Lezing: Nijvel

• Feiten, vragen en de zoektocht naar waarheid

• Met: Fien Van Der Slycken, Frank van Mossevelde & Luc Boeve

• De ticketverkoop voor deze voorstelling start op 15 oktober » www.dewiek.be

Info:

• 15 november 2026

• 20:00

• Prijs: € 10,00

• De Wiek in Zele

Een ‘staged reading’ gebaseerd op een van de meest ingrijpende en mysterieuze dossiers uit de Belgische geschiedenis. Meer dan veertig jaar later blijft de waarheid onbekend.

‘Nijvel’ brengt het verhaal van ‘De Bende van Nijvel’ terug naar de essentie, volgt het verloop van de gebeurtenissen, de onderzoeken en de vele pistes die doorheen de jaren werden onderzocht.

De voorstelling neemt geen standpunt in en kiest bewust voor een genuanceerde benadering. Ze maakt een duidelijk onderscheid tussen wat bewezen is, wat onderzocht werd en wat tot de vele hypotheses behoort die rond het dossier zijn ontstaan.

Ze nodigt het publiek uit om zelf kritisch na te denken.

Wat als achter enkele van de meest raadselachtige gebeurtenissen uit de Belgische geschiedenis een geheim netwerk schuilging? Die vraag vormt het vertrekpunt van Operatie Gladio van Paul Ponsaers. De auteur, criminoloog en voormalig journalist, verdiept zich in het Belgische en Europese stay-behindnetwerk dat tijdens de Koude Oorlog in het geheim werd uitgebouwd.

Het bestaan van Gladio kwam in 1990 aan het licht. De netwerken waren opgezet met het oog op een mogelijke Sovjetinvasie: in geval van een bezetting moesten geheime structuren kunnen worden ingezet voor verzet en inlichtingenwerk. Dat een dergelijk netwerk ook in België bestond, kwam voor veel politici als een verrassing. Ponsaers vertrekt vanuit die vaststaande geschiedenis en onderzoekt vervolgens wat er in België met Gladio gebeurde.

Daarmee komt het boek terecht op een terrein waar geschiedenis, politiek en misdaadonderzoek elkaar raken. Ponsaers kijkt onder meer naar een vermeende rol van het netwerk bij een mislukte staatsgreep in 1973 en naar de vraag of er verbanden waren met de gewelddadige aanslagen van de Bende van Nijvel. Die laatste vraag is bijzonder gevoelig: dat Gladio bestond, is gedocumenteerd; dat het netwerk verantwoordelijk was voor de Bende van Nijvel is daarmee echter niet bewezen.

Dat maakt de keuze van Ponsaers interessant. Hij is niet alleen journalist, maar ook criminoloog en emeritus hoogleraar. Zijn eerdere werk over terrorisme, extreemrechts geweld en de Bende van Nijvel sluit rechtstreeks aan bij het onderwerp. Hij beschikt daardoor over een achtergrond waarin zowel historische reconstructie als criminaliteitsanalyse samenkomen.

De titel Operatie Gladio klinkt bijna als die van een thriller, maar het onderwerp is in werkelijkheid een stuk ingewikkelder. Het gaat niet alleen over geheime agenten en verborgen wapendepots, maar ook over de politieke cultuur van de Koude Oorlog, de angst voor het communisme en de vraag hoe ver democratische staten bereid waren te gaan om zich tegen een mogelijke vijand te beschermen.

Voor België is dat een bijzonder interessant hoofdstuk. Het bestaan van geheime structuren binnen een democratische staat roept immers vragen op over parlementaire controle en verantwoordelijkheid. Wie wist ervan? Wie gaf toestemming? Welke instanties hielden toezicht? En wat gebeurde er wanneer dergelijke netwerken zich aan het zicht van de gewone democratische instellingen onttrokken?

De grote uitdaging voor Ponsaers ligt daarbij in het scheiden van historische feiten en veronderstellingen. Rond Gladio zijn in de loop der jaren veel theorieën ontstaan. De koppeling met de Bende van Nijvel is daar een van de meest hardnekkige voorbeelden van. Een overtuigende reconstructie moet daarom niet alleen nieuwe verbanden aanwijzen, maar ook duidelijk maken wanneer het beschikbare bewijsmateriaal onvoldoende is om een verband vast te stellen.

Operatie Gladio is daarmee vooral een onderzoek naar een vergeten onderdeel van de Belgische Koude Oorlog. Het boek kan interessant zijn voor wie de geschiedenis van de Bende van Nijvel kent, maar ook voor lezers die willen begrijpen hoe de geheime veiligheidsstructuren van West-Europa functioneerden en waarom hun bestaan pas decennia later publiek bekend werd.

Bron » www.librar.be/boeken/operatie-gladio

De aan de Hallepoort achtergelaten VW Golf:

Nederland levert doder van politieagent uit

De Nederlandse gerechtelijke autoriteiten leverden Stanislav Dusek aan ons land uit. Dusek, die in december van vorig jaar na een bankoverval in Ukkel een motorrijder van de plaatselijke gemeentepolitie doodschoot, werd opgesloten in de gevangenis van Vorst. Tijdens de jacht op Dusek werd een brigadier van de Jetse politie tijdens een opsporingsopdracht door een collega van de Ukkelse politie neergeschoten. De man overleed nadien.

De feiten dateren van 2 december 1986. Kort na het middaguur drongen toen twee mannen binnen in het Famibank-filiaal aan de Alsembergsesteenweg 736 in Ukkel. Ze maakten 150.000 fr. buit en liepen weg.

Even later werden ze in het nauw gedreven door de politie, maar schietend slaagden ze erin te ontkomen. Motorrijder Jean Berckmans van de Ukkelse politie meldde enkele minuten later dat hij op de hoek van de Victor Allardstraat en de Prinses Paolalaan een verdachte zag. Even later schoot Stanislav Dusek hem dood. De medeplichtige van Dusek, Daniël Beerens, werd vrij snel gearresteerd.

Tijdens de jacht op Dusek deed zich in Jette een dramatisch incident voor. De gerechtelijke brigade van de Ukkelse politie hield daar de wacht bij een flat waarin Dusek nog gewoond had. Op 9 december, even voor middernacht, begaf ook de gerechtelijke brigade van Jette zich naar die flat.

De Ukkelse agenten waren hiervan niet op de hoogte. Toen ze op een bepaald ogenblik een gewapende man meenden te zien, reden ze er in hun anonieme auto op af. Toen een van de agenten zich bedreigd voelde, schoot hij de man neer. De man overleed iets later.

Het incident in Jette vormde de aanleiding tot discussies over de samenwerking tussen de Brusselse politiekorpsen. Op zeker ogenblik bleek dat ook twee Brusselse politiemannen zich in de onmiddellijke omgeving bevonden toen de dramatische schietpartij zich voordeed. Even werd gedacht dat zij hun stervende collega achtergelaten hadden om te verbergen dat ze in Jette frieten waren gaan eten.

Het onderzoek wees inmiddels uit dat de twee Brusselse agenten wel degelijk hun aanwezigheid hadden gemeld en hulp hadden geboden.

De jacht op Dusek ging ondertussen verder. De Belg van Tsjechische afkomst werd ten slotte op 17 december gearresteerd in het Nederlandse dorpje Capelle-aan-den-IJssel. Sinds enkele dagen is hij weer in Brussel, waar hij gisteren ondervraagd werd door de gerechtelijke politie.

Bron: De Standaard | 13 Augustus 1987

Stanislav Dusek: