Operatie Mammoet
19 Oktober 1984
Op 19 oktober om 5 uur 's morgens begint Operatie Mammoet. Tot de tanden bewapende politiemannen en rijkswachters doen 120 huiszoekingen, die gepaard gaan met ondervragingen, inbeslagname van publicaties, adressen, foto's, enzovoort. Anarchisten, anti-militaristen en zelfs Latijnsamerikaanse vluchtelingen worden zonder pardon van hun bed gelicht. Ook twee parlementsleden, De Waseige, PS, en Deleuze, Ecolo, krijgen bezoek van 'Mammoet'. Op het ogenblik van de huiszoeking, op 24 oktober, bevindt Deleuze zich plichtsgetrouw in het parlement. Achteraf beweren de gerechtelijke autoriteiten dat ze niet wisten dat Deleuze al vanaf 12 mei 1979 woonde in een gemeenschapshuis in Sint-Joost-ten-Node, waar de huiszoeking plaatshad.
Voor het CCC-onderzoek is deze razzia een slag in het water, onderzoeksrechter Eloy vaardigt geen enkel aanhoudingsbevel uit, maar de rijkswacht en de terreurbestrijders hebben een rijke oogst aan informatie binnengehaald en minister Gol heeft zijn zin gekregen, namelijk hard terugslaan en links als potentieel terroristisch stigmatiseren. Dat dit alles relatief weinig protest uitlokt, toont aan dat de regering en oppositie de rijen beginnen te sluiten rond de terreurbestrijding. Achter de schermen krijgt 'Operatie Mammoet' nog een eigenaardig verlengstuk.
Op dezelfde dag keurt de ministerraad een bijkomend budget van 251 miljoen voor 1985 goed. Hiermee kan de rijkswacht 180, de Staatsveiligheid 20, de gerechtelijke politie 30 en de algemene politie 24 man aanwerven. De rijkswacht en de gerechtelijke politie maken van de gelegenheid gebruik om gespecialiseerde eenheden op stapel te zetten. De gerechtelijke politie vraagt al jaren om een Nationaal Observatieteam met vijftien inspecteurs, maar dat ik klein bier in vergelijkingen met de plannen van de rijkswacht.
| Meer » Staatsveiligheid | Rijkswacht | Extreem-rechts |
Speciale veiligheidsoperatie's
Een veiligheidsoperatie
Daags na de CCC-aanslag op het gebouw van de Shape vinden de Amerikaanse regering en de NAVO dat de Belgische autoriteiten onvoldoende hebben gereageerd op de CCC-terreur. Onmiddellijk begint de grootste 'veiligheidsoperatie' sinds de CCC op het toneel zijn verschenen. Op 18 januari 's avonds wordt alarm geslagen. Die nacht worden honderden rijkswachters naar de kazernes geroepen en paraat gehouden. Zo'n 1500 politieagenten en rijkswachters bewaken in de hoofdstad militaire, politieke en diplomatieke gebouwen om 'terroristische acties te voorkomen'.
Die enorme politiemacht, uitgerust met BDX-pantservoertuigen en gehuurde vrachtauto's met zandzakjes, draagt bij aan de wilde geruchten die de ronde doen. Na 10 dagen, op 29 januari worden de extra bewakingsmaatregelen plotseling en zonder enige uitleg opgeheven. Later beweert Gol dat een onbekende zich op de Belgische ambassade in Beiroet had aangeboden met een stapeltje documenten, waaruit kon worden afgeleid dat een bomauto tot ontploffing zou worden gebracht voor de Amerikaanse ambassade in Brussel. Volgens Gol kwam pas later aan het licht dat het om een ordinaire oplichter ging. De uitleg van Gol is allesbehalve overtuigend. Alles wijst er integendeel op dat de tien dagen extra bewaking eerder kaderde in een geheime oefening om het reactievermogen van het politieapparaat te testen voornamelijk met betrekking tot Amerikaanse doelwitten in Brussel.
De hoogste staat van paraatheid
Eind april 1985 brengt de regering de ordetroepen in opperste staat van paraatheid. De patrouilles worden verscherpt bij 65 'waarschijnlijke' en 300 'mogelijke' doelwitten. Toch weet de CCC op 1 mei 1985, Dag van de Arbeid, toe te slaan.
