"Magistraten moeten mens en gemeenschap dienen"

Verwijzend naar de mogelijke rol, de invloed en de pretenties van het arbitragehof zei gisteren eerste voorzitter R. Legros dat het hof van Cassatie steeds ter zake de opperste macht en de uiteindelijke beslissing betekent, zo niet wordt de scheiding der machten niet meer geëerbiedigd en worden de wetten niet nageleefd. Legros zei dit ter gelegenheid van de plechtige installatie van Marc Châtel als voorzitter van het hof.

“Eminente paters Jezuïeten, mijn belangrijkste leraars, waren er door hun drang naar waarheid en hun dorst om steeds maar het waarom van alle vragen te zoeken oorzaak van dat ik tot het vrij onderzoek kwam. Zij brachten mij de “bekoring" van het vrij onderzoek. Een zelfde streven naar de zin van het leven in het vooruitzicht van de eeuwigheid of van het voortbestaan van de mens heb ik gevonden bij vrijmetselaars, bij wijsgeren van de islam en rabbijnen.”

“Tegenover het bestaan van de wereld is het mensenleven van geen betekenis tenzij men het ten dienste stelt van de anderen. Dat is mijn credo. Ik meen dat magistraten de mens en de gemeenschap moeten dienen, dat dit gelijk staat met zoeken naar de waardigheid van de mens, zoeken naar datgene wat - ook al is hij een misdadiger - hem doet geloven in de eigen waarde en betekenis. Zelfs als men streng is en moet straffen moet men steeds eerbied hebben voor de menselijke waardigheid.”

Dit zei de nieuwe voorzitter Marc Châtel (63). Geboren in Gent studeerde hij aan de universiteit aldaar: hij kende A. Vermeylen en Jean Van Houtte als professoren en kwam na de oorlog in de magistratuur terecht. Substituut van de procureur te Dendermonde werd hij nadien onderzoeksrechter en vervolgens substituut-procureur-generaal bij het hof van beroep te Gent. Hij was een van de meest welsprekende vertegenwoordigers van het openbaar ministerie in assisen.

Chatel werd kabinetschef van minister A. Vranckx bij binnenlandse zaken en justitie en kwam in 1970 als raadsheer bij het hof van Cassatie. Als hij vermoedelijk straks tot eerste voorzitter wordt verkozen zal het hof geleid worden door een Vlaams magistraat die niet alleen Nederlands en Frans maar ook Duits, Engels en Spaans volledig beheerst.

Eerste-voorzitter Legros wees op het talent, de zin voor humor de rechtsgeleerdheid en de menselijkheid van Châtel die ook door procureur-generaal Krings en door de strafhouder uitermate werd geprezen.

De hoogste magistraten van het land woonden de zitting bij. R. Legros nam de gelegenheid te baat om in beide landstalen de hoop uit te drukken dat het hof van cassatie in deze moeilijke tijd het voorbeeld zou zijn van nationale solidariteit en van eerbied voor de diverse opvattingen en meningen in wederzijds vertrouwen.

In de lange gang die in het Brussels justitiepaleis naar de assisenzaal leidt hangen de beeltenis of de foto van alle magistraten die ooit eerste voorzitter van cassatie waren. Onder al de foto's staat steeds hetzelfde ééntalige: “premier président". Misschien wordt het over tien jaar anders. Als daar de foto van Marc Châtel
zal prijken.

Bron: De Standaard | 16 September 1983

In de erezaal van het Hof van Cassatie had gisteren de plechtige aanstelling plaats van Marc Châtel tot eerste voorzitter. Met hem komt - voor een vrij lange periode - een overtuigd Vlaming aan de leiding van het hoogste judiciaire gezagslichaam van het land.

Een laatste eiland waarop communautaire golven breken

"De mensen opnieuw vertrouwen en hoop geven. Zelf het goede voorbeeld geven. Aanpassingen aan de eisen van de nieuwste techniek." Dat waren de thema's aangehaald door eerste-voorzitter Marc Châtel bij zijn plechtige aanstelling in het Hof van Cassatie. Andere sprekers hadden het ook over moeilijkheden waarmee de hoogste gerechtelijke gezagdragers van het land af te rekenen hebben. De installatie werd bijgewoond door tal van vooraanstaande magistraten, eminente juristen, professoren, stafhouders en vrienden van de nieuwe eerste-voorzitter.

