Over de Bende van Nijvel bestaat een mythe- of beeldvorming die door de jaren heen is ontstaan. Dit is het gevolg van veronderstellingen, momentopnames, tunnelvisie, foutieve informatie of zelfs gewoon verzinsels. De rol van de pers in deze beeldvorming is heel groot en dit heeft een heel negatieve impact gehad in de manier waarop mensen het dossier leren kennen en over dit dossier discussiëren.
De boeken van Guy Bouten zijn hier een heel goed voorbeeld. Een ander goed voorbeeld is het laatste artikel van Douglas De Coninck waarin hij op basis van heel zwakke elementen en toevalligheden de RAF koppelt aan de Bende van Nijvel.
Wanneer iets "mythevorming" is, valt niet exact te definiëren, maar ik doe hieronder toch een poging om een aantal mythes op te sommen en te ontkrachten.
“De Bende van Nijvel verplaatste zich altijd snel met hun wagen, bijna vergelijkbaar met rallypiloten of stuntmannen … de mythevorming ontstond vooral na de feiten in ’85 waarmee de meesten de Bende van Nijvel associëren.”
Bij het verlaten van de crime scene gebeurde het inderdaad dat ze zich snel uit de voeten maakten. Na meer dan een paar kilometer weten we echter niet meer of ze zich al dan niet snel verplaatsten. Van zodra de Bende uit het zicht verdwenen was na een overval, weten we niet of ze zich nog snel verplaatsten.
Getuigen die verklaarden dat zij de Bende van Nijvel hebben gezien en dat die zich snel verplaatste, blijken vandaag ofwel geen betrouwbare verklaring te hebben afgelegd, ofwel zijn er onvoldoende (of geen) elementen waaruit blijkt dat men de Bende effectief heeft gezien.
Uit de weinige zekerheden die men heeft over de snelheid waarmee de Bende zich verplaatste na een overval, blijkt dat zij zich wellicht aan een normale snelheid en met een onopvallende rijstijl voortbewogen nadat ze uit het zicht verdwenen waren.
Voor het indrukken van een gaspedaal bij het vertrek, moet je niet over rally- of stunt-capaciteiten beschikken.
"De Bende van Nijvel heeft zich gehaast om nog op tijd aan de Delhaize van Overijse te geraken."
Uit geen enkel element blijkt dat ze zich naar de Delhaize van Overijse hebben gehaast om er op tijd te geraken. Ze zijn daar om 20.35 uur toegekomen, 25 minuten voor sluitingstijd. Als ze 15 à 20 minuten later waren aangekomen, zouden ze nog steeds op tijd zijn geweest.
Als ze de weg hadden voorbereid of kenden (omdat ze de buurt kenden), dan wisten ze bij het vertrek uit Eigenbrakel zeer goed dat ze op tijd zouden aankomen zonder zich te haasten.
"De Bende van Nijvel had een professionele chauffeur. Dit moet iemand geweest zijn met race- of rallyervaring (of gelijkaardig)."
Uit geen enkel element blijkt dat de chauffeur van de Bende van Nijvel een professioneel chauffeur was. Deze mythevorming ontstond al vóór Aalst ’85 en was nergens op gebaseerd. De manier waarop de chauffeur op de parking in Aalst reed, heeft deze mythevorming enkel versterkt.
Wanneer men deze actie in Aalst analyseert, moet men vaststellen dat hieruit niet kan worden afgeleid dat de chauffeur een professional was. Ook de veronderstelling dat de rijstijl (snel accelereren, hoge snelheid) wijst op uitzonderlijk talent, is geen valabel argument.
De rijstijl - zoals snel accelereren en hoge snelheid - is louter het gevolg van de motorprestaties die een VW Golf GTI aankon. In 1985 waren dit goede prestaties voor zo’n wagen (tegenwoordig zijn er veel onopvallende wagens met betere prestaties).
Men kan op basis van de feiten niet oordelen of de chauffeur een zeer goede of professionele chauffeur was. Men kan enkel vaststellen dat we het niet weten.
"De Bende van Nijvel had haar acties goed voorbereid."
Uit geen enkel element blijkt dat zij hun acties beter hadden voorbereid dan andere gekende bendes.
