Bende van Nijvel

De huizen van Marc Dutroux raken maar niet aan de straatstenen verkocht. Deze middag werden drie huizen van de veroordeelde serieverkrachter -en moordenaar Marc Dutroux openbaar te koop geplaatst, maar de biedingen lagen erg laag. Vooral de verkoop van het huis in Sars-la-Buissière, deelgemeente van Lobbes, ligt gevoelig. Dat is het huis waar de lichamen van de vermoorde meisjes Julie en Mélissa en van Dutroux' kompaan Bernard Weinstein in augustus 1996 werden gevonden. Het hoogste bod op dat huis bedroeg nauwelijks 11.000 euro, ruim onvoldoende voor de verkoper, zijnde de Belgische staat. De Belgische staat heeft de huizen van Dutroux opgeëist om de torenhoge gerechtskosten ten dele te kunnen recupereren.

Het lage bod kwam van de gemeente Lobbes, dat nochtans erg gebrand is om eigenaar te worden van het 'gruwelhuis'. Het gemeentebestuur vreest immers dat het huis anders in handen komt van mensen die er slechte bedoelingen mee hebben. Indien de gemeente het huis in handen krijgt wil het er een herdenkingsplaats van maken. Ook de huizen van Dutroux in Montigny-sur-Sambre en Marchienne-au-Pont lijken niet erg gegeerd te zijn. Hoger dan 20.000 euro werd er niet op geboden. De volgende openbare verkoop vindt plaats op 27 november.

Al 26 jaar zoekt een speciale politiecel vergeefs naar de gangsters die deel uitmaakten van de Bende van Nijvel. In de jaren tachtig liet de bende bij een reeks nooit geziene gewelddadige overvallen op supermarkten 28 doden achter. De cel krijgt nu een nieuwe baas: de 45-jarige Danièle Goffinet uit Watermaal-Bosvoorde. Ze is ex-militair en specialiste in terrorisme en springtuigen. De Bende van Nijvel schokte tussen 1982 en '85 het hele land met overvallen op grootwarenhuizen van Delhaize en Colruyt. De bende maakte van buitensporig geweld haar handelsmerk. De balans was enorm: 28 doden. Drieëntwintig jaar na de laatste moorden ontbreekt van de daders nog steeds elk spoor.

'Natuurlijk geloof ik nog in de ontmaskering van de daders', zegt kersverse chef Danièle Goffinet. Of er nieuwe sporen zijn wil de Brusselse niet hebben gezegd. 'Geheim van het onderzoek', klinkt het. Want volgens haar wordt er nog elke dag hard gewerkt op de zaak. 'We zitten hier niet stil. De wil om deze zaak op te lossen is er. Kijk naar de versterking die onze cel (de cel-Jumet, nvdr) heeft gekregen. Enkele weken geleden groeide het aantal speurders van 5 tot 12. Dat zijn allemaal agenten die zelf gekozen hebben voor een functie binnen deze onderzoekscel. Ze zitten hier dus niet tegen hun zin. En intussen kregen we ook een griffier én nieuwe computers. Wij zijn er volledig klaar voor', zegt ze. Commissaris Danièle Goffinet gelooft oprecht in de kansen van het onderzoek. 'We moeten maar één iets vinden. Eén dominosteentje. En de rest valt vanzelf.' Zelf denkt ze niet dat het onderzoek op de een of andere manier werd tegengewerkt. Het hele dossier kent ze vanzelfsprekend niet uit het hoofd. 'Ik heb het wel al gezien. Een normaal mens komt met één leven niet toe om dat allemaal te lezen. Maar ik vertrouw op mijn twee onderzoekschefs. Ze zijn allebei heel verschillend. Dat vind ik positief.'

De chef van de cel Jumet begon haar carrière als militair. Goffinet zat bij de 28ste wing van de luchtmacht. Tijdens de eerste golf van aanslagen van de Bende van Nijvel zat ze in Duitsland als lid van de BSD (Belgische Strijdkrachten in Duitsland). De laatste golf maakte ze bewuster mee. 'Toen was ik al terug in België. Ik herinner me nog dat de mensen schrik hadden om op een vrijdagnamiddag naar de supermarkt te gaan.' Tegen het einde van het jaar wordt de vernieuwde onderzoekscel geëvalueerd. Op basis van die evaluatie kan de cel eventueel opnieuw afgebouwd worden. 'Of nog uitgebreid', haast Goffinet zich. En wat als het mysterie van de Bende van Nijvel nooit wordt opgelost? 'Nogmaals: ik geloof erin. Maar als het niets zou opleveren, tja, dan zou ik echt ontgoocheld zijn. Want iémand moet de waarheid kennen.'

