De binnenkant van het huis van Bouhouche in Zuid-Frankrijk:

Ik vermoed dat Jean-Paul Dumont niet de goedkoopste advocaat was. Daar zal wel een heel pak geld naartoe gegaan zijn, want het was ook een heel lang proces.

Waarom zou hij zijn dood in scène moeten zetten hebben? Hij zat daar op z'n gemak en werd niet opgevolgd. Het gerecht hier kwam er pas via een journalist achter dat hij was overleden. Men heeft nooit geld gevonden dat aan Bouhouche kon worden toegewezen. Als er was geweest, wat had hem belet daar een villa te kopen of te huren?

Zeker in het begin van zijn 'carrière' heeft hij fortuinen 'verdiend'. De vraag waar dat geld heenging en waarom hij en Beijer zo'n enorme infrastructuur uitbouwden en onderhielden werd nooit beantwoord.

Ik heb een kritische analyse gemaakt van het artikel in Humo:

De hypothese dat voormalig rijkswachter en Bende van Nijvel-verdachte Madani Bouhouche zijn dood in scène zou hebben gezet, spreekt vanzelfsprekend tot de verbeelding. In een dossier als dat van de Bende van Nijvel - waar wantrouwen, geheimhouding en onbeantwoorde vragen al decennialang centraal staan - vinden alternatieve scenario’s gemakkelijk een publiek. Maar precies daarom blijft een elementair onderscheid essentieel: het verschil tussen een intrigerende hypothese en een onderbouwde conclusie.

Het recente artikel van Douglas De Coninck in Humo, waarin wordt gesuggereerd dat Bouhouche mogelijk nog in leven zou zijn, levert voor die stelling uiteindelijk geen enkel concreet bewijs. De argumentatie steunt voornamelijk op het uitvergroten van procedurele onregelmatigheden, op suggestieve verbanden en op verklaringen van dubieuze bronnen, zonder dat daar harde verificatie tegenover staat.

De kern van de redenering is eenvoudig samen te vatten: Belgische magistraten zouden Bouhouche’s lichaam nooit persoonlijk hebben gezien, de identificatie gebeurde in Frankrijk en het lichaam werd snel gecremeerd. Daaruit wordt vervolgens afgeleid dat er "misschien" sprake was van een geënsceneerde dood.

Dat is echter geen bewijsvoering, maar een speculatieve sprong. Het ontbreken van bijkomende Belgische verificatie bewijst op zichzelf niets. Er bestaat wel degelijk een officieel overlijden, behandeld door Franse autoriteiten na het ongeval met een kettingzaag waarbij Bouhouche in 2005 om het leven kwam. Familieleden waren aanwezig bij de crematie en Belgische speurders onderzochten nadien de woning van Bouhouche in het kader van het onderzoek naar de Bende van Nijvel.

Een hypothese van een geënsceneerde dood zou minstens positieve aanwijzingen vereisen: sporen van een valse identiteit, financiële transacties na het overlijden, reisbewegingen, communicatie, getuigenissen van directe betrokkenen of tegenstrijdigheden in officiële documenten. Geen van die elementen wordt aangebracht.

Integendeel: sommige elementen die in het artikel zelf worden vermeld, lijken net moeilijk verenigbaar met de hypothese van een zorgvuldig georganiseerde verdwijning. Zo zouden in Bouhouche’s woning nog diskettes, administratieve documenten en zelfs stempels van de rechtbank zijn aangetroffen. Dat roept een evidente vraag op: waarom zou iemand die bewust zijn dood in scène zet, compromitterend of persoonlijk materiaal achterlaten dat rechtstreeks naar hem kan worden teruggeleid? Zeker voor iemand als Bouhouche - die bekend stond als paranoïde, berekend en veiligheidsbewust - lijkt het weinig logisch dat hij gevoelige documenten of diskettes gewoon zou laten liggen indien hij effectief een verdwijning op lange termijn voorbereidde.

De omstandigheden rond Bouhouche’s overlijden - zijn afgezonderde leven in de Franse Pyreneeën, het dodelijke ongeval met een kettingzaag en de daaropvolgende crematie - blijven uiteraard vragen oproepen en mogen journalistiek onderzocht worden. Alleen volstaat het bestaan van merkwaardige elementen op zich niet om daaruit te besluiten dat zijn dood in scène werd gezet. Tussen "ongewone omstandigheden" en "bewijs van een geënsceneerde verdwijning" ligt een grote stap die het artikel uiteindelijk niet hard maakt.

Ook het argument van de "verdacht snelle crematie" houdt bij nader onderzoek minder stand dan het artikel suggereert. Jaren geleden heb ik er reeds op gewezen dat de chronologie van Bouhouche’s overlijden en crematie niet afwijkt van normale Franse administratieve procedures. In mijn analyse uit 2018 heb ik bijvoorbeeld gedetailleerd uiteengezet dat de tijdspanne tussen overlijden, administratieve afhandeling en crematie niet abnormaal kort was voor een overlijden in Frankrijk. Dat relativeert sterk de suggestie dat snelheid op zichzelf een aanwijzing van manipulatie zou vormen.

De tekst maakt daarbij gebruik van een bekende retorische techniek: suggestie door opeenstapeling van anomalieën. Formuleringen als "vreemd", "merkwaardig" of "wat als?" creëren een sfeer van mysterie, maar vervangen geen bewijs. In historische en journalistieke methodologie werkt men normaal omgekeerd: eerst feiten, daarna hypothesen, vervolgens verificatie.

