Bende van Nijvel

De overval in Haîne-Saint-Pierre

Dutroux als bende-leider

In de nacht van 9 op 10 juni 1983 wordt in de Rue de l'Harmonie in Haîne-Saint-Pierre de 56-jarige Jeannine Gaulet gewekt doordat ze iets kouds tegen haar slaap voelt. Voor het bed van de vrouw staan drie mannen met carnavalsmaskers op. Ze moet mee naar beneden en wordt op haar buik op de divan geduwd. Met een mes scheurt een van de mannen haar nachthemd in repen. Daarmee wordt ze aan handen en voeten vastgebonden. "Het heeft drie uur geduurd", getuigt de vrouw later. Ze krijgt klappen, wordt bijna verstikt met een hoofdkussen en begeeft uiteindelijk, nadat een van de mannen met een metalen voorwerp in haar vagina is beginnen te wroeten. Dan zegt ze het. Haar waardevolle spulletjes zitten verstopt in een holte achter haar kacheltje. De drie gaan er vandoor met voor 70.000 frank bankbiljetten, familiejuwelen, een pakket aandelen, een ASLK-spaarboekje ter waarde van 500.000 frank en haar zilveren servies.

Op 1 maart 1985 staat de BOB van La Louvière voor de deur bij Marc Dutroux. Huiszoeking. Even later wordt hij voor onderzoeksrechter Lacroix geleid, die ervoor zal zorgen dat hij tot 2 april 1985 in de gevangenis blijft zitten. In zijn woonst is het zilveren servies van mevrouw Gaulet aangetroffen. Dat is geen grote verrassing, want kort daarvoor is een van de drie anderen gearresteerd. Hij is tot bekentenissen overgegaan en heeft Dutroux aangewezen als bendeleider. Van bij de ASLK is bij de BOB inmiddels een tip binnengelopen over een koppel dat zich kort na de overval op mevrouw Gaulet in een agentschap in het Brusselse heeft aangemeld met haar spaarboekje. "Wacht u hier even", heeft de loketbediende gezegd, nadat hij een alarmsignaal had doen afgaan. Zijn beschrijving van de man en de vrouw, die bijtijds uit het kantoor wegrenden, stemt tot in de puntjes overeen met Marc Dutroux en Michelle Martin. Zij zal vele jaren later bevestigen dat zij het was, en dat Marc de overval pleegde.

De mededader die bekende, was ene Thierry Denis, de broer van zijn vroegere buurman in Haîne-Saint-Pierre. Die buurman was in die tijd actief bij de extreem-rechtse terreurgroep Front de la Jeunesse, maar zat medio 1983 op zwart zaad. Hij huurde zijn woonst van mevrouw Gaulet, en kon de huur voor de maand juni niet betalen. Daags na de bijna-roofmoord gaat broer Denis de huur braaf in een envelop in haar brievenbus droppen. Voor de rest is er niet bijster veel geweten over de periode 1982, 1983, 1984 en 1985. Het is als het ware een zwart gat in het leven van Marc Dutroux.

De ontvoeringen

24 Juni 1995 : De ontvoering van Julie en Mélissa

In Crotteux, een deelgemeente van het Luikse Grâce-Hollogne, verdwijnen rond 17u00 Julie Lejeune en Mélissa Russo. Ze waren naar de brug over de autosnelweg gegaan om naar de wagens te wuiven. De laatste persoon die ze heeft gezien in Crotteux is een oude dame die zag hoe Julie en Mélissa aan het praten waren met een man in blauwe wagen. Daarna stapten ze in de wagen die direct weg reed. Alleen een paar mensen hebben ze nadien nog gezien. Er is een man in Charleroi die verklaard hoe hij de twee meisjes een rendez-vous bar zag binnenstappen in de buurt van Charleroi. Ze waren in het gezelschap van een oudere man. En er is ook nog de man die aan de politie vertelt hoe hij een foto van een van de meisjes zag staan in een boek vol foto's van meisjes van een Duitse pedofiel.

