Bende van Nijvel

Vandaag starten in Aalst de opnames voor een oproep tot getuigen van de laatste 36 uur van de Bende van Nijvel. Vanaf 11 uur wordt het bloedbad nagespeeld dat de Bende er op 9 november 1985 binnen in het Delhaizewarenhuis heeft aangericht. Morgen komen alle scènes aan bod die zich buiten het warenhuis hebben afgespeeld. In Aalst vielen acht doden. De oproep tot getuigen wordt op 3 juni op VTM uitgezonden.

De speurders naar de Bende van Nijvel zijn overtuigd dat er nog altijd getuigen van Bendefeiten rondlopen die hun verhaal nog nooit bij de politie hebben gedaan. Zij hopen dat een uitgebreid verslag over de laatste 36 uren waarin de Bende van Nijvel actief is geweest deze getuigen over de streep zal halen. "Wij hopen uiteraard vooral dat het beeldrelaas bij een of meer personen dé herinnering zal oproepen die ons in staat zal stellen om het raadsel rond de Bende eindelijk volledig te ontrafelen", zegt Bendespeurder Eddy Vos.

De uitzending zal een periode van 36 uur bestrijken. Die begint bij de ontdekking op 9 november 1985 in het Bois de la Houssière bij Nijvel door motorcrossers van cheques en andere elementen die afkomstig zijn van de dubbeloverval van de Bende op de Delhaizewinkels in Eigenbrakel en Overijse. Deze dubbelslag vond op 27 september 1985 plaats en kostte het leven aan acht mensen. De laatste episode van de Bende vond 36 uur later plaats in datzelfde bos in Waals-Brabant waar de overvallers hun VW Golf GTI, die zij in september in Erps-Kwerps gestolen hadden, in brand staken.

De opnames zullen heel de week in beslag nemen. Vandaag komt het drama in het warenhuis zelf aan bod. Op basis van de getuigenissen die destijds werden opgetekend zullen om en bij de 30 figuranten tonen hoe drie Bendeleden door de ingang aan de achterzijde het warenhuis zijn binnengedrongen en meteen zijn beginnen schieten op alles wat bewoog. Twee klanten werden vanop minder dan een meter doodgeschoten. De overvallers liepen naar de ingang waar geterroriseerde kassiersters de inhoud van hun lades moesten afgeven. De niets ontziende daders graaiden ook nog een kleine geldkoffer mee die een jaar later in Ronquières uit de zwaaikom voor het hellend vlak van het kanaal Brussel-Charleroi werd opgevist.

Nog altijd in het wilde weg schietend zijn de overvallers vervolgens teruggekeerd naar de parking waar hun VW Golf op ze wachtte. Hoe zij enkele minuten voordien op de parking zijn aangekomen, hoe zij na de raid in de winkel zijn weggereden terwijl de politie ter plekke arriveerde en ze onder vuur nam, is het onderwerp van de opnames die morgenavond vanaf 20 uur op en rond de parkeerplaats van het warenhuis zullen gedraaid worden.

"Het zal er vrij realistisch aan toegaan met inbegrip van het afvuren van schoten, uiteraard met losse patronen. Maar het is de bedoeling om het drama zo getrouw mogelijk na te bootsen om juist reacties los te weken die ons kunnen helpen om dit mega-onderzoek na al die jaren succesvol af te ronden", zegt Eddy Vos die de onderzoekscel Waals-Brabant leidt. "Heel de onderzoeksploeg speelt open kaart met de makers van het programma om dat doel te bereiken. De uitzending zal zelfs enkele nooit eerder vertoonde elementen en getuigenissen bevatten. Wij hopen onder meer te kunnen bepalen of er naast de VW Golf ook nog een Mercedes met Nederlandse of Franse nummerplaten in Aalst heeft gediend en of er een vierde dader aan de overval heeft deelgenomen".

Na de opnames in Aalst zullen de gebeurtenissen aan bod komen die zich in en nabij het Bois de la Houssière hebben afgespeeld, het bos waar de Bende van Nijvel zich veilig genoeg voelde om er waarschijnlijk te verblijven en er misschien 'Killer', de man die 23 van de 28 Bendeslachtoffers op zijn geweten had en in Aalst wellicht gewond raakte, te begraven.

In Aalst zijn om 11 uur de opnames gestart voor een reconstructie van een overval van de Bende van Nijvel uit 1985. De opnames dienen voor een uitzending op televisiezenders VTM en RTL waarin een oproep gedaan wordt voor getuigen of tips rond de laatste 36 uur. Het gerecht nam zelf het initiatief om een oproep te doen naar mogelijke getuigen via een tv-uitzending. "Er worden elementen in beeld gebracht die nog niet gekend zijn door het grote publiek", zegt speurder Eddy Vos, die de onderzoekscel Waals-Brabant leidt.

"De hele situatie zomaar uitleggen is heel moeilijk, daarom wordt alles in beeld gebracht." Voor de reconstructie worden tientallen figuranten ingezet en wordt er onder meer gewerkt met oude uniformen en los kruid. Het filmen begint bij de ontdekking van onder meer cheques op 9 november 1985 in het bos van la Houssière bij Nijvel en eindigt 36 uur later opnieuw in het bos wanneer de overvallers hun voertuig in brand steken.