De verkiezingen van oktober 1985
Op zondag 13 oktober zijn zowat 30.000 politiemannen paraat om te patrouilleren en de stembureaus te bewaken. De katholiek-liberale coalitie komt versterkt uit de verkiezingen tevoorschijn. Wat La Wallonie al op 4 mei voorspelde komt nu uit: "De regering was buiten adem, uitgeblust. De afschuw voor de laffe aanslagen gaf haar een makkelijk voorwendsel om opnieuw prestige te verwerven en haar rampzalig beleid uit het geheugen te wissen."
| Meer » Staatsveiligheid | Strategie van de Spanning | Rijkswacht |
Het onderzoek naar Pierre Carette
Het signalement
Op 2 december 1985 verspreidt het gerecht de foto en het signalement van Pierre Carette. Op die manier wordt de indruk gewekt dat de justitie de daders kent en op de hielen zit. Het moet de ongeduldige parlementairen en de bevolking sussen. De regering en vooral Gol raken in een lastig parket. Gol verzet zich hardnekkig tegen een parlementaire enquête onder het voorwendsel dat het gerechtelijk onderzoek geheim is, maar in feite omdat het twijfel zou zaaien over de goede bedoelingen van de ordediensten. Hij beseft echter beter dan wie ook dat het zo niet verder kan.
Temeer daar zelfs de CVP-fractie in de Kamer erg snel opheldering vraagt over het uitblijven van arrestaties en daarom dringend de bijeenkomst vraagt van een speciale commissie van Justitie. De Morgen formuleert de vragen die de commissie moet beantwoorden: "Een onderzoekscommissie heeft alvast de opdracht na te gaan of figuren als Carette, Latinus en De Laever geen agenten waren of zijn van officiële inlichtingen- en actiediensten. Alleen op die manier kan duidelijk worden of achter WNP en CCC geen verkapt staatsterrorisme schuilgaat", aldus De Morgen.
Het arrestatiebevel
Op 10 december 1985, daags voor de bijzondere Kamercommissie van Justitie bijeenkomt, vaardigt de Brusselse onderzoeksrechter, Francine Lyna, voor het eerst een arrestatiebevel tegen Carette uit. Zijn vingerafdrukken zijn immers aangetroffen bij de aanslag op het BBL-gebouw in Brussel op vier november 1985. Toen hadden de CCC de ijzeren beugels die de BBL-parking van de openbare weg afschermen, middendoor gezaagd om met de bomauto tot vlak voor het filiaal te kunnen rijden. Leden van de CCC hadden die beugels daarna, maar nog steeds voor de aanslag, met tape weer aan elkaar gekleefd. Het is op de tape-band dat Pierre Carette een vingerafdruk achterliet. Waarschijnlijk heeft hij zijn handschoenen moeten uittrekken om de tape weer aan te brengen. Het is verwonderlijk dat het meer dan een maand heeft geduurd voor de terreurbestrijders de vingerafdrukken van Carette hebben geïdentificeerd. Gewoonlijk neemt zo'n ordinaire politieklus maar enkele uren in beslag.
| Meer » Westland New Post | Strategie van de Spanning | Bendecommissie I |
Het einde van de CCC
Het aangekondigde einde
Op 15 december nemen premier Martens en minister Gol deel aan de RTBF-uitzending 'Face à la presse'. Martens verzekert dat de regering zich eensgezind tegen een parlementair onderzoek kant en hij zwaait zelfs met het dreigement van een 'disciplinestemming' in het parlement. Minister Gol kondigt aan dat hij op 17 december voor de Senaatscommissie van Justitie en de volgende dag voor de Kamercommissie van Justitie de stand van zaken zal toelichten. Hoe valt die plotselinge ommezwaai bij de christen-democratische regeringspartners te verklaren?
Kan de plotselinge christen-democratische zwenking anders verklaard worden dan door de toezegging van Gol te zorgen voor een doorbraak in het dossier van de CCC of de Bende van Nijvel? Indien de CCC-kopstukken in die dagen de CVP-pers hadden gelezen dan zouden ze geweten hebben dat hun lot bezegeld was. Daags voor de verklaring van Martens op de RTBF, kondigen immers twee CVP-trouwe kranten, de Gazet van Antwerpen en Het Nieuwsblad, de nakende arrestaties van de CCC-leider aan. Zo schrijft de Gazet van Antwerpen : "Pierre Carette, hoofdverdachte in de CCC-aanslagen, houdt zich schuil in Brussel. De speurders weten ongeveer waar, schaduwen constant de buurt en hopen de 33-jarige drukker binnenkort in de val te lokken ..." Het zal niet lang duren. Daags na de verklaring van Martens is het al zover.