22 Augustus 1995 : De ontvoering van An en Eefje

In de Vlaamse kuststad Bredene verdwijnen in de nacht van 22 op 23 augustus, rond 24u00, An en Eefje. Voordien hadden ze nog een hypnoseshow meegemaakt van Rasti Rostelli. Daarna hadden ze de tram naar Bredene gepakt, maar het was al laat dus reed de tram maar tot de steltplaats in Oostende. De twee meisjes waren dus verplicht om het hele stuk van Oostende naar Bredene te voet af te leggen. Ze besloten dus om te liften. Een beslissing die hun fataal zal worden. Ze worden opgemerkt door een grijze Citroën CX Palace met achter het stuur Marc Dutroux en Michel Lelièvre. De twee mannen besluiten om de meisjes mee te nemen, maar in plaats van richting Bredene te rijden, is de bestemming Charleroi. Ze worden verdoofd en dan wordt alles wazig.

28 Mei 1996 : De ontvoering van Sabinne Dardenne

Op het voetpad onder het viaduct van de E42 Luik-Rijsel houdt een witte Renault-bestelwagen halt, het schuifportier richting Oudenaardsesteenweg. Vaardig kneedt de man op de achterbank een prop katoen. Die man is Marc Dutroux, klaar om een volgende slag te slaan. Het is 7u30 wanneer in Kain, een gehucht van Doornik, Sabinne Dardenne wordt ontvoerd. Dutroux trekt het meisje naar binnen, de fiets valt en Lelièvre keilt hem in de achterbank. De laatste slag voor Dutroux zonder fouten.

9 Augustus 1996 : De ontvoering van Laetitia Delhez

Het is 20u45 wanneer Marc Dutroux en Michel Lelièvre hun laatste, officiële, slag slaan. Aan het gemeentelijke zwembad van Betrix, een gemeente in Luxemburg, ontvoeren ze Laetitia Delhez. Ze wordt hardhandig in de bestelwagen gesleurd. Daarna beveelt Dutroux haar om een verdovingsmiddel te slikken. Tweemaal slaagt ze erin om het terug uit te spuwen, maar uiteindelijk valt ze toch in een diepe slaap. Waarna alles wazig wordt. De man die nooit fouten maakt, heeft een verschrikkelijke vergissing begaan door de witte Renault-bestelwagen te gebruiken. De wagen viel veel te hard op en verschillende getuigen hebben de wagen dan ook zien staan in de buurt van het zwembad. Een persoon heeft zelfs een deel van de nummerplaat van de wagen kunnen onthouden. Het net rond de 'Bende van Dutroux' begint zich te sluiten. Een klein detail, de dag voor de ontvoering heeft een heel gezin in Betrix, aan het zwembad, zowel Marc Dutroux, Michelle Martin, Michel Lelièvre en Michel Nihoul gezien. Ze zullen hun getuigenis altijd blijven bevestigen.

De moord op Bernard Weinsteins

De dood van spilfiguur nummer twee

De speurders in Neufchâteau hebben er hard op gezwoegd, maar veel zijn ze niet te weten gekomen over spilfiguur nummer twee. Een dode mens kan je van niet veel berechten, je kunt hem ook geen vragen stellen. Op 17 januari 1997 krijgt België hem voor het eerst te zien, na de ontdekking van de stoffelijke resten van Julie en Mélissa in Sars-la-Buissière. Onderaan in de put is er nog een lijk aangetroffen, naakt. Zijn naam rijmt op Frankenstijn en zijn kop heeft iets monsterachtig. 'Handlanger van Dutroux' is het postume predicaat dat Bernard Weinsteins in de media meekrijgt. Weinsteins werd op 4 maart 1952 geboren in Nantes, Frankrijk, en kreeg er in de kerstperiode van 1975 even nationale bekendheid. Hij had samen met Patrick Dubouille in Taverny een jonge gendarme gegijzeld. Voor die gijzeling krijgt Weinsteins 15 jaar.

Na zijn vrijlating komt hij in België terecht waar hij Marc Dutroux leert kennen. Volgens Marc Dutroux heeft hij Weinsteins vermoord - op 28 november 1995 - omdat hij schrik had dat Weinsteins Julie en Mélissa zou vermoorden. Dutroux nodigt Weinsteins uit om in Marcinelle te komen eten. Martin smeert een stapeltje boterhammen met paté en Dutroux mengt daaronder een paar verpulverde Rohypnol-pillen. Hij sleept het slapende lichaam naar de kinderkooi, graaft enkele dagen later in zijn tuin in Sars-la-Buissière een diepe kuil, vermengt opnieuw wat Rohypnol in Weinsteins voedsel en sleept hem in zijn eigen Ford Sierra. Daarna rijdt hij naar Sars-la-Buissière. Hij kleedt Weinsteins uit en gooit hem in de put. Bernard Weinsteins wordt levend begraven. Een man die veel wist en veel onopgeloste vragen kon beantwoorden.