Vandaag wordt het drama nagespeeld in de Delhaize van Aalst waar De Bende op 9 november 1985 acht mensen vermoordde. "Als mensen tips kunnen geven over die laatste cruciale uren, kan dat een doorbraak zijn in het onderzoek", aldus nog Vos. De opnames zullen een week in beslag nemen en zijn in juni op televisie te zien. In een later stadium zal de uitzending eventueel ook op buitenlandse zenders verschijnen.

Toen de Bende van Nijvel op 9 november 1985 acht mensen in en rondom het Delhaize-warenhuis van Aalst genadeloos vermoordde, lagen David Van de Steen en Jo Cami, toen 9 en 11, doodsbang achter een klapdeur. Gisteren werden in het Delhaize-warenhuis van Aalst voor het VTM-programma Telefacts Crime twee mannen met elkaar geconfronteerd. Als kind hadden ze in het warenhuis de dood in de ogen gekeken bij één van de meest bloedige overvallen die ons land ooit heeft gekend.

De Bende van Nijvel maakte begin de jaren tachtig 28 dodelijke slachtoffers in ons land, acht ervan in de Delhaize van Aalst. David en Jo zaten in 1985 op dezelfde school. Het noodlot bracht hen samen op de plaats van het drama. "Elke zaterdag kwam ik mijn moeder naar dit warenhuis. Niet om met haar te winkelen, wel om strips te lezen in de boekenafdeling. Plots brak in de winkel paniek los. David kwam door de achteringang de winkel binnen. Ga liggen, riep een man. David kwam naast mij achter de klapdeur liggen", herinnert Jo Cami zich.

David Van de Steen was totaal overstuur. "Enkele seconden voordien had een groepje roepende en tierende kerels mijn ouders en mijn 14-jarige zus voor mijn ogen op de parking van de zaak doodgeschoten", vertelt David. "Ik zag slechts één uitweg: de winkel. Binnen kreeg ik Jo in de gaten. Ik ben naast hem gaan liggen. Ik zag hoe de bende in de winkel nog meer mensen neerschoot en de verantwoordelijke van de winkel gijzelde. Plots kwam de 'Reus' onze richting uit. Op nauwelijks een meter van ons bleef hij staan. Hij richtte zijn afgezaagde tweeloop op ons. Ik herinner me nog dat het wapen op een ruwe manier was afgezaagd. Dat viel mij op omdat we thuis een zaak hadden in mechanische onderdelen."

"Ik weet nog dat de schutter iets geroepen heeft, niet in het Nederlands", vervolgt Jo. "Nee, heb ik nog geroepen. Toen het schot weerklonk, heb ik mijn hoofd ingetrokken. Als bij wonder werd ik niet geraakt." Maar naast hem had David Van de Steen de volle laag gekregen: "Ik werd zwaar gewond aan mijn heup en been. Bijna 25 jaar na datum en 33 operaties later heb ik dagelijks nog thuisverpleging nodig. Ook emotioneel viel het niet mee. Als jongen van negen was ik in één klap alles kwijt, mijn ouders en mijn zus. Zoiets vergeet je nooit. Ik herinner me de Reus alsof hij gisteren nog voor me stond: 1,90 meter groot, met twee jassen over elkaar en daar bovenop nog een soort cape. Zijn mager en grauw gezicht was gedeeltelijk door een sjaal bedekt. Daarboven, op zijn wang, was een opvallende puist te zien."

"We zijn door het oog van de naald gekropen. Elke dag van de voorbije 25 jaar is voor ons pure winst op de dood die wij voor ogen hebben gezien", beseffen David en Jo. Gisteren moesten zij vertellen of de reconstructie van de bloedige overval zoals de speurders ze maken, overeenstemde met wat zij zich van de feiten herinneren. De speurders naar de Bende van Nijvel willen met hun reconstructie van wat zij de "laatste 36 uur van de Bende" noemen - want na Aalst stopten de overvallen - een ultieme poging doen om toch nog getuigen te vinden die kunnen helpen bij de ontmaskering van de Bende.

"Mijn moeder zei: 'loop weg David!'. Dat was alles. Mijn vader heeft niks meer kunnen zeggen. Behalve de kreet van pijn die hij uitsloeg. En mijn zus zei nog: 'Stop! Niet schieten! Dit is mijn vader!' Dat is het laatste wat ik me nog herinner van hen." David was 9 toen zijn ouders en zus op de parking van de Delhaize van Aalst werden neergekogeld door de Bende van Nijvel. Zij waren drie van de in totaal 28 slachtoffers die Bende maakte tussen 1982 en 1985. Op 9 november 1985 pleegde de Bende van Nijvel haar laatste overval, die op de Delhaize van Aalst.

Vijfentwintig jaar na de feiten doet de politie in Telefacts Crime opnieuw een oproep naar het publiek om het onderzoek kunnen vooruithelpen. Telefacts Crime brengt een reconstructie van de laatste 30 uur van de Bende van Nijvel. Die beginnen bij de voorbereiding van de overval in het bos van La Houssière in 's Gravenbrakel en eindigen bij het in brand steken van de beruchte golf GTI waarmee de bendeleden zich verplaatsten. Dat bos is de uitvalsbasis van de Bende en speelt een centrale rol. Eddy Vos, de commissaris die van het Bendeonderzoek zijn levenswerk maakte : 'Het bos was een 'comfortzone', een zone waarbij de daders zich op hun gemak voelen en waar ze een voorsprong hebben op de politie omdat ze dat gebied door en door kennen."