De arrestatie
Na een gecoördineerde en klaarblijkelijk zorgvuldig voorbereide actie van de gerechtelijke politie en de Staatsveiligheid, worden vier CCC-leden geklist. Beide diensten staan onder supervisie van minister Gol. De rijkswacht, die nochtans het leeuwendeel van het CCC-onderzoek voor haar rekening nam, wordt op die cruciale 16de december buitenspel gezet. Vermoedelijk om dezelfde reden worden ook de AGG en het Anti-terreurcollege genegeerd. Terwijl de arrestatie volop aan de gang is, vergadert nochtans het Anti-terreurcollege, maar over de operatie wordt niet gesproken: "De leden van de anti-terreurstaf te Brussel wisten wel dat er iets in de lucht hing, maar ze waren niet zeker van wat zou gebeuren", aldus De Standaard.
Klaarblijkelijk heeft de regering dus het zekere voor het onzekere genomen en geen vertrouwen gesteld in de rijkswacht die de arrestaties op de valreep nog had kunnen doen schipbreuk lijden. De operatie wordt toevertrouwd aan de minder belangrijke politiediensten en geleid door de gezagstrouwe eerste substituut André Vandoren. Het is onder zijn toezicht dat Pascal Vandegeerde en Didier Chevolet worden geschaduwd vanaf het moment dat zij in september 1985 overstappen van de propagandavleugel, Linge Rouge, naar de militaire vleugel, CCC.
Hoewel Vandegeerde en Chevolet sinds september 1985 officieel spoorloos zijn, leven ze niet totaal ondergronds. Het ligt voor de hand dat de draad bij hen wordt opgepakt. De Staatsveiligheid had in Charleroi bij verschillende herbergiers-tipgevers in de week van 7 tot 14 december foto's van beide verdachten getoond. Als in de morgen van 16 december Vandegeerde door een barhouder in Charleroi wordt herkend, is het einde van de CCC nabij. Twee inspecteurs van de Staatsveiligheid volgen haar vanaf 11u00 naar haar onderduikadres.
Om 12u40 verlaten Vandegeerde en Chevolet het huis. Ze begeven zich naar het station, waar ze afzonderlijk een kaartje kopen naar Namen. Op de trein die vertrekt om 13u13 laten de volgers hen even alleen. In het station van Namen wacht een andere ploeg van de Staatsveiligheid hen op. De tocht leidt naar de herberg 'L'Auberge du Goéland' in de Rue de Fer. Daar zitten Bertand Sassoye en Pierre Carette hen op te wachten. Ze consumeren een aperitief. Juist op dat moment dat een interventieteam van de gerechtelijke politie wil optreden, rekenen de vier CCC'ers af en verlaten te voet de herberg. Ze begeven zich naar het Quick-restaurant aan het Stationplein. Het is 14u20.
De vier bestellen een hamburger en nemen plaats aan een tafel bij het venster van het drukke etablissement. 15u10. Een dertigtal inspecteurs en agenten van de gerechtelijke politie in burger vallen razendsnel langs de drie ingangen het restaurant binnen. Enkele anderen hadden zich reeds stiekem onder het publiek gemengd. De verrassing is totaal. De politiemacht staat al binnen voordat het viertal goed en wel weet wat er gaande is. Geen van heeft de tijd om naar wapens te grijpen. De aanwezige klanten worden gefouilleerd en aan een identiteitscontrole onderworpen.