Benoît De Bonvoisin, bijgenaamd de zwarte baron, is zwaar ziek. Hij werd een paar dagen geleden getroffen door een hersenbloeding. Baron Benoît De Bonvoisin ligt in een Brussels ziekenhuis nadat hij een paar dagen geleden een hersenbloeding kreeg. Over zijn toestand raakte gisteren niets meer bekend. De Bonvoisin is één van de meest kleurrijke figuren uit de recente Belgische geschiedenis. Ooit was hij bij de Franstalige christen-democraten de rechterhand van de voormalige premier Paul Vanden Boeynants. Hij werd er door sommigen lang van verdacht dat hij banden zou hebben met extreem-rechts. Daar dankt hij ook zijn bijnaam de 'zwarte baron' aan.

De naam van De Bonvoisin werd ook genoemd in het dossier van de Bende van Nijvel. Volgens sommige theorieën zou extreem-rechts achter de aanslagen van de Bende zitten om op die manier de Belgische staat te destabiliseren. De Bonvoisin zou extreem-rechts gefinancierd heben. Die bewering kon, ondanks ontelbare onderzoeken, nooit hard gemaakt worden. De carrière en het leven van De Bonvoisin werden kapotgemaakt door de vele geruchten.

De Bonvoisin stond recent nog samen met twee vermeende medeplichtigen terecht voor de Brusselse correctionele rechtbank wegens laster en eerroof. Albert Raes, de voormalige directeur van de Staatsveiligheid, diende klacht in tegen de drie omdat zij documenten zouden vervalst hebben om aan te tonen dat Raes en De Staatsveiligheid in de jaren '80 eigenlijk voor de Russische geheime dienst KGB werkten. Raes en De Bonvoisin zijn gezworen vijanden. Volgens de baron ligt Raes aan de basis van alle ellende die hem overkomen is. Dat proces moest normaal volgende maand verder gezet worden maar allicht zal dit niet meer kunnen.

Op voorstel van de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken beslist de regering-Leterme vandaag op het kernkabinet over de goedkeuring van een Koninklijk Besluit dat de federale en lokale politie in staat moet stellen zeer uitgebreide en gevoelige informatie op te slaan over miljoenen Belgen. De Morgen kreeg inzage in het KB. 'Dat zo'n ingrijpende maatregel bijna ongemerkt door de regering wordt beslist, is onaanvaardbaar', stelt de Liga voor de Rechten van de Mens. Van bepaalde categorieën van burgers vanaf veertien jaar zal de politie voortaan een waslijst van gegevens kunnen opslaan. Die informatie hoeft niet uit strafrechtelijke onderzoeken te komen. Ze kan ook afkomstig zijn uit regulier politiewerk, verkeerscontroles, informanten, bewakingscamera's, observaties van manifestaties of bijzondere opsporingsmethodes. Naargelang de aard van de informatie kan ze tien tot dertig jaar worden bijgehouden, zo staat in het KB.

De definitie van de personen over wie gegevens kunnen worden verzameld is erg vaag. Volgens het KB volstaat het dat iemand "aansluit bij een groepering van bijzonder belang voor de openbare orde", of het voorwerp heeft uitgemaakt van minstens één proces-verbaal wegens het verstoren van de openbare orde, of geseind werd in het Schengen Informatie Systeem, of "een bedreiging kan vormen voor de veiligheid van personen of goederen". Volgens de Liga van de Mensenrechten is het gevaar reëel dat ook informatie wordt opgeslagen over onschuldige burgers die als getuige of slachtoffer in een dossier opduiken. Een verbetering is wel dat voortaan niet elke agent om de hoek het systeem kan raadplegen, al dan niet voor privédoeleinden. Het KB voorziet een getrapte toegang, zodat de gegevens afhankelijk van hun gevoeligheidsgraad enkel door bevoegde politiemensen kunnen worden geraadpleegd.