Het gerecht vermoedt dat de daders in de buurt van het Bos van La Houssière hebben verbleven. Eddy Vos : "Mensen hebben zonder het te beseffen de daders van dichtbij ontmoet. Die getuigen proberen we te bereiken. Een kleine aanwijzing van waar de Bendeleden in die 30 uren verbleven hebben, kan een doorbraak betekenen." In de uitzending wordt ook de overval op de Delhaize in Aalst gereconstrueerd, aan de hand van verschillende getuigen die de overval hebben overleefd. Velen onder hen vertellen voor het eerst hun verhaal.

Andy Brodeoux zag hoe de gangsters in de winkel zijn meter, met wie hij was gaan winkelen, voor zijn ogen doodschoten : "Het is nooit meer hetzelfde geworden. Het zorgeloze is verdwenen. Mijn jeugd is daar kapotgeschoten." Tal van getuigen hebben de daders gezien op de weg van het bos van La Houssière naar de Delhaize in Aalst en op hun weg terug. Aan de hand van een van die getuigenverklaringen is een nieuwe robotfoto gemaakt van één van de verdachten. Eddy Vos: "Het is een nieuw gezicht. Een man van ongeveer 30 à 35 jaar oud. We hopen dat hij ons nieuwe elementen opbrengt."

Politieman Eddy Nevens (56) schoot net na de overval in Aalst tot driemaal toe op de wegvluchtende auto van de Bende-gangsters. "De avond van de overval was ik met een collega op patrouille. Aan het Keizersplein kregen we een voertuig in de gaten dat pal voor de Nationale Bank geparkeerd stond. In een periode van CCC-aanslagen was dat verdacht. Toen liep de oproep binnen voor de overval op de Delhaize." Drie minuten later liep Eddy Nevens naar de ingang van de achterliggende parkeerplaats van de winkel.

"Ik hoorde het ene schot na het andere. De mensen renden in paniek weg. Op een goeie dertig meter van mij hield een gangster de wacht voor de uitrit van de parkeerplaats. Hij hield zijn riotgun in de aanslag. Een politiewagen kwam naast mij gereden. De gangster schoot meteen, eerst op de wagen. Ik schoot terug in de richting van de schutter. Hij richtte zijn wapen op mij en vuurde opnieuw. Ik hoorde de kogels boven mijn hoofd fluiten. Ik mag van geluk spreken dat ik niet geraakt werd. Dat had ik niet overleefd", vertelt Nevens.

De gangster liep het parkeerterrein op. "Plots was het ijzig stil op de parking. Wij hoorden een auto met brullende motor vertrekken. Een collega was naast mij komen staan. Toen de VW Golf met openstaande kofferklep de Ninoofsesteenweg opdraaide, hebben wij allebei op de auto gevuurd, mijn collega éénmaal, ik driemaal. Vraag mij niet of ik iemand geraakt heb. Ik heb op het zwarte gat van de openstaande koffer van de Golf gericht. Ik heb geen enkele van de inzittenden gezien. Ik herinner mij wel dat wij niet meer door de gangsters onder vuur werden genomen."

Samen met zijn collega zette hij nog de achtervolging in. Tot in Ninove, waar een politiepatrouille klaarstond bij een rond punt om de gangsters te onderscheppen. Tevergeefs. Nevens en zijn collega keerden onverrichter zake naar Aalst terug. "De gangster die op mij geschoten heeft, ging volledig in het zwart gekleed", herinnert Nevens zich. "Hij droeg onder meer een halflange mantel en een kap. Maar vraag mij niet of hij groot of klein was of hoe hij er verder uitzag. Vraag mij zelfs niet of hij op een van de robotfoto's leek. Dat kan ik u onmogelijk zeggen."

De Bende van Nijvel voerde haar meest bloedige overval in Aalst uit met zes of zeven daders tegelijk. Dat is tweemaal meer dan tot voor kort werd aangenomen. Voor de speurders naar de Bende van Nijvel is de overval van 9 november 1985 op het Delhaizewarenhuis in Aalst (acht doden, vijftien gewonden) mogelijk de sleutel om het mysterie rond de Bende alsnog op te lossen. Om nieuwe reacties los te weken, trekken zij alle registers van hun onderzoek open. En er zijn erg concrete elementen.

Zo hebben verscheidene getuigenissen de onderzoekers ervan overtuigd dat de Bende niet met drie, maar met zes of zeven daders in Aalst toesloeg. De leden van het moordcommando waren verdeeld over twee wagens. De getuigen hebben die dag de beruchte VW Golf samen met een ouder model van Mercedes op de E40 Brussel-Kust naar Aalst zien rijden. De verschillende tijdstippen en plaatsen van deze getuigenissen kloppen perfect met de tijdlijn van de moordende overval.

