Antwerpen was in de jaren ’80 een belangrijke doorvoerhaven voor gestolen auto’s, vaak verscheept door internationale misdaadsyndicaten. De stadspolitie, gerechtelijke politie en BOB Antwerpen werkten samen met internationale instanties zoals Interpol en het Bundeskriminalamt om deze smokkel te bestrijden.
Autodiefstal in België was een groot probleem, met jaarlijks 50.000 tweedehandswagens die via Antwerpen verscheept werden. Hoewel de BOB samenwerkt met verschillende instanties, blijft het moeilijk om gestolen auto’s terug te vinden, vooral als ze eenmaal verscheept zijn. Georganiseerde misdaad profiteert van deze diefstallen, vaak om andere criminele activiteiten te financieren.
Gestolen auto’s verdwijnen via Antwerpen
Er gaat geen dag voorbij zonder dat er ergens in de haven van Antwerpen gestolen auto's verscheept worden. Dat is veelal het werk van de internationale georganiseerde misdaad. De smokkel levert voor heel wat bendes het geld op dat ze nodig hebben voor andere praktijken, zeg maar wapen- en drugtrafiek. Ook terroristen draaien er hun hand niet voor om een dure slee te stelen als dat hen aan geweren en springstoffen helpt.
Antwerpen is in gans de wereld berucht als een van de gemakkelijkste doorvoerhavens voor gestolen goed. BOB, gerechtelijke en stadspolitie pogen hier paal en perk aan te stellen, maar voeren een ongelijke strijd tegen gewiekste - en machtige - misdaadsyndicaten.
Toch worden regelmatig successen geboekt. De sectie autodiefstallen van de BOB Antwerpen, die uit vier mensen bestaat, kon sinds haar oprichting in juli 1984, 245 voertuigen terugvinden. Daarbij werden 90 aanhoudingen verricht. De gerechtelijke politie, die ook zo'n sectie heeft, scoort evenmin slecht: in ’85 en '86 werden 31 trafieken onderschept, goed voor de recuperatie van 100 auto's en de arrestatie van 26 dieven.
“Telkens wij in de haven een steekproef nemen is het raak”, zegt een BOB'er. “Wanneer we daar gaan zoeken komen we met een gestolen auto terug. Alleen is het onmogelijk stelselmatig de fijne kam door de auto te halen.”
Snobisme
De auto's van raadselachtige herkomst, die in Antwerpen op de boot gezet worden, zijn allerminst afdankertjes: wagens met een tweedehands cataloguswaarde beneden het half miljoen komen niet eens in aanmerking. De verschepende dief kan er dan immers nauwelijks zijn onkosten uit halen.
Het type van de wagen heeft overigens veel te maken met de uiteindelijke bestemming ervan. Zo is het een publiek geheim dat er in Afrika vooral vraag is naar Franse en Japanse sleeën. “Klanten in het Midden-Oosten zijn vooral verkikkerd op merken als Mercedes, Porsche en Ferrari. De bestemming van gestolen auto's ligt ook nogal eens in de Verenigde Staten. Maar sinds de dollar niet meer is wat hij ooit was, is deze markt de instorting nabij. De Amerikanen houden vooral van oudere auto's, zeg maar de glitterkarren van de jaren ’50-'60.
“Over het algemeen speelt er snobisme mee”, vertelt ons iemand van de BOB. “Als er in Europa een nieuw type uitkomt duurt het nog wel even voordat die wagen verkrijgbaar is in Afrika of Zuid-Amerika. Maar wie er het geld voor over heeft kan de auto van zijn dromen wel flink wat eerder krijgen. Dan wordt die hier eenvoudig gejat. Recente types die op kaai klaar staan voor verscheping trekken altijd onze aandacht.”
Hete vlekken
Uiteraard worden de auto's niet alleen in Antwerpen en omgeving ontvreemd. Ook dit element heeft een heel internationale dimensie. De kaart van Europa vertoont een paar schroeihete vlekken rond Parijs, Milaan en Genève. Daar kan je je auto maar beter niet uit het oog verliezen.
Waarom die dan uitgerekend via Antwerpen verscheept worden? Diverse redenen reiken elkaar de hand. Niemand kan er omheen: Antwerpen heeft als haven enorme troeven en ook wie minder eerlijke bedoelingen heeft weet dat. Het is de tol van de roem.
