Als ik het wel heb, laat men in het programma ook de anonieme kassierster aan het woord die Thierry Sliman herkende aan zijn stem en voorkomendheid.

Dat is één van de centrale punten van de kritiek: een tv-documentaire is geen politie-onderzoek. True crime draait niet rond het vinden van de daders of ze voor de rechtbank brengen. True crime draait rond kijkcijfers, luisteraars of kliks.

In een politie-onderzoek laat je verschillende foto's of verdachten zien. Dit gebeurt aan de hand van duidelijke procedures zodat de mogelijke herkenning juridische waarde heeft en gebruikt kan worden in een proces. In de befaamde tv-reportage wordt één persoon getoond. Natuurlijk is er dan een kans dat de persoon herkend wordt.

Maar zoals reeds geschreven heeft dit geen enkele (juridische) waarde, zeker niet na al die decennia. En zoals geschreven is de getuigenis van Van Lidth de Jeude op zo'n fundamentele aangepast om te passen in de Sliman-piste, dat ze al haar waarde heeft verloren.

Ik vond de vermelding van zijn naam en die van Edmond Masson, in een document van de BOB van Dinant van 09/11/92!

(...) "Ne pas intervenir, pourrait se trouver en compagnie d’un individu Sliman Thierry, ami de la patronne, armé/dangereux."

Als ik het wel heb, laat men in het programma ook de anonieme kassierster aan het woord die Thierry Sliman herkende aan zijn stem en voorkomendheid. Thierry Sliman was beleefd en had een zachte, beschaafde stem. Zeer a-typisch voor een gangster. Het is dus allerminst vreemd, dat zelfs na al die jaren, Thierry Sliman wordt herkend aan zijn voorkomen en typisch stemgeluid. De stem is dikwijls bepalender en makkelijker herkenbaar dan iemand’s uiterlijke, omdat een stem door de jaren heen, (normaal bekeken) niet wezenlijk veranderd.

Opmerkelijker is dat de Sliman-piste (weliswaar door omstandigheden) nooit terdege werd onderzocht. In dezelfde reportage van de RTBF laat men het bewuste interview met Thierry Sliman op p.c. zien aan Lionel Ruth, en vraagt hem of de naam Sliman hem iets zegt. Ruth valt zichtbaar uit de lucht en zegt dat hij van de naam nog nooit heeft gehoord.

Waar staan we dan met de bewering dat de Sliman piste grondig werd onderzocht? Dit klopt gewoon voor geen meter. Het is trouwens het grote punt van Jean-Pierre Adam.

Voor 2017 had ik zelf nog nooit van deze bende gehoord. En Ruth dus blijkbaar ook niet. Wat niet verbaasd want de namen zaten al jaren veilig opgeborgen in het archief in Brussel.

Sinds 2019 wordt haar getuigenis gebruikt om de Sliman-piste te onderbouwen. Als we al haar verklaringen verzamelen en analyseren dan merken we echter dat er een grote verandering is gebeurd die heel haar getuigenis juridisch waardeloos maakt.

De autodiefstal in Plancenoit: De evolutie en kneedbaarheid van een getuigenis

Op 14 februari 1983 werd Geneviève Van Lidth de Jeude het slachtoffer van een gewelddadige autodiefstal voor haar woning in Plancenoit. Een Peugeot 504 volgde haar, waarna een gewapende passagier uitstapte en haar Volkswagen Golf ontvreemdde. De getuigenis van het slachtoffer over de dader zelf is in de loop der decennia een heel eigen leven gaan leiden.

Het startpunt: De initiële verklaringen (1983–2000)

Direct na de feiten omschreef het slachtoffer haar aanvaller als een autoritaire, atletische man met een mediterraans uiterlijk. Opvallend was haar focus op zijn taalgebruik: in de eerste politierapporten van februari 1983 verklaarde ze dat de man "correct Frans" sprak, "zonder buitenlands accent".

In oktober van datzelfde jaar verfijnde ze dit bij de onderzoeksrechter: hij sprak "onberispelijk Frans, zoals men dat in Lyon spreekt". Wat de uiterlijke kenmerken betreft, gaf ze in 1996 voor een compositieschets (robotfoto nr. 10) aan dat de man "krullend" haar had.

Toen rechercheurs haar in het jaar 2000 een reeks verdachtenfoto's toonden, wees ze de crimineel Jean-Luc Peteau aan als de enige die een gelijkenis vertoonde, hoewel er nooit sprake was van een formele herkenning.