Volgens gegevens van het Comité P registreerde de Algemene Nationale Gegevensbank (ANG) van de politie in 2006 informatie over niet minder dan 1,6 miljoen personen, 1,8 miljoen auto's, ruim 11 miljoen concrete feiten en meer dan 11.000 organisaties. Naast de sinds 1992 bestaande ANG beschikt de politie bovendien over allerlei 'bijzondere databestanden', bijvoorbeeld over hooligans, prostitués of terrorismeverdachten. De bedoeling van het KB is om alle bestanden te centraliseren en meteen een wettelijke basis te verschaffen voor het verzamelen van gegevens en raadplegen van het systeem. "De ANG is niet één enkele computer", preciseert de toelichting bij het KB. "Het is veeleer een geheel van al dan niet onderling verbonden, nu eens geheel dan weer gedeeltelijk geautomatiseerde of manuele informatiesystemen. Het is een concept of een geheel van systemen."

De Privacycommissie heeft zware kritiek geformuleerd op het KB, maar die werd grotendeels weggewuifd door de opstellers ervan. Zo had de commissie bezwaren tegen de erg vage criteria voor het opslaan van gegevens. Het volstaat dat de politie oordeelt dat de gegevens "een concreet belang" hebben, een notie die verder niet wordt gedefinieerd. De commissie heeft ook bezwaren tegen de lange bewaartermijnen en tegen het feit dat de burger geen inzage krijgt in de gegevens over hem en die eventueel foute informatie dus evenmin kan laten rechtzetten. "De realisatie en het beheer van een dergelijk systeem vormen een inmenging in het privéleven van particulieren", geven de bevoegde ministers toe in hun verslag aan de koning. Niettemin oordelen ze dat de megadatabank "noodzakelijk is voor de operationele doeleinden, in de ruime betekenis van het woord" van de politie.

"Dat zo'n ingrijpende maatregel bijna ongemerkt door de regering wordt beslist, is onaanvaardbaar", stelt Jos Vander Velpen van de Liga voor de Rechten van de Mens. De organisatie eist dat er tenminste een parlementair onderzoek en debat over de zaak komen. "Het gevaar is dat zachte informatie, afkomstig van informanten en andere bronnen, vaak onbetrouwbaar is en in de megadatabank wordt gecombineerd met harde informatie uit gerechtelijke dossiers", zegt Vander Velpen. "Als dit KB wordt goedgekeurd, bestaat er geen beschot meer tussen die informatiestromen. Omdat de politie bovendien steeds meer proactieve onderzoeken doet, dus nog voor een strafbaar feit werd vastgesteld, en omdat de technologische mogelijkheden verhogen, neemt ook die informatiestroom almaar toe. De databank zal gegevens opslaan over (potentiële) criminelen, maar ook over getuigen, slachtoffers en onschuldige burgers."

Michelle Martin, de ex-vrouw van Marc Dutroux, komt voorlopig niet voorwaardelijk vrij. Dat heeft de strafuitvoeringsrechtbank van Bergen beslist. Martin had een verzoek tot voorwaardelijke vrijlating ingediend, maar dat werd dus geweigerd. Volgend jaar kan ze in september een nieuwe poging doen. Martin werd vier jaar geleden door het assisenhof van Aarlen veroordeeld tot een celstraf van 30 jaar. Sinds 14 augustus 2006 kan ze voorwaardelijk vrijgelaten worden. Vorig jaar diende ze een eerste verzoek in. De rechtbank vraagt dat er het komende jaar meer duidelijkheid komt rond de psychosociale rapporten en het risico op recidiven.

Er moet een geconcretiseerd plan voor sociale reclassering ingediend worden. Dat plan is moeilijk op te stellen, omdat alle aanvragen voor penitentiair verlof Martin automatisch geweigerd worden, zegt haar advocaat Thierry Bayet, die meent dat er talrijke contradicties in het dossier zijn. Omdat Martin in de cel zit voor misdrijven met een seksueel karakter, moet een rapport over een psychologische follow-up opgesteld worden. De directrice van de gevangenis waar Martin opgesloten zit, kan dan een nieuw advies geven. De zitting, die achter gesloten deuren plaatsvond, duurde slechts enkele minuten. De vertegenwoordigers van de burgerlijke partijen waren niet aanwezig. Georges-Henri Bauthier, de advocaat van Laetitia Delhez, een slachtoffer van Dutroux en Martin, verklaarde een brief te hebben gestuurd en stelde dat hij zich niet verplaatst zolang Martin geen aannemelijke versie van de feiten geeft en haar deel van de verantwoordelijkheid niet erkent.