De rode Volkswagen Golf
Ondanks de vele voorzorgen en de goede voorbereiding, is een mysterieuze 'punkachtige' vrouw vlak voor de arrestatie uit het restaurant kunnen ontsnappen. Aan boord van een rode Volkswagen Golf rijdt ze richting Brussel. Om 16u00 wordt in Brussel politiealarm gegeven om het voertuig alsnog te onderscheppen. De Golf rijdt in Jette door een versperring. Om 18u10 wordt het politiealarm tot het hele land uitgebreid. Maar de zoekactie levert geen resultaten op. Bij de gerechtelijke politie is men ervan overtuigd dat de wagen was uitgerust met een zwaailicht en een sirene net als die van rijkswachtauto's ... Gol popelt van ongeduld om het heugelijke nieuws te melden en de felicitaties in ontvangst te nemen. Maar het gerecht vraagt nog even geduld te oefenen omdat het nog een mini-Mammoet wil ondernemen in Namen, Hornu bij Bergen en Charleroi. Toch wil Gol het avondjournaal van radio en TV niet missen.
Om 18u10 verstuurt hij vanop het Poelaertplein in Brussel een persbericht om de arrestaties aan te kondigen. Elders in Brussel kruipen CVP-commentatoren in hun pen. Manu Ruys schrijft in De Standaard : "Er was in de publieke opinie een groeiend onbehagen merkbaar, waarvan de daders steeds weer konden ontsnappen. Er ontstond een zodanig scherpe twijfel aan de bekwaamheid van de gerechtelijke diensten, dat de oppositie in het parlement ging aandringen op een bijzondere Kamercommissie, die het falen van politie en rijkswacht zou onderzoeken. De aanhouding in Namen toont aan dat het justitieapparaat nog recht heeft op krediet en vertrouwen." En Het Volk : "Het belangrijkste effect van de arrestatie is ongetwijfeld dat er nu onder de bevolking opnieuw vertrouwen kan groeien in de doeltreffendheid van de politie." De arrestatie van de CCC-verdachten voorkomt de instelling van een parlementaire onderzoekscommissie en herstelt in een klap het vertrouwen in politie en justitie. Zelden moet een arrestatie op een zo opportuun moment gekomen zijn.
Gemanipuleerd onderzoek
Een gezamelijke strategie
Volgens sommige bronnen zouden er aanwijzingen zijn dat de CCC gemanipuleerd werden door de veiligheidsdiensten. Dit zou onder andere blijken uit feiten :
Het feit dat de identiteit en de radicale oriëntatie van de personen die later de CCC zouden vormen reeds in 1978 bij de veiligheidsdiensten bekend was. Dit zou aantonen dat de CCC diep geïnfiltreerd was door de veiligheidsdiensten.
De 'professionaliteit' waarmee de diefstal van het dynamiet van een zeer goed beveiligde locatie, alsmede de professionaliteit waarmee de aanslagen op de NAVO pijplijnen werden uitgevoerd. Deze professionaliteit is, gelet op de achtergrond van de gearresteerde CCC-leden, nauwelijks te verklaren zonder hulp van buitenaf.
Het feit dat de campagne van de CCC samenviel met de terreurcampagne van de Bende van Nijvel en paste in de zogenaamde strategie van de spanning zoals beschreven in een nota van de Amerikaanse generaal Westmoreland uit 1970. Bijna gelijktijdig met de ontmanteling van de CCC komt ook een einde aan de terreur van de Bende van Nijvel.
Het feit dat, alhoewel de CCC na arrestatie van de vier belangrijkste leden geacht werd ontmanteld te zijn, er in april 1997 nog een opslag van explosieven en wapens van de CCC gevonden werd. De huur voor de garage die als opslagruimte diende, werd gedurende al die jaren betaald.
Geen concrete bewijzen
Er zijn geen concrete bewijzen voor de manipulatie van de CCC gevonden en Pierre Carette ontkent dit in de enkele interviews die hij gegeven heeft. In februari 2006 berichtte De Morgen op basis van een onderzoek naar infiltratie van de Belgische inlichtingendiensten in de CCC echter dat in het collectief Ligne Rouge dat de CCC ondersteunde en ook steun verleende aan RAF gevangenen, een infiltrant zat van de Staatsveiligheid.
Pierre Carette stond aanvankelijk aan het hoofd van de Ligne Rouge, maar verdween in de clandestiniteit op het moment van zijn lidmaatschap van de CCC. Hij werd opgevolgd door Christopher Vercauteren die werd ondersteund door Maurice Appelmans. Deze laatste man wordt in het onderzoek dat De Morgen heeft ingezien aangemerkt als informant van de Staatsveiligheid.
| Meer » Staatsveiligheid | Gladio | Strategie van de Spanning | Rijkswacht |