"Het zou ook ondenkbaar zijn geweest dat de overvallers hun vluchtwagen onbeheerd op de parking achterlieten terwijl zij in de winkel een bloedbad aanrichtten", klinkt het bij speurders. Dus moeten er meer daders zijn geweest. "Dat geldt ook voor andere overvallen." Een van die getuigen is er onder hypnose nu zelfs in geslaagd om een nieuwe robotfoto van een van de daders te laten maken. Die foto werd nog niet vrijgegeven.

Het idee dat de Bende van Nijvel uit drie leden bestond was vooral gebaseerd op de verklaringen van ooggetuigen. De speurders blijven er wel bij dat de kern van de Bende uit een trio bestond: de Oude, de Reus, en Killer. De drie waren zowel betrokken bij de eerste vlaag van Bendefeiten in 1982-1983 als bij de tweede vlaag in 1985. De meest bloeddorstige van de Bendeleden was niet de Reus, maar Killer, de man die 23 van de 28 dodelijke slachtoffers op zijn geweten zou hebben. Rond dat basisdrietal draaiden nog (tijdelijke) medeplichtigen. Minstens een, want de Reus verscheen pas op 7 oktober 1983 in het Bendeverhaal naar aanleiding van de overval op een Delhaize. Dat is behoorlijk laat in de geschiedenis van de Bende van Nijvel. Op dat ogenblik werden haar al elf zware feiten toegeschreven en negen doden.

Drie overvallers voor de vorige feiten plus de Reus als nieuwkomer, dat geeft alvast vier daders. Dankzij profiling - waarbij een profiel van daders wordt opgemaakt aan de hand van kenmerkende en/of terugkerende elementen in hun handelingen - is dat aantal gestegen naar zes of zeven personen. Dat aantal lijkt nu bevestigd. Maar de hamvraag blijft voorlopig onopgelost: wie zijn die daders? De Mercedes die ook in Aalst werd gebruikt, was voorzien van Franse of Nederlandse nummerplaten. Kreeg de Belgische Bende versterking van medeplichtigen uit het buitenland?

De speurders zijn er ook van overtuigd dat verscheidene leden van de Bende in het Bois de la Houssière, bij Nijvel, gewoond hebben. In dat bos werd immers enkele uren voor de overval in Aalst, temidden van cheques van de overvallen in Overijse en Eigenbrakel, ook een aankoopticket teruggevonden van een Mestdaghwarenhuis in 's Gravenbrakel. Een ticket voor dagdagelijkse benodigdheden. De verblijfplaats van de Bende ligt bijna zeker in de 'comfortzone' in dat bos. Die zone is ongeveer acht bij vijf kilometer groot. De Bende voelde zich er veilig genoeg om de omgekomen Killer te begraven, haar wapens in het kanaal te dumpen en een van haar VW Golf-auto's in brand te steken. "Als wij weten waar ze woonden, zullen wij ook weten wie ze waren", zeggen de speurders.

Het gerecht van Charleroi doet een nieuwe oproep naar getuigen van de Bende van Nijvel. Over vijf jaar zijn de feiten verjaard en de speurders hopen de daders nog te kunnen ontmaskeren. Het onderzoek spitst zich nu toe op de laatste 30 uur van de Bende.

De Bende van Nijvel maakte tussen 1982 en 1985 28 dodelijke slachtoffers bij overvallen op winkels en grootwarenhuizen. De leden van de Bende zijn nooit ontmaskerd. Ook over hun motieven tast men nog in het duister.

Intussen begint de tijd te dringen, want over vijf jaar zijn de feiten verjaard. De speurders concentreren zich nu op de laatste sporen die de Bende achterliet, na de overval op de Delhaize van Aalst, in het Bois de la Houssière bij Nijvel. Ze hopen dat getuigen zich nu nog nieuwe elementen herinneren.

De warenhuisketen Delhaize, die zes keer slachtoffer werd van een overval, herhaalt zijn belofte om 250.000 euro te betalen voor de gouden tip die de daders kan ontmaskeren. In augustus gaan de speurders opnieuw duiken in het kanaal Brussel-Charleroi, op de plek waar 24 jaar geleden wapens van de Bende zijn gevonden.

Telefacts Crime reconstrueerde de laatste 30 uur van de Bende van Nijvel. De uren voor en na de overval op de Delhaize van Aalst. De Bende van Nijvel kogelde op 9 november 1985 acht mensen neer in en rondom het Delhaizewarenhuis in Aalst. Zeven anderen raakten zwaar gewond. Het was de meest bloedige en meteen ook de laatste aanslag die aan de Bende wordt toegeschreven. In totaal zou de Bende in de eerste helft van de jaren 80 28 dodelijke slachtoffers gemaakt hebben bij verschillende overvallen. De Bende creeërde een klimaat van angst en terreur in ons land. De vijf voltijdse onderzoekers die het Bende-onderzoek nu nog telt hebben een nauwgezette reconstructie gedaan van wat de laatste 30 uren van de Bende zouden moeten geweest zijn.

Die begint een paar uur voor de overval in Aalst, in het Bois de la Houssière in Hengouwen waar getuigen de Golf GTI van de overvallers gezien zouden hebben. In dat bos hadden de overvallers volgens profilers van de politie hun 'comfort zone'. Ze kenden de streek en ze voelden er zich thuis. Na de overval van de Bende in Aalst zouden ze daar naar terug zijn gekeerd om hun auto in brand te steken en een overleden bendelid te begraven.