Er zijn net meer aanwijzingen van slechte voorbereiding: handelingen die men niet zou stellen bij een degelijke voorbereiding, evenals veel prutswerk en amateurisme (Anderlues, Auberge du Chevalier, Temse, …).
Zo wisten ze in Temse niet waar de vesten lagen en ook niet dat die daar niet werden gemaakt. Bovendien maakten ze veel lawaai om de ruimte te betreden waar de vesten lagen.
"De Bende van Nijvel bestond uit ‘professionals’…"
Uit geen enkel element blijkt dat de leden van de Bende van Nijvel professionals waren (bijvoorbeeld met een achtergrond bij speciale eenheden, rijkswacht of leger).
Technieken die als “professioneel” worden beschouwd, kunnen evengoed logische keuzes, toeval of verkeerde interpretaties zijn.
Het onder kruisvuur nemen van doelwitten kan evengoed voortkomen uit paniek of gebrek aan inzicht. Bovendien blijkt uit meerdere feiten dat ze geen uitzonderlijke schutters waren.
Voorbeelden:
In Nijvel werden magazijnen leeggeschoten zonder treffers.
In Anderlues zijn duidelijke fouten gemaakt.
Slachtoffers die van dichtbij beschoten werden, hebben het overleefd.
Er zijn meer elementen die wijzen op gebrekkige schietvaardigheid dan op professionaliteit.
"De Bende van Nijvel had geen schrik van de rijkswacht of politie."
Deze veronderstelling is vooral gebaseerd op Aalst.
In werkelijkheid stonden de daders daar op afstand van politie en rijkswacht. Op die afstand is raak schieten bijzonder moeilijk, zeker op bewegende doelwitten. Hoe meer kogels vanop afstand worden verschoten, hoe minder men overhoudt voor een confrontatie van dichtbij.
Het verschil tussen politie/rijkwacht en criminelen met vuurwapens is in zo’n situatie relatief beperkt.
"De Bende van Nijvel kon geen auto stelen zonder sleutel."
We weten niet waarom ze meestal met sleutels werkten. Op basis van één geval (1985) kunnen we geen algemene conclusie trekken.
In 1982-1983 lijkt dit vaker voor te komen, maar dat zegt niets over hun capaciteiten. Wie een wagen kan “opdrijven”, kan doorgaans ook een wagen openbreken en starten.
Een mogelijke verklaring is dat voertuigen bedoeld waren voor doorverkoop, waarvoor sleutels nodig zijn.
"De Bende van Nijvel moet een ander motief gehad hebben dan de buit."
Ongetwijfeld één van de meest hardnekkige mythes over de Bende van Nijvel. In de topics Buit en Banditisme heb ik reeds uitgebreid geschreven dat de buit niet laag was.
"De rijkswacht moet betrokken zijn geweest…"
Er zijn geen harde aanwijzingen voor betrokkenheid van de rijkswacht.
Integendeel: er vielen slachtoffers bij politie en rijkswacht, in Aalst was zichtbaar dat de rijkswacht zich verplaatste en radioverkeer kon in die periode relatief eenvoudig worden afgeluisterd.
"De Bende van Nijvel koos doelbewust voor Delhaize."
De keuze voor Delhaize kan pragmatisch verklaard worden:
langere openingsuren
gunstige ligging
grote parkings
beperkte beveiliging
Na Aalst werd de beveiliging sterk opgedreven (bewaking, scherpschutters, controles), waardoor Delhaize plots een risicovol doelwit werd. Dit kan verklaren waarom dergelijke feiten nadien uitbleven.
"De nummerplaat van Vanden Abiel was een bedreiging."
Dit kan verklaard worden door een eenvoudige administratieve fout (verkeerd genoteerde nummerplaat) of door kopie door andere criminelen. Er is geen bewijs dat dit een gerichte bedreiging was.
Een voorbeeld » /www.vrt.be/vrtnws
"VW Golf GTI = de Bende van Nijvel."
De VW Golf GTI werd slechts bij een minderheid van de feiten gebruikt. De bende gebruikte vaker andere voertuigen dan een Golf GTI.