Ruim een half dozijn elementen spelen voor autosmokkelaars een grote rol. Eerst en vooral is dit een heel open haven, met autosnelwegen die praktisch tot op de kaaien lopen. Voeg daar nog de summiere controle aan de landsgrenzen (die in 1992 al helemaal verdwijnt) bij, samen met het feit dat vreemde nummerplaten niemand doen opkijken en iedereen begrijpt dat de pakkans in Antwerpen sowieso erg klein in.
Gestolen auto's moeten trouwens nooit lang de speurders van de Scheldestad trotseren. Gespecialiseerde rederijen en ruim 300 scheepvaartagentschappen zorgen voor veel en regelmatige afvaarten naar eender welke bestemming. Daarenboven worden vlijmscherpe prijzen gehanteerd.
En tenslotte is de verschepingsprocedure hier zodanig vereenvoudigd dat er om een auto op de boot te zetten niet veel meer nodig is dan cash geld, een inschrijvingsbewijs en een attest waaruit blijkt dat de verzekering in orde is.
Gewoonlijk zijn die documenten vals en zodanig goed nagemaakt dat ze nauwelijks van echte te onderscheiden zijn. Ook dit is een bloeiend handeltje: in Parijs koopt wie de weg weet een grijze autokaart voor 100 Franse frank.
Politie werkt samen
Omdat het aantal autodiefstallen in België de eerste jaren van dit decennium bleef stijgen (in ’84 en ’85 zelfs met 5 procent per jaar) besloot de rijkswacht te Antwerpen binnen de BOB een gespecialiseerde sectie uit te bouwen. Een stap in de goede richting, maar op hun eentje kunnen de vier speurders van deze sectie natuurlijk niet veel uitrichten.
Daarom werden zowel in binnen-als buitenland samenwerkingsverbanden gesmeed. Zo staat de BOB van Antwerpen in contact met bijvoorbeeld het Bundeskriminalamt in Wiesbaden, waar de informatie over alle autodiefstallen in Duitsland wordt gecentraliseerd. Er bestaat ook een degelijke samenwerking met de Centrale voor Recherche en Informatie (CRI) in Nederland en de Interpol-afdelingen in de meeste Europese hoofdsteden.
Met Interpol samenwerken neemt evenwel doorgaans veel te veel tijd in beslag. Vandaar dat de speurders nogal gemakkelijk naar de telefoon grijpen om hun collega's zonder veel poespas wat gegevens te vragen. Elke officiële internationale stap van de BOB moet wel via het Centraal Bureau voor Opsporingen (Interpol) in Brussel gebeuren.
In eigen land steken de “geüniformeerde" elkaar een handje toe. Zo kan de BOB rekenen op de medewerking van de havenbrigade van de rijkswacht en, vooral, op het speciale Peloton Observatie Steun en Arrestaties (POSAS), ook nog aangeduid als de minigroep Diane. Douane en politie werken ook al eens mee, terwijl de sectie autodiefstallen van de gerechtelijke politie ook allesbehalve half werk levert.
Steekproeven
De vier BOB'ers moeten zich noodgedwongen beperken tot een soort veredelde steekproeven. Vinden ze een verdachte wagen, dan wordt in het land van herkomst gevraagd of de auto als gestolen werd aangegeven.
Is dat het geval, dan wordt aan de verschepingsfirma gevraagd wie de auto voor verscheping aanbood. Maar dat leidt doorgaans tot niet veel meer dan dat men het land van bestemming te weten komt.
Het komt er eigenlijk op neer dat de BOB niet veel verder staat als de dief niet bij de auto staat als die gevonden wordt. De man in kwestie laat zich uiteraard niet meer zien.
Het is nu wel zo dat de BOB samenwerking zoekt met de verschepingsfirma's. Die rijkswacht verwittigen als de verdachte zich nog eens meldt. Driekwart van de firma's is daartoe bereid. Dat is een hele hulp, vooral omdat de controle op te verschepen voertuigen bijna uitsluitend op basis van documenten gebeurt.
Proefzendingen
Autodieven die hun buit via Antwerpen willen verschepen gaan vrijwel altijd volgens hetzelfde schema tewerk. Ze beginnen met een zogenaamde proefzending: één gestolen auto wordt bij een aantal volledig legale wagens geplaatst en wordt daar samen mee verscheept. Als dat lukt komen er meer gestolen auto's tussen de andere. Om uiteindelijk tot de trafiek van ganse ladingen ontvreemde voertuigen te komen.
Lopen de dieven één keer tegen de lamp, dan wordt de verschepingsfirma uiteraard geschuwd als de pest. Nou ja, er blijven er altijd wel voldoende over.
