Proces

Inleiding

Het Agusta-proces werd behandeld door het Hof van Cassatie, dat bevoegd is voor strafzaken waarin ministers in functie betrokken zijn. Openbaar aanklager was Eliane Liekendael. Het Hof van Cassatie veroordeelde de voornaamste betrokkenen op 23 december 1998. Willy Claes kreeg drie jaar voorwaardelijke gevangenis en vijf jaar verbod om een openbare functie uit te oefenen, Guy Coëme en Guy Spitaels werden veroordeeld tot twee jaar gevangenis voorwaardelijk en ook vijf jaar verbod om een openbare functie uit te oefenen. De Franse industrieel Serge Dassault kreeg achttien maanden voorwaardelijk.

Verschillende veroordeelden dienden een klacht in bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, omdat bij een procedure voor het Hof van Cassatie geen beroepsmogelijkheid is voorzien. Op 2 juni 2005 oordeelde het Hof echter dat er er geen sprake was van schending van enige bepaling van het EVRM, tenminste niet in hoofde van de ministers. Het feit dat andere beklaagden, net zoals de ministers, ook door het Hof van Cassatie veroordeeld werden, en daardoor evenmin de kans kregen om beroep aan te tekenen, werd door het Hof wel afgekeurd. Hun veroordeling blijft bestaan, maar het Europees Hof kent hen een morele schadevergoeding toe dat te betalen is door de Belgische Staat.

Bron » Wikipedia

Het Agusta-wetje

Het verhoor van Claes, Coëme en Tobback is mogelijk

Het Belgische parlement moet vandaag beslissen of justitie de ex-ministers Willy Claes, Louis Tobback en Guy Coëme mag verhoren over de Agusta-affaire. Het Hof van Cassatie in Brussel diende woensdag bij het parlement een verzoek in de drie te mogen verhoren. Het parlement zelf heeft deze week met een bijzonder 'Agusta-wetje', of de wet-Claes, de weg vrijgemaakt om Claes, Tobback en Coëme snel te verhoren. De wet geeft justitie het recht ministers en ex-ministers te ondervragen in de periode dat het parlement vanwege de verkiezingen op 21 mei ontbonden is. Juist de ontbinding van de Kamer maakte het bijzondere wetje noodzakelijk. Zou het er niet zijn gekomen, dan zou het onderzoek in de Agusta-affaire volledig stil zijn komen liggen. Het 'Agusta-wetje' was nog geen 24 uur oud, toen de procureur-generaal bij het Hof van Cassatie woensdag zijn verzoek indiende bij parlementsvoorzitter Nothomb. De ex-ministers kunnen overigens alleen worden verhoord worden en niet gearresteerd. Tevens zijn huiszoekingen mogelijk.

De Waalse socialist Coëme moet al voor het Hof van Cassatie verschijnen vanwege de Agusta-affaire. Hij was minister van Defensie in de periode dat over de helikopterorder moest worden beslist. In de adviezen die hij over de order gaf, zou valsheid in geschrifte zijn gepleegd. Aangenomen wordt dat de procureur-generaal bij het Hof van Cassatie de (vrijwillige) verklaringen van Claes en Tobback een formeel-juridische grondslag wil geven. Mocht het in de Agusta-affaire ooit tot een proces komen, dan kan het tenminste niet meer stranden op procedurefouten van de justitie. Bovendien biedt het 'Agusta-wetje' justitie de kans de voormalige ministers nader aan de tand te voelen. Want bij hun eerdere (vrijwillige) verklaring mochten de ministers niet verder worden ondervraagd. Met andere woorden, hun woord was wet.

Dat gold vooral voor Claes en Tobback. Guy Coëme, wiens parlementaire onschendbaarheid al is opgeheven, is veel meer in de greep van justitie. Hij kan als een normale verdachte worden behandeld, zij het dat ook zijn zaak door het Hof van Cassatie en niet door de normale strafrechter wordt bekeken. Claes en Tobback hebben positief gereageerd op het verzoek van het Hof van Cassatie om hen te horen. Willy Claes is zelfs 'blij' met het 'Agusta-wetje', dat de procedure versnelt. Woensdagmorgen deed hij in het NAVO-hoofdkwartier voor het eerst sinds weken zijn mond open tegen de pers. Claes zei dat hij alles al tegen raadsheer Fischer van het Hof van Cassatie heeft verteld. Een ontspannen Claes: "Maar je weet nooit of er nog nieuwe vragen opduiken."

Bron » De Volkskrant | Jos Klaasen | 6 April 1995

NAVO-topman Claes wellicht toch vervolgd

De positie van Willy Claes als secretaris-generaal van de NAVO dreigt onhoudbaar te worden. Een Belgische parlementaire commissie beslist dinsdag of Claes vervolgd kan worden wegens corruptie en valsheid in geschrifte. De procureur-generaal van het Hof van Cassatie, Jacques Velu, heeft het parlement vrijdag gevraagd Claes in staat van beschuldiging te mogen stellen. Willy Claes reageerde gisteravond vanuit het Amerikaanse Williamsburg onbewogen: "Ik ben onschuldig en niet van plan af te treden." Ook ex-minister van Defensie Guy Coëme hangt een proces boven het hoofd wegens corruptie. Hij was vorig jaar al in staat van beschuldiging gesteld voor zijn rol in het Agusta-schandaal; nu wil het Hof van Cassatie hem ook vervolgen wegens het Dassault-omkoopschandaal. Willy Claes vertoeft momenteel in de Verenigde Staten waar hij een informele bijeenkomst van de NAVO-ministers van Defensie in Williamsburg heeft bijgewoond. Hij wordt pas woensdag of donderdag terugverwacht in Brussel. Een speciale Kamercommissie boog zich vrijdag over een nieuw rapport van het Hof van Cassatie over de beruchte Agusta- en Dassault-affaires. De Agusta-affaire draait om de aankoop van 46 Agusta-helikopters in 1988 door de Belgische regering.

De Italiaanse helikopterbouwer Agusta telde voor de order vijftig miljoen frank smeergeld neer. Niet alleen de Vlaamse SP en de Waalse PS hebben geld gekregen. De Belgische justitie vermoedt dat ook functionarissen van het Belgische ministerie van Economische Zaken smeergeld hebben ontvangen. Claes bracht indertijd als minister van Economische Zaken een gunstig advies uit over de Agusta-aankoop, hoewel hij aanvankelijk liever de voorkeur had gegeven aan de Duitse concurrent van Agusta, MBB. Guy Coëme was in 1988 als minister van Defensie bij de aankoop betrokken. In de Dassault-affaire ging het om het opkalefateren van een aantal Franse Mirages van de Belgische luchtmacht. Vliegtuigfabrikant Dassault wordt ervan verdacht Belgische politici en partijen te hebben omgekocht met zestig miljoen frank. Dassault ontkende. Procureur-generaal Jacques Velu heeft zijn rapport over het strafrechtelijk onderzoek tegen Claes en Coëme al op 4 juli voltooid. Sinds begin september heeft parlementsvoorzitter Raymond Langendries van de Waalse PSC het in bezit.