Marc Châtel kreeg zijn eerste opleiding in het Sint-Barbara-college te Gent. Na zijn studies aan de universiteit - “dank zij prachtige paters jezuïeten werd ik een vrijdenker” pleegt hij te zeggen - begon zijn gerechtelijke loopbaan te Dendermonde. Daarna werd hij magistraat te Gent. Dit werd met ontroering en genegenheid gisteren voor de talrijke vergadering in herinnering gebracht door zijn oud-studiegenoot, thans afdelingshoofd bij Cassatie, R. Janssens.

Hij zei dat Chátel als kabinetsattaché bij de minister van Binnenlandse Zaken erin slaagde de moeilijke problemen na de incidenten bij de mijn van Zwartberg op te lossen, dat hij nadien kabinetschef werd bij minister van Justitie A. Vranckx en vervolgens benoemd werd bij het Hof van Cassatie. Daarvan wordt hij nu de eerste-voorzitter. Gezien zijn leeftijd verwacht men dat de h. Châtel zeven jaar lang aan het hoofd van Cassatie zal blijven.

Afdelingshoofd Janssens wenste de nieuwe voorzitter geluk namens het Hof, wees op het geheel van de problemen die vandaag het hoge Hof te wachten staan en zei o.m. dat gezien de talrijke nationale en internationale rechtscolleges een veelheid ontstaat die kan leiden tot rechtsweigering. Hij loofde de nieuwe voorzitter om zijn kennis en zijn sereniteit.

Procureur generaal Krings wees in zijn huldewoord op de hoogste bedreiging voor de democratie: de gezagscrisis die overal woedt. Zowel het gezin als de school, de universiteit, de wetgevende en de gerechtelijke macht hebben af te rekenen met dit probleem dat kan leiden tot extremen die de weg effenen naar dictatuur. De remedie tegen die bedreiging ligt niet in het gebruik van geweld maar in het afdwingen van een prestige en een eerbied die bij allen indruk maakt

Dat moet Cassatie bereiken. Terzelfder tijd zal het waken over de onafhankelijkheid en de zelfstandigheid van de rechters. Krings zei dat er zoveel aan nieuwe Instellingen gesleuteld wordt, dat men mag vrezen dat de beslissingen niet met de nodige zorg gebeurden. Hij zei dat de uiteindelijke macht om een oordeel te vellen bij het Hof van Cassatie moet blijven, dat rekrutering en benoeming in de magistratuur de weerspiegeling moeten zijn van de voornaamste strekkingen die bij de bevolking bestaan maar geen reden mogen worden tot politieke discriminatie. Deze laatste kan oorzaak zijn van een rampzalige rekrutering die afbreuk doet aan de rechterlijke macht.

Stafhouder Bützler loofde daarna namens de balie de voorzitter om zijn kennis, zijn vriendelijkheid, zijn ernst en zijn onpartijdigheid. “U bent een Vlaams magistraat”, aldus Bützler. “Ik kan het op deze plaats zeggen omdat uw Vlaming zijn geen politieke of passionele betekenis heeft maar een verruiming is naar andere culturen. U staat thans aan het hoofd van een van de laatste eilanden waarop de communautaire golven breken.

De stafhouder zei dat ook de balie ongerust is over wat abusievelijk een “Arbitragehof wordt genoemd. Hij had strenge woorden voor de nieuwe instelling die “ongeacht de kleur van de toga het moeilijk zal hebben om echt onpartijdig rechter te zijn, gezien de politieke startbasis.

Eerste-voorzitter Châtel dankte iedereen met de van hem bekende vriendelijkheid en bescheidenheid, en bracht hulde aan zijn voorganger Legros.

“Wij leven in een moeilijke tijd”, zei hij, “vooral wegens de ongelijke tred van de versnellingen. Dat veroorzaakt voortdurend spanningen. In België worden die spanningen nog erger gezien de communautaire inslag. Als gevolg daarvan gaat de staatsmacht oplossingen improviseren om het ergste te voorkomen. Dat veroorzaakt nieuwe spanningen. Zo ontstaat wantrouwen bij de landgenoten. Dat wantrouwen kan wanhoop worden en leiden naar rampzalige avonturen. In dit land, dat zeer gesteld is op verdraagzaamheid zijn wij weinig verdraagzaam voor eigen landgenoten”, aldus Châtel, die opkwam voor eensgezindheid, hard werken en positieve ingesteldheid voor de toekomst. Het Hof moet met het oog op de 21ste eeuw zich aanpassen, ook aan de technische eisen van de nieuwe tijd.

Bron: De Standaard | 14 December 1983