Bende van Nijvel

Inleiding

De aanslagen van de CCC

Op 28 augustus 1984 wordt België opgeschrikt door een bomexplosie. Een obscure, terroristische groepering, de CCC of Cellules Communistes Combattantes , eist de aanslag op. In minder dan een jaar tijd plegen deze uiterst radicalen met toenemende roekeloosheid en geweld 28 aanslagen. Meestal op bedrijven met een militaire productie, maar ook op het CVP-secretariaat in Gent, de militaire luchthaven van Bierset, de NAVO-pijpleidingen, een NAVO-gebouw in Brussel, het BBL-hoofdkwartier in Etterbeek en de Bank of America in Antwerpen. Elke bank, elk symbool van het kapitalistische imperialisme of van de burgerlijke samenleving is een potentieel doelwit. De aanslagen maken deel uit van de strijd voor de ontvoogding van het onderdrukte proletariaat.

Er waren, zo blijkt tijdens het proces, ook plannen om harde acties te ondernemen tegen onder anderen de toenmalige minister van Defensie Freddy Vreven, minister van Economische Zaken Mark Eyskens en zakenman Albert Frère. Bij de meeste aanslagen worden de doelwitten enkele minuten van tevoren telefonisch gewaarschuwd. Op 1 mei 1985, bij de ontploffing van een bomauto voor het gebouw van het Verbond van Belgische Ondernemingen in het historische centrum van Brussel, komen twee brandweerlieden om. Het is de enige keer dat een actie van de groep mensenlevens kost. Volgens de CCC is het de schuld van de rijkswacht, die niet voldoende alert op de waarschuwing heeft gereageerd, met de dood van twee 'soldaten van het vuur' tot gevolg.

Fanatisme

Door de driestheid van de aanslagen en het uitblijven van resultaten krijgen de politiediensten en de rijkswacht zware kritiek. Maar het net sluit zich. Het laatste wapenfeit van de CCC dateert van 6 december 1985 als in Wortegem-Petegem een NAVO-pijpleiding met dynamiet wordt opgeblazen. Tien dagen later pakt het gerecht dankzij de staatsveiligheid vier leden van de groep op in een restaurant in Namen. Het brein, Pierre Carette, een ex-drukker, en zijn naaste medewerker Bertrand Sassoye zijn in het bezit van valse identiteitspapieren. Hoewel ze zware vuurwapens dragen, bieden ze geen weerstand bij hun arrestatie.

Het was een bevlogen advocaat-generaal Jaspar die in 1988 namens het openbaar ministerie de jury op het CCC-proces toesprak: "We hebben hier af te rekenen met het fanatisme. Er is geen verschil tussen een Khomeini, een Carette en al degenen die met geweld en fanatisme regimes van de dood willen opdringen zoals het nazisme, het fascisme en bepaalde vormen van communisme." Kranten prezen het rekwisitoor van de pensioengerechtigde Jaspar nadien als een 'juweel van redekunst'. Op 21 oktober 1988 werden vier CCC-gevangenen door het Brusselse assisenhof tot levenslange dwangarbeid veroordeeld.

Carette en zijn kompanen werden schuldig bevonden aan de serie bomaanslagen die tussen oktober 1984 en december 1985 het land had geteisterd. De strijdende communisten kozen hun doelwitten altijd zeer precies: militaire installaties, politieke hoofdkwartieren, banken en bedrijven. Tijdens het geruchtmakende terroristenproces kwam slechts weinig aan het licht over de persoonlijkheid van de CCC-leden. Carette en co weigerden mee te werken met de 'burgerlijke rechters', volgens hen slechts lakeien van het vijandige kapitalistische regime.

Het proces

Inleiding

Op 26 september 1988 begint in Brussel onder voorzitterschap van raadsheer Jos Durant het assisenproces. Het justitiepaleis is in die periode wellicht het best beveiligde gerechtshof ter wereld. Kostprijs: 1.3 miljoen euro. Er zijn gepantserde stalen wanden en muren van kogelvrij glas aangebracht. Tientallen gendarmen trekken de wacht op. De beklaagden, ernstig verzwakt door de hongerstaking die zij al enkele weken houden uit protest tegen hun gevangenschap in afzondering, zitten in een kooi van kogelvrij glas. Behalve de vier leden van de CCC - Pierre Carette, Pascale Vandegeerde, Bertrand Sassoye en Didier Chevolet - staan ook hun medestrijders Chantal Paternoster en Luc Van Acker terecht, zij zijn sympathisanten van het FRAP (Front Révolutionnaire d'Action Prolétarienne).

- Zware veiligheidsmaatregelen voor het CCC-proces.

