1

De Staatsveiligheid mag dan zo oud zijn als België zelf, maar ook de lange geschiedenis van de geheime dienst is een goed bewaard geheim. Een gedetailleerde historiek is er nog altijd niet. In de kelder van het Brusselse hoofdkwartier van de Staatsveiligheid staan nochtans meterslange kasten volgestouwd met historische documenten. Een archief dat goud waard is, de natte droom van elke historicus. Je vindt er niet alleen de verborgen geschiedenis van de Staatsveiligheid, maar ook geheimen van het naoorlogse België. Jammer genoeg mag geen enkele buitenstaander de witte archiefkasten, vol blauwe en rode mappen, zomaar opendraaien. De wettelijke regel dat overheidsdocumenten ouder dan dertig jaar moeten verhuizen naar het Rijksarchief van België, geldt niet voor de Staatsveiligheid.

De Veiligheid van de Staat ziet voldoende redenen om haar oude dossiers geheim te houden. Hier volgt een kleine bloemlezing uit de argumenten die de afgelopen jaren zijn aangehaald om de archieven niet open te stellen:

  • Dossiers vrijgeven kan nog altijd het leven van informanten in gevaar brengen.

  • Zelfs oude spionnen, vermeld in de archieven, kunnen nog altijd opnieuw in ons land opduiken, bijvoorbeeld als ze na jaren nog eens een bezoekje proberen brengen aan de internationale instellingen in Brussel.

  • Ook een dossier uit, om maar iets te noemen, de jaren 1960 kan nog altijd relevant zijn, al was het maar om een bepaalde 'context' te schetsen.

  • Historici hebben zich, nadat ze onze archieven mochten inkijken, niet altijd gehouden aan de strikte voorwaarden die we hun oplegden.

  • De Staatsveiligheid werkt met geïntegreerde dossiers. Dat betekent dat er in de dossiers ook vertrouwelijke informatie zit, die andere binnen- en buitenlandse instellingen, zoals de NAVO, ons hebben toevertrouwd, en die hebben hun eigen geheimhoudingsregels.

  • Dat geldt ook voor de informatie van buitenlandse inlichtingendiensten. Zij blijven voor de eeuwigheid heer en meester over de informatie die ze ooit doorspeelden aan de Staatsveiligheid. Die gouden afspraak tussen inlichtingendiensten heet de 'regel van de derde dienst'.

  • De Staatsveiligheid beschikt niet over het personeel om haar archief te kunnen ontsluiten voor het grote publiek.

Kortom, de Staatsveiligheid houdt voldoende redenen achter de hand om buitenstaanders op afstand te houden. De enige dossiers die de Staatsveiligheid prijsgeeft, dateren uit lang vervlogen tijden. Zo zijn de documenten over de periode 1830 tot 1914 al in het jaar 1965 naar het Rijksarchief verhuisd. Dat gaat over 966 dossiers. De later archieven zijn geteisterd door branden, onder andere in juni 1934 en tijdens de Tweede Wereldoorlog.

In 1940 heeft de Duitse bezetter ook dossiers in beslag genomen. De dossiers die getuigen over de activiteiten van de Staatsveiligheid tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen de dienst vanuit Londen moest werken, zijn wel in het Rijksarchief beland. Maar de dossiers over de laatste zeventig jaar blijven verboden terrein voor buitenstaanders en rusten nog altijd in de kelders van de Staatsveiligheid. (*) Het gaat zowel om individuele dossiers - sinds 1945 al meer dan 570.000 individuele dossiers, doorlopend genummerd - als documentatiedossiers. Meer dan 400.000 dossiers staan op papier, de overige op microfiche of microfilm.

Zonder dat archiefmateriaal kun je moeilijk de geschiedenis van de Staatsveiligheid doorgronden. Het lijkt nog gemakkelijker om het heden van de Staatsveiligheid te achterhalen dan haar verleden te reconstrueren. Maar hoe kun je het heden van de Staatsveiligheid begrijpen zonder haar verleden te kennen?

Er zit niets anders op dan terug te vallen op de weinige historische bijdrage die wel over de Staatsveiligheid zijn verschenen, de meeste opgesteld door mensen van de dienst zelf. Zoals het heldere relaas dat Robin Libert neerpende in 2005 toen de Staatsveiligheid haar 175-jarig bestaan vierde met een jubileumboek. De man is al jaren de onbetwiste directeur van de analysedienst van de Staatsveiligheid. Hoe objectief en wetenschappelijk zijn bijdrage is, valt niet te verifiëren. Je kunt publicaties van insiders moeilijk als 'onafhankelijk' beschouwen. 

Gelukkig is er in hetzelfde jubileumboek uit 2005 ook nog een onafhankelijk, wetenschappelijk relaas te vinden over de geschiedenis, opgetekend door de academici Xavier Rousseaux en David Somer van de Université Catholique de Louvain (UCL). Het valt meteen op hoe zij de zwarte bladzijden in de geschiedenis van de dienst anders inkleuren dan de man van de Staatsveiligheid zelf, namelijk met minder mededogen.

Bron: De geheimen van de Staatsveiligheid | Lars Bové

(*) Om een paar affaires te noemen: de koningskwestie, de moord op Lahaut, de moord op Lumumba, de CCC, Westland New Post, de Bende van Nijvel, de moord op Cools, Gladio, ...