De brandstichting in de chalet

In de nacht van 2 op 3 januari 1997, vier maanden na de ontdekking van de stoffelijke resten van An en Eefje, komt een onbekende de houten chalet van Bernard Weinstein in de Rue Daubresse in brand steken. Een boze burger, verblind door woede over al wat hier was gebeurd, zo wordt gedacht. Paul Marchal, de vader van An, is niet overtuigd. De huizen van de Rue Daubresse zijn hem door de jaren heen blijven intrigeren. Wanneer hij zich rot voelt, stapt hij wel eens in de auto, rijdt hij naar Jumet en maakt hij een praatje met de buren. Per slot van rekening situeert zich hier het laatste teken van leven van zijn dochter naar wie hij een jaar lang elke dag heeft gezocht. Meer dan eens sprak Paul Marchal Langlois aan over de brand. Hij kreeg te horen dat de zaak in handen lag van het parket in Charleroi, en dat de dader nog niet gevonden was.

Ten einde raad trok hij zelf wat op onderzoek. "Degene die de chalet in brand stak, heeft dat op een erg professionele manier gedaan", weet hij inmiddels. "Dit was geen impulsieve gek die na een nachtje stappen een blik benzine en een aansteker uit zijn schuur haalde. Twee meter naast die chalet stond een ander houten gebouw. Mensen die hier wat van af weten, verzekeren me dat het een hele klus is om een brand zo efficiënt te plannen." Voor Paul Marchal kan er geen twijfel over bestaan, in de Rue Daubresse lagen nog sporen en die zijn begin 1997 uitgewist. Niet alleen door die brand. "Kort daarna, zo vertelden de buren me, is daar dan op een nacht een man aangekomen met een professionele graafmachine. Die kwam daar wat in de grond woelen, iets zoeken, zo mag je veronderstellen. Dat werd opgemerkt door buurtbewoners, die de rijkswacht belden. Die kwam ook ter plaatse. Ik stelde er vragen over aan Langlois. Hij antwoordde dat hij hier niets van af wist." Want ook de brand behoort, strikt juridisch gesproken, niet tot het thema van het onderzoek.

De ontsnapping van Marc Dutroux

Inleiding

Op 23 april 1998, om 14u55, vraagt Marc Dutroux om een dossier te mogen inkijken in het justitiepaleis van Neufchâteau. Staatsvijand nummer één wordt begeleidt door twee rijkswachters die niet over de vereiste conditie beschikken en geen geladen revolver meekrijgen. Tijdens de handelingen met het dossier, een rijkswachter was een ander dossier voor Dutroux gaan halen, slaagt hij erin om de overgebleven rijkswachter neer te slaan en zijn wapen te nemen. Opdat Dutroux makkelijker zijn dossier kon inkijken hadden de rijkswachters zijn handboeien afgenomen. De rijkswachters waren niet in staat om Dutroux tegen te houden en zonder dat iemand iets onderneemt stormt hij het justitiepaleis uit. Buiten aangekomen carjackt hij een wagen, een Renault Mégane. Zoals te verwachten rijdt Dutroux naar het zuiden, in de richting van de Franse grens. Wanneer het nieuws uitlekt en de pers bereikt, staat ons land als het ware stil.

Marc Dutroux blijft echter niet lang op vrije voeten, op enkele honderden meters van de Franse grens wordt hij, iets voor 18u00, gearresteerd door de rijkswacht. Dit dankzij de attente boswachter Stéphane Michaux. Via zijn radio had hij gehoord om uit te kijken naar Marc Dutroux. In een dreef ziet de boswachter een wagen rijden en hij herkent onmiddellijk Dutroux. Michaux blijft de ontsnapte gangster volgen tot hij zich in het bos vast rijdt. De boswachter keert daarop terug naar zijn huis en verwittigt de rijkswacht. Met groot machtsvertoon omsingelde de ordediensten het bos en waren ze in staat om Marc Dutroux zonder verzet te arresteren. Drie uur heeft Dutroux mogen genieten van de 'vrijheid'.

Johan Vande Lanotte, minister van Binnenlandse Zaken en Stefaan de Clerck, minister van Justitie, nemen de dag nadien ontslag. Enkele weken later, en onder zware druk, neemt luitenant-generaal van de rijkswacht Willy De Ridder, ook ontslag. Wat jarenlang onbespreekbaar was, lukt nu in enkele weken. De samensmelting van politie en rijkswacht in een eenheidspolitie.