Verloop

Carette & co weigeren te handelen volgens de gebruikelijke juridische procedure. In een gemeenschappelijke verklaring delen ze mee dat ze er niet aan denken zich te verdedigen. 'Dit proces is een sinistere grap. Wij zijn niet van plande bourgeoisie het recht toe te kennen over ons te oordelen.' Bij herhaling vragen zij hun advocaten de zaal te verlaten, maar voorzitter Durant, die sommigen van hen zelf heeft aangesteld, beveelt de advocaten te blijven. De vier militanten van de CCC lezen elk een akte van verdediging voor, waarin ze hun verachting uitspreken voor 'de kapitalistische, imperialistische, kleinburgerlijke en dictatoriale maatschappij'.

"Wij hebben niets tegen u persoonlijk", zegt Pierre Carette tegen de gezworenen. "U bent niet verantwoordelijk voor de diensten die u aan de bourgeoisie bewijst. Wij hebben echter wel iets tegen deze rechtspraak die gedoemd is om te verdwijnen onder het communisme en tegen de hypocriete rol die u daarin moet spelen. Wij bedreigen u niet, maar morgen, bij andere processen, kan dat anders worden. De dag zal komen dat het proletariaat zegeviert en dan zullen juryleden zoals u beschouwd worden als de collaborateurs van de bourgeoisie." In dezelfde logica noemt Bertrand Sassoye advocaat-generaal Jean-Pierre Jaspar 'een kleinburgerlijk procureur, een knecht van De Benedetti, Davignon, Frère, Leysen en al het andere uitschot van het kapitalisme en de bourgeoisie.'

De uitspraak

Op 21 oktober 1988 veroordeelt het Brabantse hof van assisen de vier tot levenslange dwangarbeid. Het is uitzonderlijk dat zo'n kleine groep zoveel schade heeft kunnen aanrichten. Ook de epiloog van het verhaal is uniek in de geschiedenis van het euroterrorisme. Dankzij de wet-Lejeune kwam Sassoye vrij op 10 juli 2000, Carette verliet de gevangenis op 25 februari 2003. Carette en Sassoye nemen na hun jarenlange opsluiting niets terug van hun verleden. Ze hebben geen spijt of berouw en zeggen - onder andere in het Canvas-programma Histories - 'in gepaste omstandigheden opnieuw te beginnen'. In juni 2008 worden ze beiden opnieuw aangehouden. Carette wegens schending van de voorwaarden van zijn vervroegde vrijlating, Sassoye op verdenking van banden met een terroristisch netwerk.

Epiloog

Trots om de strijd verder te zetten

Op 21 oktober veroordeelt de Brusselse correctionele rechtbank Pierre Carette, Didier Chevolet, Bertrand Sassoye en Pascal Vandegeerde tot levenslange gevangenisstraffen. Op 23 februari 2003 wordt Pierre Carette vrijgelaten. Daarmee zijn de vier CCC-kopstukken na zeventien jaar opsluiting terug vrij. In het bijzijn van zijn trouwe luitenant Bertand Sassoye verklaart hij trots om de strijd verder te zetten. Maar er klopt iets niet met de CCC. Wanneer ex-rijkswachter Martial Lekeu door Panorama in 1995 wordt geïnterviewd rondt hij zijn verhaal af met te verwijzen naar de gebeurtenissen van de jaren '80. Toen gebeurde wat in de jaren '70 gepland en voorbereid zou zijn, het banditisme van de Bende van Nijvel en het terrorisme van de CCC. Lekeu stelt zich openlijk vragen over het extreemlinkse karakter van die CCC.

Hij merkt op dat de broer van CCC-voorman Pierre Carette paracommando is en een extreemrechts militant maar dat de band nooit is gelegd. Lekeu is niet de enige die zich vragen stelt over de ware aard van de CCC. Ook BOB'ers van Waver vermoeden dat de CCC'ers wel eens gemanipuleerd kunnen zijn. Zij verwonderen zich in hoge mate, ook in een getuigenis voor de parlementaire Bende-commissie, over het feit dat een lid van de Staatsveiligheid de aanhouding van de CCC'ers een week op voorhand weet te voorspellen en meedeelt dat iemand van de Staatsveiligheid al een jaar lang is geïnfiltreerd in de CCC. Waarom is er dan niet vroeger ingegrepen, is de terechte vraag. Want dan zou bijvoorbeeld de moordende aanslag op het gebouw van het Verbond van Belgische Ondernemingen verijdeld zijn? En, merken ze verder op, de CCC gaan van start net wanneer WNP gedwongen is ermee op te houden.