Het grootste deel van de tv-reconstructie gebeurde in de Delhaize van Aalst zelf aan de hand van het verhaal van overlevenden van de slachtpartij. Zo getuigen onder meer David Van de Steen en Andy Brodeaux. Op het moment van de overval in de Delhaize waren ze negen en tien jaar oud. David kwam die avond samen met zijn ouders en zusje met de wagen aan op de parking van het warenhuis. Plots botsten ze op een gemaskerde en gewapende gangster.

"De laatste woorden van mijn zus en mijn moeder zitten voor altijd in mijn geheugen. Ik hoor ze al 25 jaar iedere dag. 'Niet schieten. Dat is mijn papa', riep mijn zusje toen de gangster zijn riotgun op mijn papa richtte. Ze ging voor mijn papa staan. Maar die man schoot hen alle twee dood. 'Lopen, David, loop naar binnen', riep mijn mama. Toen werd zij ook neergeschoten."

David verschool zich binnen aan het rek met stripverhalen. "De man kwam binnen en richtte zijn geweer op mij. Ik zag een grijns op zijn gezicht. Toen vuurde hij op me." David Van de Steen kreeg een kogel in de heup en het bovenbeen. Hij overleefde maar is voor altijd gehandicapt. Andy Brodeaux was het neefje van wijlen Marie-Jeanne De Mulder. "Het was het weekend van het Sint-Maartensfeest in Aalst. Alle kinderen waren blij want we kregen cadeautjes."

"Toen kwamen die gangsters binnen in de Delhaize. Er werd geschoten en we gingen op de grond liggen. Marraine lag neer voor de automatische schuifdeur van de winkel. Ze blokkeerde de deur toen de gangsters naar buiten wilden. Ze hebben haar letterlijk uit de weg geschoten door met een riotgun in haar nek te schieten. Ik lag vlak naast haar. Uit haar hals pompte het bloed uit de slagader naar buiten met gulpen. Als een fontein. Ik vergeet dat beeld nooit meer. Die dag hebben ze mijn jeugd kapotgeschoten."

In 2015 verjaren de misdaden van de Bende van Nijvel. De speurders halen nog één keer alles uit de kast met een reconstructie van de Bende-overval in Aalst van 9 november 1985. "Er moeten ergens nog getuigen zijn die ons kunnen helpen", zegt Bendespeurder Eddy Vos.

Heeft een reconstructie 25 jaar na de feiten eigenlijk nog wel zin?
"Ik besef maar al te goed dat sommigen zich afvragen of dit geen bezigheidstherapie is. Maar ik stel voor dat u ook eens vraagt aan David Van de Steen of hij nog wil dat we verder zoeken naar de moordenaars van zijn ouders en zus. De Bende van Nijvel is ook meer dan alleen maar het onderzoek naar 28 doden. Het is een etterbuil van de Belgische gerechtelijke geschiedenis. We moeten blijven zoeken tot de laatste minuut, tot de laatste seconde zelfs. Dat zijn we aan onszelf verplicht. Persoonlijk hoop ik dat er een politiek initiatief komt om de verjaringstermijn nog te verlengen."

Was het gemakkelijk om die getuigen te overtuigen om hun verhaal te doen?
"Nee, integendeel zelfs. Ik heb ze stuk voor stuk moeten overtuigen. Sommigen willen de zaak uit hun geheugen bannen, terwijl ze er eigenlijk elke dag mee bezig zijn. Anderen zijn nog altijd bang voor represailles en wilden enkel anoniem getuigen. Nog anderen zijn ervan overtuigd dat het geen zin heeft omdat we het toch niet willen oplossen. Dat er een complot bestaat om de waarheid niet aan het licht te laten komen. Ik heb hen gezegd dat er geen complot bestaat want als er één zou zijn dat ik er dan ook deel van uit maak. En ik weet niets van een complot."

Wat hoopt u te bereiken met deze reconstructie van de laatste 30 uur van de Bende van Nijvel?
"We hopen dat er zich alsnog nuttige getuigen melden van de overval in Aalst en de uren ervoor en erna. Dat is mogelijk, hoe onrealistisch het ook lijkt na 25 jaar. Toen er in 1997 een reeks robotfoto's verschenen, hebben we 1.300 reacties gekregen. Het zullen er nu niet zoveel zijn maar misschien zit die ene goeie er wel bij."

Heeft u eigenlijk zekerheden in het onderzoek?
"Het enige wat we zeker weten, is dat de overvallen gestopt zijn na Aalst. In onze hypothese heeft agent Eddy Nevens raak geschoten toen hij de VW Golf met de openstaande koffer onder vuur nam toen die van de parking van de Delhaize in Aalst reed. We hebben een reeks getuigen gevonden die menen dat ze de doders gezien kunnen hebben op hun weg van en naar Aalst. Op die manier schetsen we wat volgens ons de laatste 30 uur van de Bende waren. Eén van die getuigen heeft tien jaar geleden onder hypnose een robotfoto geschetst van een man in een VW Golf die hij kruiste op de snelweg. Toen was dat nog niet relevant, met wat we nu weten, is het dat misschien wel. Die robotfoto wordt vanavond verspreid."