Nu het Hof van Cassatie het parlement vraagt om Claes en Coëme in staat van beschuldiging te stellen, is het waarschijnlijk dat procureur-generaal Velu voldoende harde bewijzen tegen de twee ex-ministers meent te hebben. De Luikse Agusta-lobbyist Georges Cywie heeft de justitie op het spoor van Willy Claes gezet. Cywie zou van generaal Teti, de hoogste baas van Agusta, gehoord hebben dat Claes 'gekocht zou zijn'. Zo zou Claes net voor de ultieme beslissing over het Agusta-contract contact hebben gehad met Teti. Argwaan heeft gewekt dat een van de orders van Agusta naar Claes' politieke thuisbasis Lummen in Belgisch Limburg zou gaan. Claes zegt wel geweten te hebben dat er compensatie-orders van Agusta zouden komen. Maar of Lummen daarvan zou profiteren, wist hij - naar eigen zeggen - niet. In februari 1994 verdedigde Claes zich met de tekst: "Ik denk dat er zelden een sterker compensatiedossier is goedgekeurd." Hoe hard de verdenkingen van het Hof van Cassatie tegen Claes zijn, is nog niet duidelijk. Volgens de geruchten zou het rapport van procureur-generaal Jacques Velu weinig nieuwe feiten bevatten. Ze zouden alleen anders geordend zijn. De speciale Kamercommissie die zich vrijdag over het dossier-Claes heeft gebogen, moet een advies aan het voltallige parlement uitbrengen over het lot van beide ex-ministers. Het parlement neemt de uiteindelijke beslissing over vervolging.

Bron » De Volkskrant | Jos Klaassen | 7 Oktober 1995

Oud-minister Guy Coëme staat terecht

Voor het eerst sinds 1865 is voor het Hof van Cassatie in Brussel een proces begonnen tegen een (voormalig) minister. Indertijd was het minister van Oorlog Pierre Chazal die voor het hoogste rechtscollege moest verschijnen. Na een ruzie in het parlement had Chazal geduelleerd met een Kamerlid. Nu staat de socialist Guy Coëme terecht - wegens corruptie. Het betreft de zogenaamde Uniop-affaire, waarin aanvankelijk ook de naam van de vroegere secretaris-generaal van de NAVO Willy Claes opdook. Maar Claes ontsprong althans deze dans: het parlement vond zijn aandeel 'te onbeduidend' om zijn parlementaire onschendbaarheid op te heffen. De Agusta-affaire deed de Vlaamse socialist uiteindelijk de das om. Net als Claes ontsnapte de vroegere socialist en minister Philippe Moureaux aan dit Uniop-proces. Diens vroegere kabinetschef Merry Hermanus zit wel in het beklaagdenbankje. Want in elk geval heeft hij zaken met Uniop gedaan, die het daglicht niet konden velen.

Philippe Busquin, voorzitter van de Parti Socialiste, de socialistische partij van Wallonië, heeft eveneens geluk gehad. Zijn 'feiten' zijn verjaard. Zijn voorganger Guy Spitaels werd net als Claes gered door het parlement. Uniop staat voor Universitair Instituut voor Opiniepeilingen. Het zou niet alleen opinies gepeild hebben, maar tevens verduisterd geld hebben doorgesluisd naar de partijkas van de Parti Socialiste. Sleutelfiguur is Camille Javeau, de directeur van Uniop. Hij zou in de 'hypocriete jaren tachtig' het duistere financieringssysteem voor de socialisten hebben ontworpen. Dat ging zo: ministers of hun directe medewerkers bestelden een wetenschappelijk onderzoek bij Javeau. Hij vroeg en kreeg exorbitante honoraria. Vervolgens werd een deel ervan doorgesluisd naar de PS en/of een minister.

Volgens de dagvaarding zou Coëme het geld van Uniop gebruikt hebben voor een een taalcursus, voor krantenabonnementen en de honorering van een medewerkster voor public relations op zijn kabinet. Voor Coëme, die eerdaags ook wegens het Agusta-schandaal voor het Hof van Cassatie zal moeten verschijnen, is het 'onbegrijpelijk' dat hij de enige minister is die voor de Uniop-affaire terecht moet staan. Coëme houdt vol dat hij niets afwist van de illegale transacties van Camille Javeau. Javeau staat met Coëme terecht. Hij zou niet alleen geld hebben doorgesluisd maar tevens enkele miljoenen franken in eigen zak gedeponeerd hebben. Maar liefst vier andere verdachten waren medewerkers van socialistische bewindslieden.

Robert Willermain was de kabinetschef van ex-minister van Buitenlandse Handel Robert Urbain. Merry Hermanus bekleedde die functie bij Philippe Moureaux, Jean-Louis Mazy was adjunct-chef bij Coëme en Jean-Louis Stalport werkte bij Moureaux. Naast deze functionarissen zitten sociologie-professor Nicole Delruelle en ex-reclamebureaudirecteur Emmanuel Hollander op het beklaagdenbankje. Delruelle, medebestuurslid van Uniop, wordt verdacht van valsheid in geschrifte; Hollander zou twee studies, die Coëme had besteld, illegaal aan Uniop hebben doorgespeeld. De verdediging heeft maandag direct uitstel tot april gevraagd, omdat zij zich niet goed zou hebben kunnen voorbereiden. Zij hebben pas in december 1995 inzage gekregen in het 30 duizend pagina's tellend dossier. Procureur-generaal Jacques Velu betwist dat. Het gaat om slechts 10 duizend pagina's, zegt hij. Uitstel zou in elk geval van Merry Hermanus een gelukkig man maken: zijn zaak verjaart eind deze maand.

Bron » De Volkskrant | Jos Klaassen | 6 Februari 1996

Guy Coeme stapt op na proces als kamerlid

De Belgische oud-minister Guy Coëme stapt op als kamerlid voor de Waalse Parti Socialiste (PS). Dat heeft hij maandag meegedeeld. De voormalig vice-premier en bewindsman op Verkeer en Defensie werd twee weken geleden veroordeeld tot twee jaar voorwaardelijke celstraf wegens omkoping en fraude. Hij moet ook het geld terugbetalen dat hij illegaal verkreeg van Inusop, het politieke onderzoeksbureau, dat een sleutelrol in het schandaal speelt.

Als bewindsman zou Coëme buitensporig veel opiniepeilingen hebben besteld bij het onderzoeksbureau Uniop. Dat bureau stortte vervolgens het geld weer terug in de partijkas van PS. Coëme zegt zelf dat zijn geweten zuiver is en dat een juridisch onderzoek aantoont dat hij nooit persoonlijk voordeel heeft genoten van de Inusop-zaak. De rechtszaak tegen Coëme was de eerste sinds 1885 waarin een voormalige minister werd berecht voor machtsmisbruik.

Omdat de rechters Coëme ook voor de komende vijf jaar zijn burgerrechten hebben ontnomen, moest hij zijn functie van burgemeester van de Waalse gemeente Waremme opgeven. Over zijn Kamerlidmaatschap bestond nog onduidelijkheid. Aanvankelijk stelde Coëme dat de uitspraak van het Hof van Cassatie betekende dat hij niet opnieuw gekozen kan worden. Hij meende wel aan te kunnen blijven als Kamerlid. Maandag besloot de voormalig minister echter tot het tegendeel. De christen-democratische coalitiepartners van de PS drongen de afgelopen weken sterk aan op Coëme's vertrek. Behalve bij de Inusop-affaire is Coëme ook betrokken bij het Agusta-schandaal. Dat draait om smeergeld dat de Italiaanse vliegtuigmaatschappij de Parti Socialiste en de Vlaamse Socialistische partij zou hebben betaald om een order voor 46 helikopters in de wacht te slepen. De Agusta-affaire kostte NAVO-topman Willy Claes zijn baan.