Dat patroon duikt ook elders in het artikel op. Zo wordt verwezen naar de beschieting van de woning van rijkswachtmajoor Herman Vernaillen in Hekelgem, die wordt omschreven als "de allereerste aanslag van de Bende van Nijvel". Dat is echter geen vaststaand feit, maar een interpretatie die later vooral werd gepopulariseerd door onder meer Vernaillen zelf, speurders als Eddy Vos en auteurs zoals Hilde Geens. Het artikel presenteert die these impliciet als consensus, terwijl daar binnen het historisch en gerechtelijk onderzoek nog steeds discussie over bestaat.

Ook de verwijzing naar de spectaculaire wapendiefstal bij de Groep Diane illustreert hoe suggestie soms belangrijker wordt gemaakt dan feitelijke analyse. De buit was zonder twijfel indrukwekkend: vijf automatische riotguns van een nieuw type, vijf FAL-machinegeweren, twee pistolen, vijftien Heckler & Koch MP5SD-machinepistolen met tien geluiddempers, 28 laders en in totaal ongeveer 2.500 kogels. Het soort arsenaal dat gemakkelijk aanleiding geeft tot theorieën over geheime operaties, internationale netwerken of staatsgrepen.

Alleen blijft een fundamentele vraag grotendeels onbeantwoord: wat gebeurde er uiteindelijk concreet met die wapens? Een aanzienlijk deel van het materiaal bleek later simpelweg opgeslagen, verborgen of begraven te zijn. Sommige wapens lagen jarenlang in privébezit van betrokkenen zoals Bouhouche of zijn entourage, andere werden teruggevonden zonder ooit gebruikt te zijn in een grote gecoördineerde operatie. Dat contrasteert sterk met de voorstelling van een perfect uitgewerkt clandestien plan waarvoor het arsenaal noodzakelijk operationeel zou zijn geweest.

Met andere woorden: de omvang van de diefstal bewijst op zichzelf nog niet het bestaan van een internationaal complot. De historische realiteit lijkt eerder die van een groep criminelen die spectaculaire feiten pleegde, maar waarbij een groot deel van de buit uiteindelijk nauwelijks strategisch werd gebruikt.

Die problematiek wordt nog duidelijker wanneer het artikel de theorie aanhaalt dat de wapens bestemd zouden zijn geweest voor een staatsgreep in Suriname ten voordele van Desi Bouterse. Volgens het artikel zou die piste ondersteund worden door verklaringen van Peter Van Haperen.

Maar net daar wordt de bronproblematiek bijzonder ernstig.

Van Haperen is geen neutrale, betrouwbare of onafhankelijk bevestigde bron. Integendeel. Openbare berichtgeving over hem toont dat zijn verklaringen rond Suriname jarenlang als ongeloofwaardig werden beschouwd. Hij beweerde onder meer leider te zijn geweest van een geheime Nederlandse militaire dienst in Suriname, maar voor die claim bestaat geen enkel onafhankelijk bewijs. Integendeel, Nederlandse instanties hebben dergelijke verhalen altijd ontkend.

Dat is cruciaal, want het artikel neemt verschillende van zijn uitspraken grotendeels over zonder grondige kritische toetsing. Van Haperen voert in zijn verhalen een amalgaam op van geheime diensten, Belgische doodseskaders, internationale operaties en connecties met Bouhouche en de Bende van Nijvel. Het probleem is niet dat zulke scenario’s theoretisch onmogelijk zouden zijn, maar wel dat ze nooit hard werden aangetoond en er geen enkel bewijs voor bestaat.

Zelfs de concrete details die worden aangehaald blijken soms problematisch. Zo situeert het artikel een vermeende geldoverdracht, in het kader van Bouhouche en Beijers plan om warenhuizen af te persen, in een huis in de Brusselse Washuisstraat "pal boven de overdekte Zenne". Alleen stroomt de Zenne daar in werkelijkheid niet onder de Washuisstraat. Het lijkt een detail, maar precies zulke onnauwkeurigheden illustreren hoe gemakkelijk sfeer en mythologie feitelijke controle beginnen te vervangen.

Een ander fundamenteel probleem is dat het artikel voortdurend plausibiliteit verwart met waarschijnlijkheid. Natuurlijk is het denkbaar dat iemand zijn dood in scène zet. Zeker iemand als Bouhouche, die bekend stond als manipulatief, intelligent en paranoïde. Maar een plausibel scenario is nog geen bewezen scenario.

Vandaag bestaat er geen enkel concreet spoor dat Bouhouche na 2005 nog in leven was: geen financiële activiteit, geen administratieve anomalieën, geen geloofwaardige getuigen, geen communicatie en geen materiële aanwijzingen. Daartegenover staan wél een officieel overlijden, een ongevalsonderzoek en een crematie in aanwezigheid van familie.

Het dossier van de Bende van Nijvel blijft een voedingsbodem voor speculatie, juist omdat zoveel vragen onbeantwoord zijn gebleven. Maar hoe groter het mysterie, hoe belangrijker de bronkritiek wordt. Anders vervaagt de grens tussen onderzoek en mythologie.

De hypothese dat Bouhouche nog leeft, blijft vandaag vooral wat ze al jaren is: een intrigerend complotscenario waarvoor geen concreet bewijs bestaat.