"Getuigen hebben in Aalst ook een andere wagen met mogelijke medeplichtigen gezien, een Mercedes met Franse of Nederlandse nummerplaten. Wij denken ook dat de Bende na de overval in Aalst hun dode vriend, bijgenaamd 'Killer', heeft begraven in het Bois de la Houssière bij Nijvel. Daar is hun uitgebrande auto teruggevonden en ook de buit van andere overvallen. Volgens profilers is de streek rond het bos hun zogenaamde 'comfortzone' de streek waar ze zich thuis voelen. Ergens daar is allicht de waarheid te vinden. Misschien wel tot in Frankrijk."

Hoe groot is de kans dat we ooit nog te weten komen wie de leden van de Bende van Nijvel waren en waarom ze moordden?
"Kijk, we kunnen er alleen maar alles aan doen. De misdaden van de Bende oplossen is een collectieve verantwoordelijkheid van iedereen. Ofwel doen we het allemaal samen, ofwel niet meer."

Zijn er nog onderzoeksdaden gepland?
"Ja, we gaan in augustus met nieuwe technieken en nieuw materieel duiken in het kanaal aan het hellend vlak van Ronquières. Getuigen hebben gezien hoe daar een brandkast en een zak met wapens werden gedumpt.

A la demande de la justice, RTL-TVI a reconstitué les faits et gestes présumés des tueurs du Brabant, juste avant qu'ils ne disparaissent le 9 novembre 1985, dans l'émission Affaires non classées. Le portrait robot d'un des membres présumés de la bande a également été diffusé. De quoi otiver de nouveaux devoirs d'enquête. L'enquête sur les tueurs du Brabant pourrait être relancée suite à la diffusion d'un nouveau portrait robot d'un des tueurs présumés lors de l'émission Affaires non classées mercredi soir sur RTL-TVI. Plus de 150 appels sont parvenus au call-center de l'émission et la police avait reçu ce jeudi vers 13h quelque 300 appels. Des témoignages variés à analyser, recouper et décortiquer. Les policiers vont même rencontrer certains de ces témoins. "Il est encore trop tôt pour affirmer si les informations seront utilisables ou non. C'est encore prématuré", selon Astrid Kaisin, porte-parole de la police fédérale.

Pour la première fois depuis 25 ans, Philippe et Joêlle ont accepté de témoigner à visage découvert lors de la reconstitution. "Ces personnes par leur témoignage disent : 'Même 20 ans après, n'hésitez pas à témoigner comme nous le faisons maintenant. Le temps de la peur est dépassé. Vous avez peut-être des remords. Vous avez peut-être vu quelque chose qui s'est passé. Faites comme nous'", a expliqué Charles Neuforge, co-présentateur de l'émission, sur Bel RTL. Le numéro d'appel à témoins reste actif. N'hésitez pas à composer le 0800/91.119 pour témoigner et apporter tout élément neuf à l'enquête.

Le nouveau portrait robot diffusé lors de l'émission a été établi à partir d'un témoignage relatif au jour de l'attaque du Delhaize d'Alost, ce fameux 9 novembre 1985. Quelques minutes avant les faits, le témoin circule sur l'autoroute à hauteur de Ternat et voit passer une Golf dans laquelle le passager arrière semble se cacher. Derrière cette voiture roule une Mercedes. Cette dernière a été aperçue à plusieurs reprises dans le cas d'attaques des tueurs du Brabant.

Le témoin observe le conducteur de la Golf et donne sa description aux autorités. On ne prendra pas vraiment son témoignage en considération. Mais par la suite, dans le cadre d'une reconstitution de la ligne du temps des tueurs avant l'attaque, les enquêteurs vont comparer ce témoignage à d'autres. Et ça colle: le témoin est donc rappelé et est interrogé sous hypnose. A l'issue de celle-ci, ils réalisent en 2002 ce nouveau portrait robot aujourd'hui dévoilé.

Een kwarteeuw na de laatste overval van de Bende van Nijvel wordt het speurdersteam dat de overvallen onderzoekt verdubbeld van zes naar twaalf speurders. De versterking volgt nadat de afgelopen maand ruim 500 tips binnenstroomden na een oproep tot getuigen. Plots was de onderzoekscel te klein. De Cel Waals-Brabant maakt al meer dan 25 jaar jacht op de Bende van Nijvel, die begin jaren tachtig 28 slachtoffers maakte bij verschillende overvallen, vooral op warenhuizen. Begin vorige maand schakelden de onderzoekers een versnelling hoger met een opmerkelijke oproep tot getuigen: ze lieten de commerciële zenders vtm en RTL-TVI een reconstructie uitzenden van de Bendeoverval in Aalst van 9 november 1985. Bij die overval vielen acht doden.

De uitzending leverde onverhoopt veel tips op. Vandaag staat de teller al voorbij de 500. "Een op de vijf kan als mogelijk interessant worden beschouwd en vereist bijkomend onderzoek", vertelde onderzoeksleider Eddy Vos onlangs nog daarover aan De Morgen. En daar rees meteen ook het probleem: een tekort aan manschappen. "Deze berg aan informatie kunnen wij met onze ploeg van zes man onmogelijk snel genoeg verwerken." En zo dachten ook de magistraten in Charleroi, aan wie de onderzoekscel verantwoording aflegt, erover. Al snel volgde een officiële hulpkreet om extra speurders.