Bron » Reuters | 16 April 1996

Belgisch hof moet oordelen over omkoping door helikopterfabrikant dan wel 'giften achteraf' Politieke zwaargewichten bevolken Agusta-proces

Zelden zal een beklaagdenbank zo kraken onder het gewicht van politieke kopstukken als vandaag in het monumentale Paleis van Justitie in Brussel, wanneer daar het Agusta/Dassault-proces begint. Voor het Hof van Cassatie - voor minder dan het hoogste rechtscollege in België kunnen sommige hoofdrolspelers door de zwaarte van hun functie niet verschijnen - staan twaalf verdachten terecht, vooral op beschuldiging van corruptie. Zowel door de Italiaanse helikopterfabrikant Agusta als door de Franse vliegtuigbouwer Dassault zou eind jaren tachtig miljoen gulden aan smeergeld zijn betaald om dikke orders van Defensie in België binnen te slepen. Prominenten binnen de Socialistische Partij in Vlaanderen en de Parti Socialiste in Wallonië hielden volgens justitie de hand op. Het proces van de eeuw, vinden de Belgen, en dat is niet overdreven. Willy Claes moet verschijnen, voormalig secretaris-generaal van de NAVO en ten tijde van het afsluiten van de contracten minister van Economische Zaken. Guy 'Dieu' Spitaels komt ook, toen partijvoorzitter van de Franstalige socialisten, en gewezen premier van de Waalse regering. Er is nog een tweede Guy, Guy Coëme, ex-minister van Defensie.

Voor andere verdachten uit de socialistische gelederen hoef je nauwelijks echelons lager. Zo staan ook een kabinetschef, een penningmeester en een partijsecretaris op de rol. Niet-politici waren verantwoordelijk voor het aanbieden van smeergeld, leerde het onderzoek. Agusta-baas Raffaelo Teti en directeur Serge Dassault van Electronique Serge Dassault zijn op die aantijging gedagvaard. Alleen Dassault zal er zijn. Teti bezweek 22 augustus in Rome aan een hartaanval. Vijftien rechters zullen vanaf vandaag in een reeks zittingen, die vermoedelijk tot half december voortduurt, moeten nagaan of justitie voldoende munitie tegen de kanonnen van het oude regime heeft verzameld. Procureur-generaal Eliane Liekendael zal proberen aan te tonen dat er sprake is geweest van omkoping. Of waren het, zoals de SP en PS zich verdedigen, slechts giften achteraf? Giften die, toegegeven, beter niet aangenomen hadden moeten worden of simpelweg de hoogstverantwoordelijken waren ontgaan. Maar om dat nu misdrijven te noemen: openbare partijfinanciering was destijds nog niet voorgeschreven, donaties van bedrijven waren niet bepaald uitzonderlijk. Afgelopen dagen verschenen complete 'dossiers' in de Belgische media met reconstructies van de gebeurtenissen in 1988 en 1989, het daarop volgende onderzoek en de pogingen van de partijtop het graaien in de potten met geld te verdoezelen.

Dat er is geschoven staat wel vast. Agusta betaalde voor het binnenhalen van een order voor 46 helikopters 51 miljoen Belgische frank aan de Vlaamse SP, via een Panamese vennootschap en Zwitsere bankrekeningen. Hoeveel aan de Waalse socialisten is betaald, is niet achterhaald. Dassault sluisde 60 miljoen frank naar de SP en 30 miljoen via Luxemburgse banken naar de Parti Socialiste, waarna Belgische F-16 straaljagers het raketafweersysteem Carapace van Dassault kregen. Volgens justitie was met medeweten van de partijleiding het gangenstelsel voor de financiën al gegraven voordat het besluit tot aankoop was genomen. De schrille opmaat voor de schandalen die politiek België jaren in een beklemmende greep hebben gehouden, vormde een serie van vijf pistoolschoten op een donderdagmorgen in Luik, op 18 juli 1991. De moord op André Cools, oud-vice-premier voor de PS en minister van Staat, zou verband houden met de smeergeldpraktijken van Agusta. Onderzoeksrechter Veronique Ancia heeft dat nooit glashard kunnen aantonen, maar stuitte wel op tal van verdachte geldstromen. Gaandeweg de navorsingen sneuvelde de ene reputatie na de andere. Spitaels, Coëme en een derde Guy, Mathot, ook een kopstuk van de PS, moesten in 1994 aftreden toen de aanwijzingen over hun betrokkenheid zich opstapelden. Later volgde het ontslag van minister van Buitenlandse Zaken Frank Vandenbroucke. Bekend werd dat hij als SP-partijvoorzitter miljoenen aan zwart geld had ontdekt in een kluis - mogelijk afkomstig van Agusta - en aan penningmeester Etienne Mangé de opdracht had gegeven dat geld te verbranden.

Het geruchtmakendst was het vertrek van Willy Claes bij de NAVO, in oktober 1995. 'I'm totally innocent', riep hij nog, nadat het Belgische parlement hem over de affaires had gehoord. Maar enkele uren later was zijn lot bezegeld: de volksvertegenwoordiging verwees hem door naar het Hof van Cassatie. Naar verluidt zijn er geen harde bewijzen tegen the little red man. Maar, mede doordat Claes enkele keren onhandig ontkende, heeft hij wel de schijn tegen. Zo verklaarde hij dat hij nooit had vernomen van de bereidheid van Agusta om geld te schuiven. Maar penningmeester Mangé vertelde onderzoeksrechter Ancia dat hij tijdens een bijeenkomst op 19 januari 1989 de partijtop had geïnformeerd, te weten Claes, partijvoorzitter Vandenbroucke en minister van Binnenlandse Zaken Louis Tobback. Toen de twee laatstgenoemden dat bevestigden, moest Claes bakzeil halen.Justitie gelooft overigens dat Mangé zijn bazen eerder inlichtte, nog voordat het kabinet-Martens in december 1988 besloot de helikopters te kopen.

Ook de bewering van Claes dat hij Agusta-baas Teti nooit had ontmoet, wekte bevreemding. Er bestaat een video-opname waarin de socialistische voorman zelf gewag maakt van een onderhoud met Teti. Er zijn voorts verklaringen over een ontmoeting op 8 januari 1989, op een zondag op het departement van EZ, één dag voordat de topindustrieel met pensioen ging. Claes is de verdachtmakingen kennelijk meer dan beu. De krant De Morgen confronteerde hem vorige week met een lijst giften van onduidelijke herkomst, bij elkaar een bedrag van 60 miljoen frank. 'Wat jullie, bende gemanipuleerde smeerlappen, daarmee doen, interesseert me niet', tekende de krant zaterdag als zijn reactie op. Inmiddels doet het Hof van Cassatie alles om zijn onpartijdigheid te beklemtonen. Een benoeming van een PS-kandidaat tot raadsheer bij het hof ging vorige week vergezeld van de mededeling dat deze figuur zich niet met het proces tegen zijn partijgenoten zal bemoeien. Want ook het hof weet zich tegenwoordig in een glazen kooi: de juridische afronding van het Agusta/Dassault-proces kan aantonen of de beloofde depolitisering van de rechterlijke macht al is ingezet.

