Tijdens de gedachtewisseling op 8 mei 2018 met Koen Geens over het bendeonderzoek in de Commissie van Justitie, werd nogmaals het idee besproken om het dossier in handen van historici te geven. Ik herneem hieronder de discussie die hierover werd gevoerd. Het volledige verslag van de gedachtewisseling kan je hier lezen » Forum

Stefaan Van Hecke (Ecolo-Groen): Ten slotte, mijnheer de minister, bij onze vorige gedachtewisseling hebben wij verwezen naar een piste die ook door historici werd gelanceerd. Zij hebben zich bereid verklaard om historische onderzoek te doen naar een aantal deelaspecten uit het dossier die nuttig kunnen zijn om meer inzicht te krijgen in de veel bredere problematiek. Ik meen dat die experts nog steeds bereid zijn om dat te doen. Hebt u daar nog over kunnen nadenken? Meent u nog altijd dat die piste nuttig kan zijn in het dossier?

Uiteindelijk moet de beslissing genomen worden door de onderzoeksrechter of door wie in het dossier de leiding neemt, maar volgens mij is dat nog altijd een zeer interessant aanbod, dat zeker ook, ongeacht of de piste-Bonkoffsky al dan niet begraven is, een vraag die u onbeantwoord laat, nieuwe elementen aan de oppervlakte kan brengen.

(…)

Gilles Vanden Burre (Ecolo-Groen): Le dernier point que je voulais mettre en avant – je sais que vous vous êtes déjà exprimé à ce sujet en février dernier, mais je rejoins en cela la demande de mon collègue Stefaan Van Hecke – porte sur la possibilité d'avoir recours à un panel d'experts historiens qui pourraient apporter leur aide, comme ils l'ont fait dans d'autres enquêtes pour des faits jamais élucidés et pour lesquels ils ont été très utiles. Est-ce une piste encore envisageable aujourd'hui?

En février dernier, vous disiez qu'on y réfléchissait. Où en est cette réflexion? En effet, cette possibilité pourrait s'avérer intéressante en parallèle évidemment de l'enquête en cours. L'idée n'est pas de remplacer cette dernière, mais de travailler avec des experts historiens, qui ont l'habitude de dossiers ultra-complexes et qui remontent loin dans les archives. Nous leur donnerions un certain pouvoir d'enquête pour qu'ils puissent aussi contribuer à trouver une solution dans ce dossier.

(…)

Minister Koen Geens: Ten slotte, wat betreft de historici, had ik u beloofd daarover contact op te nemen. Ik heb dat gedaan en ben bijvoorbeeld op dit ogenblik in contact met de professoren Gerard en Van Doorslaer, maar niet - en dat heb ik hun ook duidelijk gezegd - om dat nog te doen tijdens de enquête.

Pas pour le faire encore maintenant - parce que doubler les effets, avoir des approches tout à fait différentes d'un  même dossier, ce n'est pas possible -, mais il faut certainement tenir ces expériences et ces gens "à chaud" pour, le moment venu et le cas échéant, intervenir. Mais je leur ai dit, comme je vous ai dit la fois passée, que je ne suis pas pour un cumul des deux. Toujours prêt à être convaincu du contraire, mais cela sera pour ma part extrêmement compliqué.

Tot slot, ik zal de mails desgevallend aan de commissie bezorgen.

Bron: Verslag Commissie van Justitie nr. CRIV 54 COM 888 | 8 mei 2018

22

Uiteraard zijn geformuleerde denkpistes uitermate speculatief, eerder gesteund op deductie dan op hard bewijsmateriaal. Maar het lijkt erop dat een hard antwoord op de vragen waarmee de Belgische samenleving, meer dan 35 jaar na de feiten, nog steeds zit, niet meer kan worden geleverd. Hoe verder de afstand tussen de gebeurtenissen uit de periode van de loden Bendejaren e het heden, hoe onwaarschijnlijker het is dat nog een voldragen oplossing zal worden gevonden. De "Bende van Nijvel" is voor België datgene dat de "Anni di Piombo" waren voor Italië, schimmig en ontdaan van contouren, maar tegelijk voldoende aanwezig en waarneembaar om ervan uit te gaan dat bijzondere machten aan het werk waren. (...)

Moeten we het hiermee doen? Ik denk het niet. In ieder geval is wel duidelijk dat het gerechtelijk onderzoek naar de Bende van Nijvel intussen is uitgelopen op een farce, waarin weinigen nog vertrouwen koesteren. Overigens kan men zich met recht de vraag stellen of het met voorliggend dossier überhaupt nog mogelijk is naar de rechter te gaan, mocht men onverhoopt toch nog (levende) verdachten vinden. Het dossier is intussen zo'n aaneenrijging van ontelbare anekdotes, halve waarheden, nonchalance, manipulaties, valse sporen en dies meer, dat het ondenkbaar is er een serene rechtspleging aan te verbinden.

Hopen op een proces is hopen op het neerdalen van een "deus ex machina". Die komt niet (meer). Dat neemt niet weg dat het dossier een onwaarschijnlijke bron is voor noodzakelijk verdergaand historisch onderzoek. Dat is uiteindelijk hetgeen met succes gebeurde met het dossier rond de moord op de communistische voorman Julien Lahaut. Een soort van "waarheidscommissie" zou een dergelijk onderzoek kunnen begeleiden, met het oog op het blootleggen van eventuele verbanden, tastbare en aanwijsbare vaststellingen en manifeste onwaarheden. Hierop hebben de nabestaanden van de slachtoffers zeker recht, maar evenzeer de publieke opinie, nu al 35 jaar met het trauma van de Bende van Nijvel worstelt en een droog échec gewoonweg weigert.

Bron: Loden Jaren | Paul Ponsaers

"Le monde est dangereux à vivre! Non pas tant à cause de ceux qui font le mal, mais à cause de ceux qui regardent et laissent faire." Volg ons via » Facebook | twitter | YouTube

Op het colloquium in december ter gelegenheid van de opening van de tentoonstelling “De archieven van de misdaad” in het STAM in Gent, was één van de thema’s de moord op Lahaut in een uiteenzetting van Professor Emmanuel Gerard van CEGESOMA. Persoonlijk vond ik de bewijzen die deze historische onderzoekcommissie verzamelde betreffende deze moord op de communistische leider mager en hun conclusies wat te gemakkelijk. Maar dat is een persoonlijke indruk. Ik denk dat ook een gelijkaardig historisch onderzoek naar de bende enkel wat algemene zaken zal opleveren die we eigenlijk al weten.

Iets in de trend van “U moet het bendegebeuren zien in de nasleep van de 2de wereldoorlog, de koude oorlog en de internationale strijd tegen het communisme en spanningen binnen en tussen de politiediensten, staatsveiligheid en justitie, waar de grens en overschrijding van de wet en hun opdracht niet tijdig werd gekaderd." Meer gaat het eindrapport niet zijn. Al wie meer verwacht, zal er aan zijn voor de moeite.

En daar is geen enkel slachtoffer mee geholpen.