Eens een voertuig aan boord van een schip is gebracht, wordt het razend moeilijk om het te recupereren. De auto kan dan alleen maar naar België terug gebracht worden als de rechtmatige eigenaar daar de kosten van betaalt. Eens het voertuig onder douane in het land van bestemming moet het als verloren beschouwd worden, zelfs al weegt de bewijslast dat het om een gestolen auto gaat loodzwaar.
Bron: Gazet van Antwerpen | 19 Januari 1988
Methodes te over
Autodieven leggen een enorme vindingrijkheid aan de dag. Niet zelden overtreft de realiteit de verbeelding. In Parijs bijvoorbeeld gaan de dieven regelmatig driest te werk. Ze zitten met tweeën in een auto, die pal achter een dure slee rijdt. Bij een rood licht krijgt de slee een duwtje. De reflex van de chauffeur is dan uit te stappen om te kijken wat er aan de hand is. De man laat zijn sleutels doorgaans in het contact zitten. Terwijl de chauffeur van de dievenauto zijn slachtoffer aan de praat houdt stapt zijn medeplichtige uit en gaat er met de slee vandoor.
In Nederland blijven de boorddocumenten ook bij de wagen als die naar het autokerkhof gaat. Wordt er een auto, op bestelling, gestolen, dan volstaat het een wrak van hetzelfde type als besteld te kopen om aan de boorddocumenten te komen.
Bron: Gazet van Antwerpen | 19 Januari 1988
Duizenden spelden in een hooiberg
Er worden in Antwerpen jaarlijks zo'n 50. 000 tweedehandswagens verscheept. Haal daar de gestolen voertuigen maar eens uit. Toch blijkt uit de statistieken dat van elke vier auto's die in België ontvreemd worden er drie teruggevonden worden.
Even wat cijfers op een rijtje. Ze dateren van 1985, maar geven volgens de rijkswacht een goede kijk op de zaak. In dat jaar werden in België 11.397 wagens gestolen. Een kwart daarvan werd nooit meer gevonden.
In Frankrijk liep het aantal gestolen auto's op tot het enorme cijfer van 224.300. 23% daarvan blijft op te sporen. Nederland: 20.000 diefstallen, waarvan 30 t. h. zonder dat de buit werd gerecupereerd. In Groot-Brittannië verdwenen 35. 000 wagens, waarvan 15 t. h. weg bleef.
De aanpak van dit soort diefstallen lijkt het effectiefst in Duitsland, waar 51. 000 voertuigen op onrechtmatige wijze van eigenaar veranderden, maar de speuractie in slechts 9 procent van de gevallen niets opleverde.
Waar de niet teruggevonden auto's bleven? Ze werden deels ontmanteld voor wisselstukken, maar voor het overgrote deel verscheept.
Bron: Gazet van Antwerpen | 19 Januari 1988
Ter financiering van ...
Al te dikwijls is een autodiefstal geen op zichzelf staand gegeven. De georganiseerde misdaad blijkt er een leuke manier om andere duistere zaken te financieren in te zien, zoiets als de sigarettensmokkel van vroeger.
“In Zuid-Amerika”, zo weet men bij de BOB, “zijn auto's het beste betaalmiddel voor drugs en wapens”. Maar ook als er niet rechtstreeks wordt geruild, zitten de gestolen auto's dikwijls in een spinnenweb van misdaden verweven. Wie bijvoorbeeld een dozijn dure Mercedessen kan verkopen vergaart zodoende een mooi sommetje om geweren en ander materiaal mee te kopen.
De rijkswacht legt dan ook onverbloemd de verbinding met het terrorisme. Een goed voorbeeld daarvan is de trafiek die in februari 1986 werd opgerold door de gerechtelijke politie en de BOB. De voertuigen waren allemaal bestemd voor het Midden-Oosten.
Uit het onderzoek bleek dat de hoofdverdachte bindingen had met terroristen in Parijs. Ook de IRA gaat naar verluidt wapendiefstallen en de daarbij horende trafiek niet uit de weg. Uiteraard kunnen niet alle autodiefstallen per definitie op deze manier verklaard worden. In nogal wat gevallen wil iemand er privé een zaakje aan doen.
Niet zelden wordt een wagen als gestolen opgegeven terwijl hij dat niet is: als iemand zijn wagen verkoopt en verscheept en die later als gestolen aangeeft rinkelt de kassa immers twee keer …
Bron: Gazet van Antwerpen | 19 Januari 1988