Bron » De Volkskrant | Rob Gollin | 2 September 1998

Belgisch Hof kan beginnen met Agusta-zaak

Het Hof van Cassatie in Brussel heeft dinsdag nagenoeg alle procedurele bezwaren in het proces tegen de twaalf verdachten in de Agusta/Dassault-affaire van tafel geveegd. Het Hof kan nu beginnen aan de inhoudelijke behandeling van de aantijgingen wegens corruptie bij de aanschaf van legerhelikopters en de modernisering van straaljagers. Prominenten uit de voormalige top van de Vlaamse Socialistische Partij en de Waalse Parti Socialiste staan deze maand terecht voor het hoogste rechtscollege van België. Ze zouden miljoenen smeergeld hebben gekregen. Tot de verdachten behoren de oud-ministers Willy Claes, Guy Spitaels en Guy Coëme. Het Hof meent dat ook de verdachte niet-bewindslieden thuishoren op dit 'proces van de eeuw'.

De advocaten van de kabinetschefs, penningmeesters en partij-secretarissen hadden geëist dat eerst een gewone rechter zich over de zaak boog. Hun cliënten hebben geen mogelijkheid om in beroep te gaan. Het verzoek van Willy Claes om ook een parallel lopend onderzoek naar de betaling van smeergelden aan de Franstalige christen-democraten bij het proces te betrekken, werd afgewezen. Volgens het hof is dat een kwestie voor het Openbaar Ministerie. De verdediging scoorde slechts op een enkel onderdeel. Zo kan er geen gebruik worden gemaakt van een verklaring van directeur Serge Dassault van de gelijknamige vliegtuigfabriek. Tijdens een verhoor in Parijs had hij beweerd dat betaling van commissie in de defensie-industrie heel gewoon is.

Bron » Reuters | 17 September 1998

Van Miert en Claes in het nauw gedreven

De vroegere top van de Vlaamse Socialistische Partij was in 1988 al op de hoogte van een gift van de Italiaanse fabriek Agusta, nog voordat de contracten over de levering van 46 helikopters waren getekend. Tot die top behoorden destijds de huidige Europees commissaris Karel van Miert, minister van Binnenlandse Zaken Louis Tobback en oud-secretaris-generaal van de NAVO Willy Claes. Deze beschuldiging kwam uit de mond van de voormalige adjunct-partijsecretaris Luc Wallyn, die gisteren op het Agusta/Dassault-proces door het Hof van Cassatie in Brussel werd ondervraagd. Twaalf verdachten staan terecht op verdenking van corruptie bij de aanbesteding van defensie-orders.

Van de drie toppolitici zit alleen Claes in de beklaagdenbank. Van Miert, die in 1988 partijvoorzitter was, en Tobback beschouwt justitie niet als verdachten. Het tijdstip waarop de SP is geinformeerd over de miljoenendonatie is in de bewijsvoering van cruciaal belang. Als de partijen al akkoord waren voordat de handtekeningen waren gezet, zou er sprake zijn van smeergeld. Kwam de gift pas later aan de orde, zoals de SP-top volhoudt, geldt de donatie als partijfinanciering. Luc Wallyn verklaarde dat hij half oktober 1988 penningmeester Etienne Mangé, die ook terecht staat, al had geïnformeerd over het aanbod van Agusta en dat 'hooguit twee of drie weken later' het sein kwam dat de transactie kon doorgaan.

Volgens Wallyn moet Mangé daarvoor te rade zijn gegaan bij Van Miert. De contracten over de helikopters werden in december van dat jaar getekend. Na een aanvankelijke aarzeling, toonde Wallyn zich zeker van de chronologie van de gebeurtenissen. Veel later konden de contacten met de SP-top niet geweest zijn: in november werd hij aan zijn rug geopereerd en was geruime tijd aan bed gekluisterd. Ook een advocaat, Alfons Puelinckx, die Agusta met Wallyn in contact bracht, zei dat de financiële operatie al rond was voor het afsluiten van de order. Eurocommissaris Van Miert ontkende gisteren de aantijgingen. Hij beklemtoonde dat giften in ruil voor wederdiensten van de partij toen streng verboden waren en dat hij die stelregel altijd 'met ijzeren hand heeft toegepast'. Een mogelijke donatie van Agusta was hem nimmer ter ore gekomen. 'Niemand heeft met mij hierover gesproken.' Bovendien stond hij op het punt om terug te treden als voorzitter. Hij zou zich nog nauwelijks met de partij hebben bemoeid. "Ik was al weg."

Bron » De Volkskrant | Rob Gollin | 19 September 1998

SP-top pleit zich vrij in Agusta-affaire

De leiding van de Belgische Socialistische Partij liet haar penningmeester eind jaren tachtig zijn gang gaan, getuigden gisteren partij-voormannen in het Agusta-proces. Dat was fout, gaven ze toe, maar van smeergeld wisten ze niets af. De getuigenissen van zwaargewichten uit de gelederen van de Socialistische Partij in België tijdens het Agusta/Dassault-proces wekten vrijdag de schijn van een zorgvuldige regie. Nee, met de partijfinanciering bemoeide de leiding zich aan het eind van de jaren tachtig nauwelijks. Ja, een ferme afwijzing van een royale donatie door de Italiaanse helikopterfabrikant stond ze nog helder voor de geest. Maar ja, penningmeester en fundraiser Etienne Mangé genoot veel vrijheid, en tja, dat is, achteraf gezien, niet zo goed uitgepakt. Ten overstaan van de twaalf verdachten, onder wie oud-ministers Willy Claes, Guy Spitaels en Guy Coëme, verschenen gisteren in het getuigenbankje voor het Hof van Cassatie drie heren met een staat van dienst die er ook niet om liegt. Europees commissaris van Concurrentiebeleid Karel van Miert, de pas afgetreden minister van Binnenlandse Zaken Louis Tobback en oud-SP-voorzitter Frank Vandenbroucke raakten in het omkoopschandaal ook in opspraak. Maar tot dagvaarding kwam het nooit. Op verzoek van enkele raadslieden konden ze vrijdag een poging ondernemen collega Claes, maar zeker ook zichzelf uit de wind te zetten.

Hun verklaringen spitsten zich toe op een ontmoeting, 19 januari 1989, op het ministerie van Economische Zaken, tussen enkele voormannen van de Socialistische Partij. Penningmeester Mangé zou toen voor het eerst gewag hebben gemaakt van een mogelijke gift van Agusta. De fabrikant had kort daarvoor een contract met Defensie in België gesloten voor de levering van 46 helikopters. Tobback en Vandenbroucke, die toen net Van Miert was opgevolgd als partijvoorzitter, herinnerden zich dat het aanbod ondubbelzinnig van de hand is gewezen. Pas jaren later, toen het onderzoek naar de betaling van smeergelden almaar uitdijde, hebben ze nog wel eens geïnformeerd bij Mangé. "We hebben daar toch niks van gekregen, zeker?" Maar Mangé had het geld aangenomen en onder meer gebruikt voor de bekostiging van verkiezingscampagnes en de redding van de krant De Morgen. De precieze datum van de ontmoeting is van belang. Twee andere verdachten, voormalig adjunct-partijsecretaris Luc Wallyn en de Brusselse advocaat Alfons Puelinckx, beweren dat de SP-top - Van Miert, Tobback en Claes - al in november op de hoogte was van het Agusta-aanbod, nog voordat de transactie rond was. Daarmee zou corruptie zijn bewezen. Mangé hield justitie eerst dezelfde chronologie voor, maar trok enkele dagen later zijn verklaring in: Van Miert was er niet bij, Vandenbroucke wel, dus het moet januari zijn geweest.