De herkenning van Peteau moet de eerste keer in de jaren '80 gebeurd zijn, vermits dit gegeven ook is opgenomen in de akte van beschuldiging van het Borains-proces. Wanneer dit was, heb ik nog niet gevonden. Ik vermoed dat dit na de arrestatie van Peteau (december 1983) is gebeurd.

De breuklijn: Het RTBF-programma in 2019

Zesendertig jaar na de feiten vond er een radicale verschuiving plaats. Tijdens de opnames van het RTBF-programma "Devoir d’enquête" in 2019 kreeg het slachtoffer archiefbeelden te zien van de Franse gangster Thierry Sliman. Overmand door emotie verklaarde ze direct haar aanvaller te herkennen aan zijn gezicht, zijn stem en zijn dictie.

Deze herkenning werd in januari 2022 door haar schriftelijk bevestigd aan de Cel Waals Brabant, waarna ze in februari 2022 officieel opnieuw werd verhoord. Tijdens dit laatste verhoor corrigeerde ze plots haar eerdere verklaring over het "krullende" haar naar "stug en kort" haar, stelde ze dat de dader een duidelijk "Frans accent" had, en betwistte ze het destijds genoteerde tijdstip van de overval (19:20 uur) omdat het in haar herinnering nog daglicht was.

Kritische analyse: De psychologie achter de verschuiving

Wanneer we deze tijdlijn analytisch ontleden, wordt duidelijk dat de getuigenis na 2019 niet louter is 'opgefrist', maar structureel is hertekend door externe invloeden. Hierbij vallen drie cruciale mechanismen op:

1. Geheugenbesmetting (Memory Contamination)

In een gezonde herinnering worden details vager naarmate de tijd verstrijkt. Bij mevrouw Van Lidth de Jeude zien we het omgekeerde fenomeen: haar getuigenis werd na 39 jaar plotseling specifieker en historisch accurater. Waar ze in 1983 sprak over "Frans zonder accent", dacht ze in 2022 plotseling terug aan een "Frans accent".

Dit wijst op geheugenbesmetting via de media. Door de indringende confrontatie met het specifieke tv-fragment van Thierry Sliman in 2019, zijn de audiovisuele kenmerken van de man op televisie onbewust over de vage, oorspronkelijke herinnering van 1983 heen geplaatst.

2. Retrospectieve rationalisatie en correctie

Om de schok en de absolute overtuiging omtrent Sliman in te passen in haar eigen narratief, begon het slachtoffer eerdere ankerpunten te corrigeren of te minimaliseren. Haar aanwijzing van Jean-Luc Peteau in 2000 werd achteraf gebagatelliseerd als een loutere "beïnvloeding door een stemintonatie".

Ook haar specifieke beschrijving van "krullend" haar uit 1996 werd in 2022 plotseling bijgestuurd naar "stug en kort" haar, om exact te matchen met de fysieke kenmerken van Sliman. Dit toont aan hoe kneedbaar het menselijk geheugen is: herinneringen worden (on)bewust aangepast om te stroken met de nieuwe, gewenste realiteit.

3. De juridische waarde is gereduceerd tot nul

Hoe overtuigend en emotioneel de herkenning van het slachtoffer ook mag zijn, justitieel gezien heeft de verschuiving na 2019 de bewijskracht van haar getuigenis volledig vernietigd. Omdat de confrontatie met de verdachte niet plaatsvond in een steriele, gecontroleerde politieomgeving (zoals een blinde line-up met gelijkaardige figuranten), maar via een suggestieve, sensationele true-crime-uitzending, is het bewijs juridisch besmet.

Een advocaat kan in een rechtszaal te allen tijde beargumenteren dat het slachtoffer niet de dader van de carjacking herkent, maar simpelweg de man van de televisie.

Conclusie

De getuigenis van mevrouw Van Lidth de Jeude is een schoolvoorbeeld van de spanning tussen emotionele waarheid en juridische bewijskracht. Hoewel de daderbeschrijving in essentie (een grote, welbesproken Franstalige man) altijd stabiel is gebleven, zijn de identificerende details na 2019 te sterk beïnvloed door de media-aandacht.