"Le monde est dangereux à vivre! Non pas tant à cause de ceux qui font le mal, mais à cause de ceux qui regardent et laissent faire." Volg ons via » Facebook | twitter | YouTube

Share

2

De Staatsveiligheid krijgt ook kritiek, zelfs van wetenschappers, omdat ze haar archieven niet opstelt.

Jaak Raes: "Als wij gemotiveerde aanvragen krijgen om onze archieven te mogen inkijken en alle wettelijke regels worden gerespecteerd, dan hebben er al mensen toegang gekregen. Onze archieven van voor de Tweede Wereldoorlog zijn bij het Algemeen Rijksarchief gedeponeerd. Weinig mensen komen dat archief inkijken, hoewel het nuttig materiaal voor historici bevat. Het feit dat ons eigen archief geen boeltje is, maar mooi gerangschikt is, in de kelder van dit gebouw, bewijst dat we niet ongevoelig zijn voor zulke vragen tot inzage."

"Maar er zijn natuurlijk beperkingen. Waarom? De Staatsveiligheid heeft een lange geschiedenis, de dienst is zelfs een stukje ouder dan België zelf. Wij de op één na oudste inlichtingendienst ter wereld, na die van het Vaticaan. Maar onze archieven, ook de documenten die teruggaan tot de Tweede Wereldoorlog, worden nog altijd aangevuld. Weet u, boven de deur van elke vergaderzaal hier in ons hoofdkantoor, ziet u een naambordje. Dat verwijst naar een van de inlichtingen- en actiediensten die werden georganiseerd door de mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog in bezet België voor de Staatsveiligheid werkten. Wij hebben oneindig veel respect voor die mensen. Wat zij hebben gedaan, bewijst hoe levensbelangrijk inlichtingen wel kunnen zijn om de vijand te verslaan."

"U was trouwens bij het eerbetoon dat we onlangs, in aanwezigheid van prins Laurent, aan deze mensen hebben betoond. Bij zulke gelegenheden zijn er nog altijd mensen die ons oude documenten en voorwerpen bezorgen die ze al die tijd op hun zolder hebben bewaard. We moeten soms wachten tot er een erfenis openvalt om nog bepaalde oude stukken te krijgen. Het is dus een levend archief. Dat betekent dat er nog altijd afstammelingen zijn van de mensen die in die archieven opduiken, en ik vind dat ook zij recht hebben op privacy. Als zij kandidaat zijn voor een bepaalde job, willen ze toch ook niet dat het verborgen leven van hun ouders hun slaagkansen op die manier ondermijnt."

"Er is ook een geval bekend van een dame die toegang had tot geclassificeerd materiaal - niet bij de Staatsveiligheid - en in haar paper letterlijk schreef dat ze niet had kunnen achterhalen wie de informanten waren. Dat is natuurlijk ook niet de bedoeling, dat is ongezonde nieuwsgierigheid. Wij hebben sinds 1998 de wettelijke plicht om de identiteit van onze menselijke bronnen te beschermen. Aan die verplichting kunnen of willen we ons niet onttrekken. Als we onze recente archieven zouden openstellen, staan er levens op het spel. Als we daar geen rekening mee houden, vinden we misschien geen mensen meer die voor ons als bron willen fungeren. Dat is fundamenteel voor alle inlichtingendiensten, zelfs die van het Vaticaan, veronderstel ik."

"En er is meer: de rijksarchivaris heeft geen plaats om onze archieven te bewaren. Daarom zou hij ze willen laten digitaliseren. Dat vergt natuurlijk werk. Als wij dan horen dat ze oorspronkelijk van plan waren om dat aan lage loonlanden, zoals China, uit te besteden ..."

Ik barst uit in lachen.

"U lacht daarmee? Ik ook. Dan wordt het natuurlijk een farce. Daarom is het mijn wens dat ons archief in dit gebouw een afdeling zou worden van het Algemeen Rijksarchief van België. Dat is ook al het geval voor de archieven van het Koninklijk paleis, dus waarom niet voor de Staatsveiligheid?"

Bron: De geheimen van de Staatsveiligheid | Lars Bové

"Le monde est dangereux à vivre! Non pas tant à cause de ceux qui font le mal, mais à cause de ceux qui regardent et laissent faire." Volg ons via » Facebook | twitter | YouTube

Share

De Staatsveiligheid zal documenten die ouder zijn dan 50 jaar overmaken aan het Rijksarchief. Na jaren van onduidelijkheid is daar eindelijk een politiek akkoord over bereikt.

Bron » Knack

Deception is a state of mind and the mind of the State (James Jesus Angleton)

Share

4

(...) Bij de oppositie rezen vragen over de wetswijziging waardoor de inlichtingendiensten informatie pas na 50 jaar aan het Koninklijk Archief moeten overmaken. Die termijn lag al op 50 jaar voor ADIV, maar zal nu ook gelden voor de Staatsveiligheid. Momenteel geldt daar nog een periode van 30 jaar.

Stefaan Van Hecke (Groen) verwees naar het onderzoek naar de Bende van Nijvel. Door een wetswijziging verjaart dat onderzoek pas na veertig jaar. “Tel daar nog eens vijftig jaar bij en je zit aan negentig jaar. Dat is wel wat lang”, aldus Van Hecke.

Lees hier het hele artikel » Nieuws

"Le monde est dangereux à vivre! Non pas tant à cause de ceux qui font le mal, mais à cause de ceux qui regardent et laissent faire." Volg ons via » Facebook | twitter | YouTube

Share