Eurocommissaris Van Miert zei gisteren dat hij 'diep is gekwetst' door de affaire. Nooit, nooit is met hem gesproken over de donatie van Agusta. Binnen de SP was het een erecode om geen geld aan te nemen van wapenfabrikanten. En niet alles werd zo maar geaccepteerd. Er is wel eens geld teruggestort, verkondigde hij. Het aanbod van Agusta was een 'exotisch bedrag', herinnerde Tobback zich. '"Dat kon geen gift meer zijn." De weigering moest afdoende zijn. Pas toen later bleek dat niet alleen Agusta de portemonnee had getrokken, maar ook het Franse concern Dassault had betaald voor modernisering van F-16-straaljagers, begon Tobback zich naar eigen zeggen pas te realiseren wat er aan de hand was. "Dit was gangsterisme."

Bron » De Volkskrant | Rob Gollin | 10 Oktober 1998

Agusta-proces en de Belgische politiek

Het Agusta/Dassault-proces heeft tot nu toe slechts tegenstrijdige verklaringen, uitvluchten en een enkele bekentenis opgeleverd. De politieke kopstukken in het Belgische omkoopschandaal lijken daarom de dans te zullen ontspringen. De vele dranghekken voor het Paleis van Justitie in Brussel bleken al snel overbodig en de prominente verdachten in het Agusta/Dassault-proces konden de afgelopen weken doorgaans ongehinderd naar de statige zaal van het Hof van Cassatie wandelen. Maar de uiterlijke rust was schijn. Binnen vonkte en knetterde het geregeld. Oplichters, gladakkers, zakkenvullers; het is slechts een greep uit de kwalificaties waarmee de voorheen gezworen kameraden van de Socialistische Partij en de Parti Socialiste elkaar vandaag de dag te lijf gaan in de pogingen hun aandeel in het omkoopschandaal te bagatelliseren. Vandaag begint procureur-generaal Eliane Liekendael haar requisitoir. Ze had van tevoren aangekondigd haar pijlen te zullen richten op de politiek verantwoordelijken, maar na bijna anderhalve maand van ondervragingen en getuigenverhoren lijkt het onomstotelijk bewijs tegen hen nog niet boven water. De procureur is voortdurend gestuit op een kluwen van tegenstrijdige verklaringen, een muur van uitvluchten en op slechts één enkele bekentenis: voormalig adjunct-secretaris Luc Wallyn van de SP gaf toe dat hij van de rente op de miljoenendonaties van de wapenfabrikanten Agusta en Dassault een fraaie villa in de Provence had laten bouwen.

Een patroon is wel duidelijk: de voormannen - de oud-ministers Willy Claes, Guy Coëme en Guy Spitaels - beweren niet te hebben geweten wat hun fondsenwervers eind jaren tachtig uitspookten om de partijkas en, zo willen sommige getuigenissen, ook hun eigen portemonnee te spekken. De waterdragers ervaren dat verweer als verraad en houden vol slechts in opdracht van hun superieuren te hebben gehandeld. Daarbij doet zich wel een opvallend verschil tussen de SP en PS voor. In de gelederen van de Franstalige partij is het oorlog. Volgens de gewezen partijsecretaris François Pirot en oud-secretaris-generaal van de Franse gemeenschap Merry Hermanus wist Spitaels alles van de giften van de bedrijven. Op aanwijzing van de oud-premier van Wallonië zou een deel van de boekhoudig zijn vernietigd. Spitaels liet verantwoordelijkheden echt niet over aan zijn ondergeschikten, vertelde Pirot, 'hij is wantrouwig als een slang'. Spitaels liet zijn hooghartige houding al snel varen en antwoordde met een spervuur van beschuldigingen. Pirot zou de bankrekening van de partij in Luxemburg hebben geplunderd, Hermanus zou zelfs 26 miljoen frank in eigen zak hebben gestoken. Volgens de adjunct-kabinetschef van Guy Coëme, Jean-Louis Mazy, manipuleerde zijn baas de concurrentiestrijd tussen de helikopterfabrikanten, Coëme zegt slechts zakelijke afwegingen te hebben gemaakt.

In tegenstelling tot de PS beschikt de top van de SP over een schild dat veel venijn van justitie pareert. Met zijn verklaring dat hij bij het aanvaarden van de 51 miljoen frank van Agusta - let wel, als partijfinanciering, niet als smeergeld - op eigen houtje handelde, beschermt oud-penningmeester Etienne Mangé de toenmalige ministers. Afgelopen vrijdag bood hij een inkijkje in de heersende cultuur. 'Politici informeerden nooit waar het geld vandaan kwam. Het was: dit is mijn budget voor de campagne, kunt u ervoor zorgen? Heel soms vroegen ze: is het bonafide? Over financiële zaken maakten ze zich niet druk. Als het politiek maar was opgelost.' Dat hij met het accepteren van donaties door een defensiebedrijf in strijd handelde met de gedragslijn van de partij geeft hij toe. 'Daar voel ik me moreel verantwoordelijk voor.' Hij trekt overigens niet voor alle aantijgingen in het proces het boetekleed aan. De 60 miljoen aan commissiegeld van vliegtuigbouwer Dassault zegt hij nooit te hebben ontvangen.

Achter Mangés vangnet kreeg voormalig secretaris-generaal van de NAVO Willy Claes de kans zich te verdedigen. Claes, die hypernerveus aan het proces was begonnen, bleek over de motoriek van Houdini te beschikken. Liekendael probeerde hem een aantal keren vast te pinnen. 'Ik zou willen dat u een aannemelijke uitleg verschaft over het bedrag van anderhalf miljoen frank dat u op 15 december 1988, vier dagen voor de ondertekening van het Agusta-contract, op uw persoonlijke rekening kreeg gestort.' Op videoschermen lichtten zijn bankafschriften en die van zijn echtgenote op. Er waren opnames te zien van een toespraak waarin Claes zelf gewag maakt van een ontmoeting met 'de voorzitter van Agusta', terwijl hij later ontkende Raffaelo Teti, die vlak voor het proces overleed, ooit te hebben gesproken. Telkens had Claes een verhaal. De 1,5 miljoen was een 'overschotje' uit de campagnepot voor de raadsverkiezingen. Een latere storting, in 1992, van drie miljoen frank was afkomstig van zijn vrouw, die buiten zijn medeweten een spaarpotje had aangelegd. En inderdaad, het was niet Teti die hij had gesproken, maar de tweede in rang bij de helikopterfabrikant, Enrico Guerra. Maar dat wist hij toen niet. Verklaringen over een later onderonsje met Teti, op zondag 9 januari 1989 op zijn departement, verwees hij ook naar de prullenmand. Hij speelde immers piano in de televisiestudio's voor het programma De Zevende Dag. En voor de lunch van die dag kon hij nog een btw-bonnetje tonen.