Indien de tekenaar, in dit geval, zijn eerst gemaakte tekening toonde aan de tweede getuige, om een nieuwe (opnieuw) zeer gedetailleerde tekening te maken, maar zich baseerde op de vorige (wat in dit geval zinloos zou zijn), gaat men volgens mij, voorbij aan het doel van een getuigenis (robot tekening) op zich, en vraag ik mij af wat hiervan het nut, en zeker de reden kan zijn?

Het meest logische antwoord voor mij is - indien we er vanuit gaan dat de procedure correct is verlopen - dat deze twee onafhankelijke getuigen een dader beschrijven die hoogstwaarschijnlijk één en dezelfde persoon is.

Maar bij mijn weten was er (in beide gevallen), steeds 1 dader ongemaskerd, maar dit was in Waver zeker niet N10 of N14. Indien mijn aanname correct is, lijkt mij dit zeer vreemd en vraag ik mij af, hoe het kan dat wij twee maal hetzelfde gelaat te zien kregen?

Ik zet mijn geld in op mogelijkheid nummer 2.

Het gaat mij om de 2 tekeningen N10 & N14, verkregen door twee verschillende getuigen, op basis twee verschillende crime scenes. Mijn vraag is, hoe is het mogelijk dat de tekenaar twee maal hetzelfde gedetailleerde en gelijkende portret tekent op aanwijzing van deze getuigen, die ongetwijfeld elk hun goedkeuring gaven, en zich akkoord verklaarden met het resultaat, maar elkaar nooit hebben ontmoet?

Doelredeneren in combinatie met tunnelvisie?

• Gemaskerd vs duidelijke persoonsbeschrijving, slachtoffer herkent persoon X, nadien persoon Y, ...

• De persoonsbeschrijving zelf: proper geknipt, mooi taalgebruik (imo geen Borains), verschillend van nogal wat andere waarnemingen.

• Het atypische gebrek aan geweldsgebruik: overvaller lijkt een gentleman dief.

• Verklaring Cocu cfr valentijnscadeau: Als Cocu één van de twee mannen is, dan moet de andere haast ook iemand van 'de bende Cocu' zijn, zie bovenstaand probleem.

Want hoe kan men anders verklaren dat twee aparte getuigen, op verschillende plaatsen, dezelfde verdachte hebben gezien? Wat de stelling (van o.a. Eddy Vos) dat de Bende van Nijvel eerder uit een beperkte groep daders bestond kan ondersteunen.

De vraag hierbij is, welke getuigen hebben deze tekeningen bevestigd als een correcte weergave van deze verdachte personen? Bij N4 (Eigenbrakel), was dit waarschijnlijk de 15 jarige zoon van het slachtoffer Bozidar Djuroski, die samen met zijn vader in hun bestelwagen zat te wachten, en de killer pal in het gelaat keek. Bij Dekaise was slecht 1 persoon ongemaskerd, en dit was niet N14, en in Lasne droeg de dader mogelijk een bivakmuts? Dus in extremis waren beide verdachten gemaskerd, maar is er toch éénzelfde tekening uit voortgekomen? N10 & N14 lijken ook sprekend op bende-verdachte Nicolas Lebon?

De man had een zwarte bivakmuts over zijn hoofd getrokken en was met een pistool gewapend. Kort na 20u30 toen haar Golf Rabbit in Plancenoit gestolen werd, verklaarde Mevr. Van Lidth aan de politie van Lasne dat de dader volgens haar van Zuiderse herkomst was, tussen de 30 en 40 jaar, atletisch gebouwd, ongeveer een meter tachtig groot en een dichte haarbos van zwart krullend, kort geknipt haar had.

Deze tekst komt uit het boek "De Bende: een documentaire" van Paul Ponsaers en Gilbert Dupont. Zij schrijven dat de dader een zwarte bivakmuts droeg.

Ook in de Franstalige versie schrijven ze dat de dader een bivakmuts droeg:

(...) A Plancenoit, le 14 février 1983, un homme porteur d'une cagoule noire et armé d'un pistolet descend d'une Peugeot 504 et menace Mme Geneviève Van Lidth de Jeugde qui s'apprêtait à rentrer chez elle.

Ik betwijfel echter of deze informatie correct is. Ik heb nog nergens anders een betere bron kunnen vinden dat de dader een bivakmuts droeg.

Het eerste argument contra een bivakmuts is het feit dat er een vrij nauwkeurige robotfoto (nr. 10) werd gemaakt van de dader.