De federale politie bevestigde gisteren dat er vanaf 1 september hulp op komst is. "Commissaris-generaal Fernand Koekelberg heeft zijn zegen gegeven. Er loopt intussen al een oproep om zes speurders te vinden die tijdelijk naar de Cel Waals-Brabant willen verkassen", verduidelijkte woordvoerder Kaatje Natens. Eddy Vos lacht met de term tijdelijke speurder voor de Cel Waals-Brabant. "Mijn taak is ook tijdelijk. (lachje) En ik zit al vijftien jaar op de Cel!"

Wie de speurders zullen zijn, is onduidelijk. Dat er werk op hen wacht, is voor Vos zonneklaar. "Zonder die oproep tot getuigen zaten we met ons zeskoppig team ook niet met onze vingers te draaien, hé! Dat onderzoek loopt nog, wij voeren na al die jaren nog altijd onderzoeksdaden uit. Die tips, die kwamen boven op ons takenpakket."

Nadat het niet met profilers en leugendetector lukte, proberen de speurders nu met een tv-reconstructie de Bende van Nijvel te ontmaskeren. Douglas De Coninck heeft zijn twijfels bij het nut ervan. Douglas De Coninck is redacteur van De Morgen. Dit is wat wordt bedoeld als men zegt dat er na 25 jaar nog wordt gespeurd naar de Bende van Nijvel. Er wordt op automarkten en gespecialiseerde veilingssites gespeurd naar een Golf om voor de camera in brand te steken.

Op een koude novembernacht in het jaar 1985 wou boer Kamiel uit Appelterre, bij Ninove, de rolluiken laten zakken toen hij de grijze VW Golf opmerkte op zijn erf. Uit de auto kwamen twee mannen met bivakmutsen en combat boots gestapt. Ze droegen zware machinegeweren. Boer Kamiel bemerkte kogelgaten in de auto. Een van de mannen nam het woord.

- "Boer, hebt gij melk?"
- "Jazeker, en ook verse eieren.""
- "Ha, dat is dan goed, boer. Wij komen zojuist van de Delhaize in Aalst, maar daar hadden zij geen verse melk."

Een transactie werd beklonken, waarna boer Kamiel zijn late bezoekers er nog op attendeerde dat hij zelf al eens schade had gehad en dat hij van deze ervaring had geleerd dat verzekeringsmakelaren een onfortuinlijke automobilist niet altijd willen geloven op zijn woord. Men behoort in geval van autoschade foto's te maken.

- "Ah, is dat zo?"
- "Maar geen probleem zenne. Ik heb hier mijn Kodak. Ga naast elkaar voor de auto staan. En zet die bivakmutsen af, kwestie dat de man van de verzekeringen duidelijk kan zien dat jullie het zijn."
- "Heel goed mijnheer de boer en excuus voor het verlet."

CSI wedersamenstelling

Vijfentwintig jaar lang zat boer Kamiel te wachten. Hij had het filmrolletje naar de winkel gebracht en de foto's lagen nog steeds in zijn keukenla. Maar de mannen met de Golf lieten niets meer wat van zich horen. In de jaren die volgden keek boer Kamiel tv, en las hij kranten. Over de Bende van Nijvel, die in de avond van 9 november 1985 in de Delhaize van Aalst acht mensen had geëxecuteerd. Drie mannen in een grijze Golf. De daders waren gevlucht richting van Ninove, stond er. "Wat erg toch", bedacht boer Kamiel dan. "Dat zo weinig mensen iets hebben gezien."

Nu is het grote moment daar. Nadat ze op kerkhoven lijken ontgroeven en knoken testten op dna, vanuit Canada een leugendetector lieten overvliegen, profilers aan het werk zetten en getuigen hypnotiseerden, vestigen de speurders van de cel Waals-Brabant (CWB) hun hoop nu op het absolute neusje van de zalm inzake forensische hightech. We spreken hier over een nieuwe opsporingstechniek die pas in het volgende seizoen van CSI Miami aan bod gaat komen. De wedersamenstelling.

Men brengt alle beschikbare actoren van toen weer samen op dezelfde plek, de parking van de Delhaize, en men speelt het hele gebeuren na. De speurders gingen bij het organiseren van hun wedersamenstelling in en rond Aalst niet over een nacht ijs. Actrice Kadèr Kürbüz werd ingehuurd om figuranten te coachen. Er diende gezocht naar de juiste auto. "Wij moesten zowel een rijklare VW Golf I terugvinden voor de autoscènes als een wrak van dat type om later in een bos in brand te steken", aldus een speurder in Het Nieuwsblad. "Blijkt echter dat de Golf I stilaan een collector's item geworden is waarvan de marktwaarde toeneemt. Dus kwam daar nogal wat zoekwerk bij kijken."

Dit is wat wordt bedoeld als men zegt dat er na 25 jaar nog steeds wordt gespeurd naar de Bende van Nijvel. Er wordt op automarkten en gespecialiseerde veilingssites gespeurd naar een VW Golf I om voor de camera in brand te steken. De auto moet er natuurlijk heel precies uitzien als de authentieke VW Golf I, want zoals iedereen weet kleuren de vlammen in het nachtelijke bos heel anders dan bij pakweg de VW Golf GTI of de Seat Impreza Turbo. Bij een wedersamenstelling gaat het om details.