Het Agusta/Dassault-proces biedt tot dusver een tamelijk ontluisterend beeld van de politieke mores destijds. Enveloppen met geld werd grif geaccepteerd, bleek uit verklaringen. PS-fondsenwerver Merry Hermanus ontving 12,5 miljoen frank van Dassault in een plastic zak. Pirot zeulde dagen achtereen met 30 miljoen in een koffer, afkomstig van een geliquideerde bankrekening in Luxemburg. Of de hoogste regionen van de partij de zoektocht naar de fondsen zelf regisseerden of ervan wisten dat daarbij medewerkers de grenzen van de wet opzochten, blijkt mogelijk pas januari volgend jaar. Dan wordt een uitspraak van het Hof verwacht.

Bron » De Volkskrant | Rob Gollin | 13 Oktober 1998

Openbaar aanklager België wil minister laten hangen

De Belgische oud-ministers Willy Claes, Guy Cöeme en Guy Spitaels waren actief betrokken bij de smeergeldaffaires rond de helikopterfabrikant Agusta en vliegtuigbouwer Dassault. Daarbij hebben ze zich schuldig gemaakt aan corruptie. Procureur-generaal Eliane Liekendael veegde dinsdag tijdens haar requisitoir in felle bewoordingen de vloer aan met de ontkenningen van de hoofdverdachten in het omkoopproces. Volgens het Openbaar Ministerie is er een overvloed aan toevalligheden en 'duistere parallelismen' in beide dossiers. 'De drie ministers speelden in deze wanstaltige zaak van vuil geld een essentiële rol.' Ze meent dat er op z'n minst ruim acht miljoen gulden aan smeergeld is uitgekeerd om defensieorders binnen te halen. Ze zal overigens geen straffen eisen. De hoogte daarvan wordt overgelaten aan het Hof van Cassatie.

Volgens generaal-advocaat Jean Dujardin, de rechterhand van Liekendael, wist de SP-top al in november 1988, en misschien nog eerder, dat Agusta bereid was de partijkas te vullen, nog voordat de contracten over levering van 46 helikopters waren gesloten. Penningmeester Etienne Mangé moet toen groen licht hebben gegeven. Van de kopstukken kwam in elk geval geen duidelijk 'ja' of 'nee', aldus Dujardin. 'De boodschap was: we willen er niet van weten, trek uw plan.' Deze versie staat haaks op de verklaringen van de twee oud-voorzitters van de SP, Louis Tobback en Frank Vandenbroucke. Die getuigden vrijdag onder ede dat ze pas in januari 1989 voor het eerst van het Agusta-aanbod vernamen en dat het voorstel krachtig van de hand is gewezen. Volgens Dujardin hebben de heren last van een selectief geheugen.

Het OM presenteerde ook nog een nieuwe getuigenverklaring. Een medewerkster op Economische Zaken beweert dat Claes begin 1989 Agusta-baas Rafaello Teti op het departement ontmoette. De oud-NAVO-baas heeft dat altijd ontkend. Liekendael noemde de beweringen van de oud-premier van Wallonië, Guy 'Dieu' Spitaels dat hij nergens van afwist, volstrekt ongeloofwaardig. 'Deze man regelde alles, van de aanstelling van magistraten tot het aannemen van de jongste bediende.' Ze liet er geen misverstand over bestaan bij wie haar sympathie lag, toen 'Dieu' tijdens het proces herhaaldelijk in aanvaring kwam met zijn medewerkers. 'Denk terug aan hoe hij toen naar zijn goede soldaat keek: strak, koud, vol haat, ja zelfs duivels', hield ze het hof voor. Oud-minister van Defensie Coëme werd omschreven als de loopjongen van Spitaels. Hij zou op bevel van hogerhand hebben gemanipuleerd in de aanbestedingsprocedures en geknoeid met het contract voor het raketafweersysteem van Dassault.

Bron » De Volkskrant | 14 Oktober 1998

Voorwaardelijk geëist in Agusta-affaire

De negen verdachten in het Agusta/Dassault-proces hoeven van het Openbaar Ministerie geen van allen de cel in. Maar ze dienen wel hun burgerrechten te verliezen en bovendien moeten ze een voorwaardelijke straf krijgen. Dat was woensdag de boodschap van procureur-generaal Eliane Liekendael in haar requisitoir voor het Hof van Cassatie in Brussel. Als de eis wordt toegewezen, betekent dat een forse klap voor de politieke ambities van ten minste drie van de verdachten, allen gewezen ministers. Guy Spitaels en Guy Coëme van de Franstalige socialistische PS en Willy Claes van de Vlaamse SP zullen niet meer politiek actief mogen zijn. Liekendael acht meent te hebben bewezen dat de verdachten zich schuldig hebben gemaakt aan corruptie en valsheid in geschrifte.

Bron » De Volkskrant | 15 Oktober 1998

Laatste argumenten

Pas in het allerlaatste woord van zijn betoog brak, nog net hoorbaar, de stem van voormalig secretaris-generaal van de NAVO, Willy Claes. Hij vroeg het Hof van Cassatie in Brussel, waar hij terecht staat wegens corruptie, om rehabilitatie door vrijspraak en dankte de raadsheren 'bij voorbaat'. Snel zeeg hij terug op de beklaagdenbank. Dinsdag kwam er een eind aan de lange reeks zittingen in het Agusta/Dassault-proces. Vanaf begin september verscheen daar de oude elite van de Socialistische Partij en Parti Socialiste op aanklacht van smeergeldconstructies bij defensieorders. Het Hof doet eind volgende maand uitspraak.

Nadat hun advocaten weken aaneen procedureslagen voerden en de bewijsvoering van het Openbaar Ministerie probeerden te ondermijnen, kregen de twaalf verdachten op de 41ste zittingsdag zelf het woord. Voordat ze zich voor het laatst tot het hof richtten, werden de colbertjes nog eens gladgestreken, de manchetten van het overhemd naar beneden getrokken, de handen plechtig voor het lichaam gevouwen. De voorbereiding was al net zo uniform als de strekking van hun betoog: ze pleitten onschuldig. Ze hadden slechts het algemeen belang voor ogen. Claes, samen met de gewezen premier van Wallonië Guy Spitaels en oud-minister van Defensie Guy Coëme behorend tot de prominentste verdachten, voelde zich vernederd. De publieke opinie heeft hem al veroordeeld, de Kamer van Volksvertegenwoordigers heeft hem in 1995 op basis van een 'summier en onvolledig' dossier - 'door de meerderheid niet eens gelezen' - doorverwezen naar het Hof van Cassatie. Zelden, zei de oud-NAVO-baas, is iemand zo het doelwit geweest van 'hardnekkige aanvallen, gesteund op halve leugens en insinuaties, geventileerd door sensatiebeluste breinen en gevoed door gemanipuleerde lekken'.

Guy 'Dieu' Spitaels nam dezelfde houding aan. Hij vocht tijdens het proces een bittere strijd uit met zijn voormalige medewerkers, die verklaarden dat niets in de partij zich buiten medeweten van hun baas afspeelde. Maar Spitaels verklaarde niemand van helikopterfabrikant Agusta en vliegtuigbouwer Dassault te hebben gekend. "Geen leiders, geen kader, geen vertegenwoordigers." Dat anderen in de partij uit waren op verrijking, kon hij ook niet helpen. Moeten ministers altijd de verantwoording dragen voor de 'valiezendragers?' Procureur-generaal Eliane Liekendael houdt het nog altijd op corruptie. Een uitspraak van haar tot het hof, begin deze week, voedde evenwel speculaties dat zelfs het OM niet geheel overtuigd is. "Als u ons standpunt volgt, is het goed. Als u ons standpunt niet volgt, is het ook goed." Een bedankje bij voorbaat bleef uit.