Het slachtoffer kan ook een aantal verdachten aanduiden die zij mogelijk herkent als dader, zoals Kaçi Bouaroudj en Jean-Luc Peteau.

Een ander argument is het feit dat Dupont en Ponsaers op pagina 32 van hetzelfde boek schrijven:

(...) Op 14 februari 1983, kort na 20u.30 toen haar Golf Rabbit in Plancenoit gestolen werd, verklaarde Mevr. Van Lidth aan de politie van Lasne dat de dader volgens haar van Zuiderse herkomst was, tussen de 30 en 40 jaar, atletisch gebouwd, ongeveer een meter tachtig groot en een dichte haarbos van zwart krullend, kort geknipt haar had. Hieraan voegde ze toe dat de dief heel rustig en uitstekend Frans sprak. 'U heeft er alle belang bij niet te verroeren, laat uw sleutels op het instrumentenbord steken', zei hij haar terwijl hij een revolver op haar maag richtte.

Tegen de politie zou zij vlak na de feiten dus niet gezegd hebben dat de dader een bivakmuts droeg.

Het maakt het weinig waarschijnlijk dat ze eerst nog andere achtervolgingspogingen hebben ondernomen alvorens deze Golf te stelen. Wat doet vermoeden dat ze – in het geval van een willekeurige achtervolging – dus van de eerste keer ‘raak’ hebben getroffen. En het willekeurige slachtoffer is dan ook weer – toevallig – van de streek waar ze zo actief zijn. En haar auto is – weer een meevaller – zo goed als nieuw. Da’s veel toeval/geluk/meeval op een hoop. Om die reden denk ik dus niet dat ze iemand willekeurig in Brussel zijn beginnen achtervolgen.

Maar er is denk ik wel een verschil tussen iemand willekeurig volgen die je in Brussel ziet rijden of iemand willekeurig volgen die aan het einde van een werkdag uit een Sarma in Waterloo wandelt. In dat laatste scenario weet je nog altijd niet waar je naartoe gaat, maar het is wel waarschijnlijker dat je in de buurt gaat eindigen aangezien mensen doorgaans winkelen in winkels waar ze mee vertrouwd zijn (en die winkels liggen doorgaans in de buurt van hun woning). Weet ook dat de bende zelf een boodschappentas van een andere winkel uit Waterloo, enkele honderden meters verderop, gebruikt heeft om na de overval in Dekaise spullen te dumpen.

Er zijn dus redenen om aan te nemen dat de bende vertrouwd was met de streek. Dus het kan best dat ze in de streek rondhingen en haar daar opgemerkt hebben. Een autoparking aan een winkel is ook een uitgelezen plek om auto’s (en makkelijke slachtoffers) te spotten. Plots rijdt er een gloednieuwe Golf de parking op, met aan het stuur een jonge vrouw. Opportuniteit. Na een korte winkelaankoop stapt ze opnieuw in en vertrekt; de achtervolging begint. Nadien dumpen ze de Peugeot in een veldweg daar niet heel ver vandaan, opnieuw meer in de richting van Waterloo-centrum.

Toen waren het Natriumlampen die oranje schenen en eigenlijk enkel dienden om niet naast de weg te geraken in de gracht. Meestal kon je zelfs niet zien of er iemand achter de lantaarnpaal zelf stond. In veel gevallen was er enkel een silhouet als er iets bewoog of een kortere slag nam.

Niet in Brussel. Zeker van, ik liep hier toen school en dat herinner ik me nog zeer goed, de meeste lampen waren wit, bij hoge uitzondering had je een natriumlamp. Je had natriumlampen langs de autosnelwegen, sommige steenwegen en soms op het platteland (als er verlichting was, dan was het zo één paal om de 50 à 100 meter). Ze gaven ook vrij veel licht.

Een aantal zeer goeie punten, Patrick. Ik heb daar geen antwoord op.

Anderzijds: waar begin je wel een wagen te volgen als je'm wil stelen van de chauffeur en vanaf wanneer weet je wel dat die geen 100 km meer zal rijden? Die wijk in Plancenoit, daar wachten: zelfde bezwaar: hoe wisten ze wanneer ze ging thuiskomen, met welke wagen ze reed etc? Het is ook niet het type wijk waar een paar mannen die niet uit de buurt zijn lang kunnen rondhangen: iemand zou de politie bellen en in die gemeente zouden ze er snel gestaan hebben.