Hoe kan het dat de Bende van Nijvel zo bloeddorstig te werk ging tijdens hun warenhuisovervallen? Kwam dit voort uit frustratie over bepaalde gebeurtenissen of haat tegenover de maatschappij? Of maakten de dader(s) gebruik van drugs?

Indien één of meerdere daders drugs gebruikten, is er één drug die het uiterst agressieve en roekeloze gedrag van de bendeleden kan verklaren, en dat is amfetamine (of speed). Tijdens de Tweede Wereldoorlog raakten amfetamines erg in trek. Soldaten werden er mee opgepept voor de strijd of gebruikten het om lange tijd wakker te kunnen blijven.

Tot op vandaag is speed populair. In vergelijking met een aantal andere illegale drugs is speed redelijk goedkoop en bovendien werkt het urenlang. De extra lichamelijke en mentale energie kan aanlokkelijk zijn voor sporters die het als doping gebruiken of jongeren die urenlang willen doorfuiven.

Het lijkt dat speed een wonderdrug is, maar niets is minder waar. Eenmaal uitgewerkt krijgt men het tegenovergestelde effect en voelt zich hondsmoe, hongerig en depressief. Speed is dus een erg uitputtende drug. Hoe belangrijker het effect van speed voor iemand is en hoe meer redenen hij of zij heeft om het te gebruiken, hoe groter de kans dat de speed een zware stempel gaat drukken op zijn of haar leven.

Bijwerkingen

De meestvoorkomende bijwerkingen ontstaan doordat speed de bloeddruk doet stijgen. Men kan daardoor last krijgen van hoofdpijn, een verhoogde lichaamstemperatuur, buikpijn, diarree, hartkloppingen, hyperventilatie, spiertrekkingen of spierkrampen. Daarnaast zijn neusbloedingen of een pijnlijke neus mogelijk.

Het energiegevoel blijkt misleidend te zijn. De energie komt niet uit de drug, maar uit het eigen lichaam. Eens de speed uitgewerkt is, voelt men zich extra moe en vaak ook lusteloos. Sommige mensen krijgen op die ellendige momenten de neiging opnieuw te gebruiken. Zo kunnen ze in een vicieuze cirkel terechtkomen.

Bij een te hoge dosis, kan men erg onrustig worden en prikkelbaar of agressief reageren, overmoedig (bijvoorbeeld ook in het verkeer) of (net tegenovergesteld) neerslachtig worden. De stoppen kunnen doorslaan en men kan gaan ‘flippen’. Men wordt paranoïde en kan waanbeelden en -ideeën krijgen, zoals achtervolgingswanen.

Langdurig gebruik van speed kan leiden tot complete lichamelijke en geestelijke uitputting.

Bijwerkingen op lichamelijk vlak

Er ontstaat een energietekort (door te weinig slaap en voeding). Bij langdurig gebruik vermagert men sterk, waardoor ook de weerstand tegen ziekte vermindert. Men krijgt puistjes en een vette huid. Er is risico op extra tandbederf en er ontstaat schade aan het hart of de bloedsomloop. Er zijn gevallen bekend van hartinfarcten en plotselinge dood na gebruik van speed.

Door het snuiven kan het neusslijmvlies gaan ontsteken. Geur- en smaakvermogen gaan achteruit. Iemand kan chronisch verkouden worden en bij sommige mensen komen regelmatig neusbloedingen voor. Langdurig speedgebruik kan leiden tot tics.

Bijwerkingen op geestelijk vlak

Na langdurig gebruik beginnen mensen zich vaak raar te gedragen. Men gaat bijvoorbeeld telkens dezelfde handeling herhalen, heeft de drang om apparaten of machines uit elkaar te halen en weer in elkaar te zetten, loopt vaak te kauwen of te tandenknarsen.

Men kan depressief worden, maar tegelijk ook zeer wispelturig, prikkelbaar of agressief. Sommige mensen krijgen een amfetaminepsychose en worden angstig, krijgen wanen en hallucinaties. Ze zien bijvoorbeeld kleine voorwerpen of insecten (die soms op of onder de huid lijken te kruipen). Ze voelen zich vaak erg achterdochtig, gedragen zich agressief en hebben last van slapeloosheid.

Het is belangrijk om te weten dat de effecten van drugs variëren volgens de psychische toestand en de gezondheid van de persoon, de context waarin de drug wordt gebruikt en ook de hoeveelheid en de kwaliteit van de gebruikte drug.

Bron: Druglijn | Sciensano

Gebruik tijdens Tweede Wereldoorlog

Zoals reeds gezegd waren amfetamines (zoals pervitine, een methamfetamine-preparaat) tijdens de Tweede Wereldoorlog erg in trek. Soldaten werden er mee opgepept voor de strijd. De drug werd massaal gebruikt, vooral door Duitse soldaten, maar ook door geallieerde troepen. Men beschouwde het als een soort “wonderpil” om vermoeidheid te bestrijden. De belangrijkste effecten voor soldaten die amfetamines namen waren:

Positieve (korte termijn) effecten:

Er was een verminderd gevoel van vermoeidheid. Soldaten konden dagenlang doorgaan zonder te slapen. Hierdoor was er ook meer alertheid en concentratie. Dit was nuttig bij nachtelijke marsen of lange gevechten.

Er was verhoogde zelfzekerheid en moed. Soldaten voelden zich onoverwinnelijk en minder angstig. En er was een fysieke prestatieverbetering. Soldaten waren sneller, sterker, minder hinder van honger of dorst.

Bovenstaande voordelen zijn natuurlijk positieve effecten in de ogen van het leger.

Negatieve (bijwerkingen en risico’s):

Er trad na afloop een sterke uitputting (“crash”) op. Zodra het effect uitwerkte, volgde extreme vermoeidheid. Het slaaptekort leidde tot hallucinaties, slechte beslissingen en paniekaanvallen. Soldaten werden agressief of vertoonde roekeloos gedrag door overmoed en verminderde angst.

Er was ook verslavingsgevaar waardoor veel soldaten afhankelijk raakten. Dit zorgde voor lichamelijke gevolgen zoals hartkloppingen, hoge bloeddruk, trillingen en soms hartfalen. Naast de lichamelijke waren er ook psychische problemen zoals paranoia, achterdocht en depressie na langdurig gebruik.