Bron » De Volkskrant | Rob Gollin | 18 November 1998

Uitspraak

Hof ontneemt Willy Claes burgerrechten

Willy Claes, voormalig secretaris-generaal van de NAVO, is gisteren veroordeeld tot drie jaar voorwaardelijke gevangenisstraf voor zijn aandeel in het Agusta/Dassault-omkoopschandaal. Hij verliest bovendien voor vijf jaar zijn burgerrechten. Daarmee lijkt een terugkeer in de politieke arena uitgesloten. Zowel het actief als passief kiesrecht is hem ontnomen.

Ook de elf andere beklaagden, onder wie twee Waalse oud-bewindslieden, kregen in het 'proces van de eeuw' voorwaardelijke celstraffen opgelegd. De meesten raken eveneens hun burgerrechten kwijt. De veroordeelden zijn 'verbijsterd' over het vonnis. Het Hof van Cassatie in Brussel acht bewezen dat Claes zich in 1988 en 1989 als SP-minister van Economische Zaken schuldig heeft gemaakt aan corruptie door de Italiaanse helikopterfabrikant Agusta en de Franse vliegtuigbouwer Dassault te bevoordelen bij het verstrekken van miljoenenorders door Defensie. Hij was ervan op de hoogte dat de Socialistische Partij van beide ondernemingen smeergeld accepteerde voor de aankoop van 46 helikopters en een raketafweersysteem voor F 16-straaljagers.

Ook de twee kopstukken van de Parti Socialiste, oud-voorzitter en oud-premier van Wallonië Guy Spitaels en de gewezen minister van Defensie Guy Coëme zijn de komende vijf jaar uitgesloten van deelname aan verkiezingen. Zij kregen voorts twee jaar voorwaardelijke gevangenisstraf. Weliswaar oordeelde het Hof dat er onvoldoende bewijs was voor omkoping door Agusta, maar Dassault schoof met hun instemmming met geld. In de aanbesteding werd verdoezeld dat een concurrerende firma de voorkeur van de luchtmacht had. Directeur Serge Dassault van de gelijknamige vliegtuigfabriek werd wegens actieve corruptie veroordeeld tot twee jaar cel.

Ook de acht overige verdachten, onder wie kabinetschefs, penningmeesters en fondsenwervers van beide partijen, kregen gevangenisstraffen van drie maanden tot twee jaar voorwaardelijk. Het Hof, het hoogste rechtscollege in België, was in het honderd pagina's tellende vonnis vernietigend over de handelwijze van de beklaagden. In hun positie moeten zij van een 'niet te betwijfelen rechtschapenheid' zijn. Dat partijfinanciering door bedrijven destijds niet ongebruikelijk was, is een excuus dat door het college van tafel werd geveegd. 'Er is nooit gedoogd dat in omkoping een middel is gevonden om zwarte kassen te spijzen.' Het hof vergeleek de financiële constructies waarmee is getracht de herkomst van het geld te versluieren met de praktijken van de georganiseerde misdaad.

Afgezien van geldboetes, kregen de hoofdrolspelers in de affaire ook nog eens de verplichting opgelegd de smeergeldbetalingen - totaal 160 miljoen frank - terug te storten. Dat ze dat persoonlijk zullen doen is onwaarschijnlijk. Naar verluidt heeft zowel de SP als de PS al een potje voor dit doel gereserveerd. De voormalige elite van de partijtop reageerde verbeten op de veroordelingen. Claes schudde tijdens het uitspreken van het vonnis een paar keer ontzet het hoofd, en verklaarde na afloop zich het slachtoffer van een complot te voelen. 'De val is nu dichtgeklapt. De logica van de vervolging die reeds leidde tot mijn aftreden als secretaris-generaal bij de NAVO, vereiste deze veroordeling.' Coëme sprak van een 'gerechtelijke dwaling'. Spitaels herhaalde dat de PS zich onder zijn leiding nimmer met corruptie heeft ingelaten. Een aantal verdachten, onder wie Claes, heeft al aangekondigd naar het Hof van de rechten voor de mens in Straatsburg te zullen stappen.

Vonnis kwam voor Willy Claes als mokerslag

Willy Claes hoopte al voorzichtig op eerherstel. De rechter in het Agusta/Dassault-proces besliste anders. Hoewel doorslaggevend bewijs ontbrak, legde hij een zware straf op. Zijn 'innerlijke overtuiging' was voldoende.

In de talrijke speculaties over het vonnis in het Agusta/Dassault-proces was 'vrijspraak' een veelgehoorde variant. Immers, een onomstotelijk bewijs voor corruptie door kopstukken van de Parti Socialiste en de Socialistische Partij bij het verstrekken van miljoenenorders aan de wapenindustrie was na 41 zittingsdagen voor het Hof van Cassatie niet boven water gekomen. Oud-NAVO-baas Willy Claes hoopte al voorzichtig op eerherstel. De uitspraak van het Hof moet voor de twaalf verdachten daarom als een mokerslag zijn aangekomen. Het vonnis is niet misselijk: celstraffen, zij het voorwaardelijk, verlies van burgerrechten, geldboetes, en terugbetaling van het geïncasseerde smeergeld, bijna negen miljoen gulden. Vijf weken beraad van de vijftien raadsheren leverde op dat het ontbreken van een smoking gun voor een oordeel niet doorslaggevend is. De 'innerlijke overtuiging' van de rechtssprekers volstaat. Het is de optelsom van vermoedens, toevallige omstandigheden en ongeloofwaardige ontkenningen die het valluik opende onder de voeten van de voormalige socialistische voorhoede. Exit ancien regime. 'Dit is het einde van een politieke generatie', concludeerde de oppositie gisteren.

Uit de chronologie van de gebeurtenissen is eenvoudig op te maken dat er van een opzetje sprake moet zijn geweest. Nog voordat de contracten in december 1988 waren gesloten, was de sluiproute van de door helikopterfabrikant Agusta beloofde donatie al uitgestippeld. Een Panamese offshore-maatschappij, een valse consultancy-opdracht en een bankrekening in Zürich vormden het scherm tussen donateur en ontvanger. Maar de geldkraan ging pas stromen nadat Agusta de zekerheid had dat de Belgische staat ging betalen voor de levering van 46 gevechtshelikopters. Dat valt niet meer te verkopen onder de noemer partijfinanciering, dat is corruptie, meent het Hof.

Volgens het vonnis moet Claes, toen minister van Economische Zaken, van deze manoeuvres hebben geweten. Hij wees op 19 januari 1989 het aanbod van Agusta af, in koor met minister van Binnenlandse Zaken Tobback en partijvoorzitter Vandenbroucke. Maar het hof sluit niet uit dat hij voor tekening van de contracten zijn kabinetschef al opdracht had gegeven de donatie te aanvaarden. Bovendien moet hij volgens de uitspraak toen ook al afspraken met Agusta hebben gemaakt over een investering van een miljard frank in een fabriek bij Lummen. Deze deal zou buiten de offerte zijn gehouden. Ondanks heftige ontkenning van Claes gaat het Hof ervan uit dat hij begin '89 nog de inmiddels overleden Agusta-baas Teti heeft ontvangen op zijn departement. Er waren twijfels over de Italiaanse toezeggingen.