De bij de wedersamenstelling geschoten beelden worden nu gemonteerd tot een film die ons een inzicht zal geven in "de laatste 36 uur van de Bende van Nijvel". De film zal op 2 juni worden uitgezonden om RTL-TVi en daarna op VTM. De speurders hopen getuigen te vinden bij wie het een kwarteeuw na datum te binnen zal schieten dat ze die avond "iets hebben opgemerkt". Dit is het moment, kortom, waarop boer Kamiel na 25 jaar zal rechtveren: "Kerdjie kerdja, dat waren die mannen!"

Criminele business om zeep

De Bende van Nijvel gaf aanleiding tot twee parlementaire onderzoekscommissies, een stuk of honderd tv-documentaires, een muur vol boeken, een strip van Nero en een film van Julien Vrebos. En tot de decimering van een bijna complete generatie Belgische topcriminelen. De Bende doodde voor de lol, of voor een blik olie en wat sigaretten of whisky. Ze ging radicaal in tegen axioma's 1, 2 en 3 in het lessenpakket voor de beginnende gangster. 1. kleine buit = niet schieten, 2. schiet enkel als het niet anders kan en 3. schiet als het even kan niet naar de politie.

"De Bende van Nijvel deed dat wel en heeft mijn hele business om zeep geholpen", zo blikte de Brusselse oud-peetvader Alain Moussa onlangs terug. "De rijkswacht wachtte na 1985 niet langer om te schieten, ze kreeg ook nieuwe wapens, en snellere wagens. Kwam je als gewapende overvaller voor de rechtbank, dan werd je drie keer zo streng gestraft." Moussa trok in eigen kringen op onderzoek. "We waren zo bereid om de Bende van Nijvel te verlinken, als we tenminste iets wisten. Maar we wisten niks."

Wie achter de Bende van Nijvel schuilging, dat weet de immer optimistische Eddy Vos van de CWB na 25 jaar nog altijd niet. Zo te horen weet hij inmiddels wel al wie het niet was. Geen rijkswacht, geen leger, geen extreem rechts, geen binnen- of buitenlandse inlichtingendienst. Nee, er zijn nu elementen die wijzen in de richting van "het Noord-Franse misdaadmilieu". Klassieke misdaad: het oude verhaal. Dit was de hypothese van de diepgelovige Nijvelse procureur Jean Deprêtre ("schorremorrie"). Het was tunnelvisie, dezelfde tunnelvisie die maakt dat we ook nooit zullen weten wie Joke Van Steen vermoordde. (Ook in die zaak hielden de speurders een wedersamenstelling. Met een jonge agente in de rol van lijk dat over 5 kilometer achterop een brommer werd vervoerd.)

Het feit dat je er mag van uitgaan dat er getuigen zijn die 25 jaar lang bleven zwijgen, komt niet doordat ze te dom zouden zijn om een VW Golf met drie gangsters in te linken aan de Bende van Nijvel, zegt Vos nu. Het komt door al die "complottheorieën" en door de "mythe die rond de Bende hangt". De schrik dat spreken in deze wel eens een gevaarlijk zou kunnen zijn "zit er nog dik in". Het klinkt als: "Kijk straks allemaal tv, u zal zien dat het heel banale crimineeltjes waren die zonder aanwijsbaar motief 28 onschuldige burgers executeerden. Er is niets om bang voor te zijn."

Vorige week stond nog iets anders in de krant. Eric Lammers is vrij met enkelband. Lammers was in de vroege jaren tachtig een schietgrage soldaat in dienst van het neonazistische Westland New Post. Op 19 februari 1982 maakte hij deel uit van een doodseskader dat in Anderlecht een bejaard koppel executeerde. Onderzoek wees later uit dat deze mensen hadden gefungeerd als oefenpoppen, voor het geval WNP ooit de opdracht zou krijgen om een KGB-spion te mollen.

Dit gebeurde hier, onder onze neus, in Anderlecht in 1982. De laatste die Eric Lammers in vrijheid nog te spreken kreeg, was journalist Guy Bouten, tijdens zijn research voor zijn boek over de Bende van Nijvel. Lammers legde uit hoe het WNP in die tijd fungeerde als een goed getraind doodseskader. Lammers hield vaak schietoefeningen in het Bois de la Houssière, waar nu terwille van de tv-uitzending een 30 jaar oude Golf moet fikken. Enkele weken geleden verscheen ook het boek van ex-rijkswachter Robert Beijer, een man die eveneens deel nam aan moordpartijen "in opdracht van..."

Beide boeken bieden ons een glimp op de leefwereld van enkele protagonisten van de politieke misdaad tijdens de loden jaren. In de vroege jaren tachtig liepen er in België enkele goed getrainde luiden rond in de rotsvaste overtuiging dat de oorlog met de Russen al bezig was en orders, hoe waanzinnig ook, onder geen enkele omstandigheid in twijfel konden worden getrokken. De CWB deed het boek van Bouten af als flauwekul. Alle min of meer "politieke" pistes zijn onderzocht, zo heet het, en zijn volstrekt inopportuun gebleken. Het is nu een kwestie van allemaal samen voor de tv te gaan zitten. En wachten tot boer Kamiel belt.