- De reconstructie van de ontsnapping van Marc Dutroux.

Tijdlijn

'De vlucht van de eeuw' dompelde België onder in een diepe schaamte. Hoe was het mogelijk dat Dutroux, de man die verdacht werd van ontvoering, misbruik en moord van kinderen, uit het gerechtsgebouw van Neufchâteau kon vluchten? Vier uur stond het land in rep en roer, twee politici betaalden het gelag.

14 uur: Dutroux leest zijn dossier in een kamertje van het gerechtshof van Neufchâteau. In de Kamer van volksvertegenwoordigers in Brussel is het vragenuurtje aan de gang. Op de bankjes van de regering nemen premier Jean-Luc Dehaene, minister van Binnenlandse Zaken Johan Vande Lanotte en zijn collega van Justitie Stefaan De Clerck plaats. VLD-kamerlid Rik Daems vraagt de eerste minister waarom België in een internationaal vergelijkend onderzoek enkele plaatsen is gezakt. "Dat is een subjectieve barometer", antwoordt Dehaene. "Dat onderzoek heeft niets te maken met feiten, maar alles met suggesties in de zaak-Dutroux." De zon schijnt en het ziet ernaar uit dat het een korte zitting wordt. Parlementsleden bellen naar huis dat ze vroeg terug zullen zijn.

15 uur: Dutroux vraagt een ander deel van zijn dossier te mogen inzien. De sleur heeft de bewakers in de greep. Een van de twee rijkswachters die hem bewaken, gaat de bundel ophalen in de kelder van het gerechtsgebouw. Dutroux overmeestert de andere rijkswachter: hij geeft hem een klap, rukt zijn pistool uit zijn gordel en vlucht het kamertje uit. In de gangen loopt hij magistraat Jean-Luc Pavanello omver. De aanwezige rijkswachters achtervolgen hem, maar hij verstopt zich achter een muurtje in de straten van Neufchâteau.

Plotseling staat Dutroux oog in oog met een buurtbewoner. Hij houdt de man onder schot en zet zijn vlucht voort. Hij ziet een Renault Mégane en sleurt Pierrot Georges, de bestuurder, uit de auto en scheurt weg. Hij probeert te ontkomen via de bossen van Neufchâteau. In een recordtijd worden 5.000 politiemensen gemobiliseerd. Het leger zet tien Agusta-helikopters in om het zuiden van het land uit te kammen. De drie nationale magistraten coördineren de klopjacht. Ook speciale eenheden waaronder het Speciaal Interventie Eskadron en het luchtsteundetachement met drie rijkswachthelikopters en een vliegtuig, nemen deel aan de zoekactie.

Alle politiemensen hebben het bevel gekregen Dutroux te pakken, maar wel levend. Als Dutroux zou worden doodgeschoten, zouden de complottheorieën niet te stuiten zijn. Ook de buurlanden helpen mee zoeken. De Duitse Bundesgrenzschutz zet drie helikopters in en honderden agenten. Ze sluiten de grens volledig af, van Nederland over het Groothertogdom tot Frankrijk. De marechaussee blokkeert de grenzen in het zuiden van Limburg. Ook de Franse politie stuurt honderden agenten en een helikopter uit en zet een groot stuk van het grensgebied aan Franse zijde af.

15.30 uur: Radio Contact brengt als eerste het bericht over de ontsnapping van Dutroux. In de Kamer steekt onrust de kop op. Premier Dehaene bevindt zich al in de Senaat voor het vragenuurtje, maar moet nog terug naar de Kamer voor de stemming over de herziening van artikel 103 van de grondwet, over de strafrechtelijke aansprakelijkheid van ministers. Een cameraploeg van RTL doolt nerveus door de wandelgangen en klampt zich vast aan Stefaan De Clerck als hij de kamer verlaat. "Is Dutroux ontsnapt?" De Clerck maakt zich uit de voeten en treft Dehaene.

Er volgt in de groene zaal van de Senaat een kort onderhoud, de gezichten staan op oorlog. Vande Lanotte verdwijnt. "Er zijn problemen met Dutroux", fluistert De Clerck nog. Er is crisisberaad van de regering in de Wetstraat 16. De parlementsleden zitten in het halfrond zonder zich van iets bewust te zijn. Tot bij sommigen de telefoon gaat. "Dutroux is ontsnapt." Ze denken dat het een grap is, een Belgische grap. Ze kijken verbaasd om zich heen. Koning Albert, die op vakantie is in Frankrijk, keert inderhaast terug naar België.