Een fraai voorbeeld van fatale chronologie vormt de omkoping van de SP door de Franse vliegtuigbouwer Dassault voor de levering van een raketafweersysteem voor F-16's. Daarvoor werd gebruik gemaakt van dezelfde kanalen die Agusta had benut. In april 1989 belandde het geld al op de rekening in Zürich - gulle gever: Dassaults moeder - maar de fondsen bleven geblokkeerd tot 7 juni. Geen toevallige datum: juist op die dag tekende het kabinet in België de contracten met de vliegtuigbouwer. Het Hof is er ook van overtuigd dat op het departement van Defensie gemanipuleerd is met de aanbestedingen voor het raketafweersysteem. Een advies waarin de luchtmachtleiding een 'substantieel voordeel' vaststelde voor het systeem van Dassaults concurrent, het Amerikaanse Litton, moest op aandringen van de PS-leiding aanzienlijk worden afgezwakt. Later was het oordeel zelfs nergens meer terug te vinden.

Volgens het Hof heeft minister van Defensie Coëme met deze manipulaties het belang van zijn partij laten prevaleren boven die van het departement. Dat Guy 'Dieu' Spitaels, alleenheerser binnen de PS, nergens van afwist, komt het hof uiterst onwaarschijnlijk voor. Hij had immers zijn goedkeuring gegeven aan het openen van een bankrekening in Luxemburg en moet op de hoogte zijn geweest van de herkomst van de fondsen daarop, namelijk de firma Electronique Serge Dassault. Ook buiten de kringen van de socialisten moet het vonnis fors zijn aangekomen. Er loopt nog altijd een gelijksoortig onderzoek naar betaling van smeergelden aan de Franstalige christen-democraten. Het oordeel van het Hof van Cassatie zal die speurders zeker niet hebben ontmoedigd.

Bron » De Volkskrant | Rob Gollin | 24 December 1998

Veiligheid op het proces

Inleiding

Het proces Agusta-Dassault, dat plaatsvond van 2 september tot 23 december 1998, heeft heel wat mensen op de been gebracht, gaande van journalisten, Jan met de pet tot rijkswachters.Ondanks de grote menigte, bleek de ordedienst georganiseerd door de rijkswachters van het justitiepaleis zeer doeltreffend. Het aantal aanwezige rijkswachters daalde van een zestigtal naar een dertigtal tegen het einde van het proces.

Reactie's officieren rijkswacht

Eerste wachtmeester Daniel Michaux, beheerder steundienst in het justitiepaleis licht toe: "Wat de toegang tot het Hof van Cassatie voor het Agusta-dassault proces betreft, zijn er strenge veiligheidsmaatregelen getroffen. Aan de publieke ingang, waar het publiek en de journalisten binnenkomen, bevindt zich een veiligheidsdispositief, met een scanner met X-stralen en een metaaldetector. Iedereen die via deze ingang wenste binnen te komen moest zich laten nakijken met de metaaldetector. In de zaal zelf is er een explosievenhond, die verdachte paketten zoekt. Ook het Rode Kruis is aanwezig om, indien nodig, meteen hulp te kunnen bieden. Voor onze eenheid betekent dit een zware beveiligingsdienst, maar alles functioneert goed."

Luitenant Bogaert, adjunct-officier van het Justitiepaleis : "De controles zijn goed georganiseerd. We hebben niet veel problemen gekend, en dit dankzij de doeltreffendheid van ons veiligheidsdispositief. De enige mensen met wie er kleine incidenten geweest zijn, zijn de advocaten. Zij denken dat zij, door het simpele feit dat ze een toga dragen en dat ze hun kaart tonen, niet meer langs de beveiligingsmaatregelen moeten passeren. Dit is fout. Zij moeten net zoals alle andere personen door de metaaldetector en net zoals iedereen moeten zij hun identiteitskaart laten zien."

Opperwachtmeester Fabian Bultot van het tweede eskadron van de Algemene Reserve : "De veiligheidsproblemen die we gekend hebben bij het Agusta-Dassault proces zijn miniem. Het waren vooral journalisten die mopperden en vonden dat onze veiligheidsmaatregelen te streng waren. Maar wij deden enkel ons werk."

Reactie's toeschouwers

Wat vindt U van de veiligheidsmaatregelen die er getroffen zijn voor het proces Agusta-Dassault?
Martine Ernst, journaliste voor de RTBF : "Het lijkt me noodzakelijk als ik zie wie er tijdens dit proces voorgeleid wordt. Op dit moment vind ik dat ze de veiligheidsmaatregelen wat zouden mogen versoepelen omdat het toch steeds dezelfde mensen zijn die zich aanbieden, maar door de metaaldetector gaan stoort me totaal niet want ik begrijp waarom men erdoor moet."

Welk moment van dit proces zal U steeds bijblijven?
Martine Ernst : "Zonder twijfel het pathetische duel tussen de heren Spitaels en Piron en toen mevrouw Liekendael het karakter van Guy Spitaels schetste."

Wat vond U van het gebruik van de metaaldetector?
Martin Leroy, tekenaar van La Libre Belgique en Le Matin : "Het is storend omdat ik steeds mijn viltstiften uit mijn zakken moet halen, maar de rijkswachters kennen me reeds goed omdat ze me hier dagelijks zien en ze glimlachen altijd."

Wat vond U van het gebruik van de metaaldetector?
Louis Venant, bruggepensionneerde, die verschillende zittingen van het proces bijwoonde : "Ik vind het amusant, of het nu hier of in de luchthaven is, dat blijft hetzelfde. Maar het is normaal dat er zoveel controle is bij zo'n belangrijk proces."

Welk moment zal U steeds bijblijven?
Louis Venant : "Dat alles verontrustend is voor België."

Wat vond U van het gebruik van de metaaldetector?
Jan Van Delm, journalist voor de VRT : "Het is zeer vervelend maar de rijkswachters moeten hun werk doen, en voor zo'n proces is het zeer normaal dat deze veiligheidsmaatregelen van tel zijn."

Welk moment zal u steeds bijblijven?
Jan Van Delm : "Het is een historisch proces en ik ben blij dat ik erbij mocht zijn."

Rudy Leroy en Christian Kirch, veiligheidsagenten van de firma Baron Security : "Wij zijn aanwezig om alle zakken, pakken, … onder de X-stralen te brengen. Hiervoor hebben wij speciale lessen gevolgd om de getoonde afbeeldingen te kunnen interpreteren en verdachte voorwerpen eruit te kunnen halen. Tijdens het proces hebben wij verschillende dingen ontdekt: messen, cutters, antiagressiebommen, een zaag, … de Zwitserse televisie heeft enkel aanwezig kunnen zijn zonder hun traditioneel mes … Alle voorwerpen die in de zaal verboden waren, zijn aan de ingang bewaard. Wanneer het verboden wapens betrof, hebben de rijkswachters ze in beslag genomen en werd er een proces-verbaal opgemaakt. Onze taak bestond erin verdachte voorwerpen aan de rijkswachters voor te leggen en in geval van twijfel doen zij dan een fouillering."

In totaal zijn er vijftien proces-verbalen opgesteld, hoofdzakelijk voor het dragen van verboden wapens en voor personen die in het centraal signalementenblad staan.
Bron » Revue