15.45 uur: Het persagentschap Belga meldt de ontsnapping. Kort daarop volgt het eerste extra journaal.

16 uur: De PRL-fractieleider Didier Reynders vraagt het woord: "We krijgen berichten dat Dutroux is ontsnapt. Is dat waar?" Kamervoorzitter Raymond Langendries schorst de vergadering. Kamerleden stromen naar buiten: ongeloof, consternatie, hoe kan dit? VU-senator Bert Anciaux loopt door de wandelgangen van de Kamer. Zijn lip trilt. "Dit is revolutie." Volgens Agalev is er sprake van "opgezet spel". Dutroux probeert te ontkomen via de bossen van Herbeumont, tussen Florenville en Neufchâteau. De rijkswacht sluit de E411 Brussel-Luxemburg af. In de grensplaatsen met Duitsland en Nederland wordt elk voertuig gecontroleerd.

17.00 uur: Boswachter Stéphane Michaux zet zijn jeep aan de kant en stapt uit. Hij is gewapend, want hij is gewaarschuwd door de rijkswacht om uit te kijken naar Dutroux. Op de radio hoort hij dat Dutroux gepakt is in Martelange. Hij stapt weer in en rijdt weg. Aan het einde van de dreef ziet hij een wagen rijden. Hij rijdt hem achterna en herkent onmiddellijk Marc Dutroux en de nummerplaat. Hij blijft de auto volgen. De verwarring op de televisiezenders over de ontsnapping van Dutroux is compleet. VTM, TV1, RTL-TVi bevestigen en ontkennen om de beurt dat Dutroux opnieuw is gearresteerd. In de wandelgangen van het parlement wordt bloed geroken en gespeculeerd over het ontslag van enkele ministers.

CVP'ers vinden de ontsnapping een zaak van de rijkswacht die onder Vande Lanotte valt. SP'ers wijzen erop dat het transport van gedetineerden een zaak is van Justitie, dus van De Clerck. VLD-voorzitter Guy Verhofstadt geeft een geïmproviseerde persconferentie in de gang van de Kamer. Hij wordt geflankeerd door kamerfractieleider Patrick Dewael en justitiepecialist Marc Verwilghen. "Dit moet leiden tot het ontslag van de twee ministers en de regering moet zich afvragen of zij niet collectief verantwoordelijk is."

Ook Agalev, het Vlaams Blok en de Volksunie eisen het vertrek van de ministers. De weg door het bos wordt versperd door een boomstam. Dutroux stopt. Michaux is bang dat Dutroux hem met zijn wapen zou opwachten, en maakt rechtsomkeert, rijdt naar het eerste huis bij het bos en belt de rijkswacht. Dutroux kan geen kant meer op. Hij stapt uit, bedekt zijn auto met takken en loopt te voet verder. Hij denkt dat zijn einde nabij is en de rijkswachters hem genadeloos zullen afmaken. Hij schrijft een afscheidsbrief naar zijn oudste zoon.

17.45 uur: Tientallen rijkswachters gaan met Michaux het bos in.

18.10 uur: Ineens zien de rijkswachters Dutroux lopen. Dutroux komt naar hen toe, met zijn handen in zijn zakken. Ze trekken hun wapen, roepen: halt, blijf staan, het is afgelopen. Overal duiken rijkswachters met honden op. Dutroux trekt zijn wapen, maar de rijkswacht weet dat het niet geladen is. Dan steekt hij zijn handen in de lucht. Een van de rijkswachters doet hem de handboeien aan. Hij kan een duivels lachje niet onderdrukken.

18.45 uur: RTL-TVi en RTBF melden als eerste dat Dutroux wel degelijk opnieuw gevat is.

19 uur: Ook premier Dehaene geeft het verlossende woord aan de kamerfractieleiders: "Ze hebben hem blijkbaar gepakt." Na de opluchting komt de berekening. Wie gaat en wie zal hen vervangen?

19.45 uur: Dehaene meldt het vertrek van De Clerck en Vande Lanotte. Ze gaan niet helemaal weg, want komen terug in de Kamer. Vierentwintig uur later worden Tony Van Parys en Louis Tobback benoemd als de nieuwe minister van Justitie en minister van Binnenlandse Zaken.