Er zitten hier inderdaad meer "academici" de laatste tijd dan dat je wellicht kan vermoeden. De vraag is dus, kan hun onderzoek nog slechter dan het "onderzoek" dat tot nu toe gebeurde? Wat het ook gaat worden, we zullen er ons vrees ik moeten bij neerleggen.

PVDA was altijd vragende partij naar een derde onderzoekscommissie. Ik begrijp die vraag volkomen. Maar gezien de resultaten van de vorige twee stel ik vast dat men niet in staat is de politiek te overstijgen bij het neerleggen van de conclusies.

Natuurlijk hebben ook academici linkse of rechtse broodheren.

42

coconut wrote:

Oplossing; maak een deel van het forum afgesloten voor mensen die weten waar ze mee bezig zijn.

Allemaal goed in theorie, maar hoe zou je dat praktisch regelen? Hoe kan je bepalen wie er weet waarmee hij bezig is en wie niet? Waar trek je de grens?
Als je dat laat bepalen door een menselijke factor, iemand die beslist wie wel en wie niet... dan creëer je mogelijks een eenzijdige mening of gedachtegoed van die persoon waarbij er mensen uitgekozen worden die in dezelfde richting kijken en creëer je een vals gevoel van juistheid.

Daar bovenop zijn er nog wel wat situaties bedenkbaar welke misschien niet al te makkelijk zijn om op te antwoorden. Ik geef een voorbeeldje:  wat doe je met iemand die tot deze groep wilt behoren maar absoluut geen kennis heeft van de Bende van Nijvel maar wel meer afweet van een specifiek iets dan iedereen hier samen weet (bijvoorbeeld iemand die de allerbeste vriend was van slachtoffer Jean Szymusik en ons tot in detail alle connecties, vrienden, kennissen, incidenten, plaatsen die hij bezocht, enz. zou kunnen vertellen... zonder te weten of dit enig verband kan hebben of niet).

Ik geef een 2de voorbeeldje: wat doe je indien bijvoorbeeld iemand zoals Philippe De Staerke zich zou aanbieden met de vraag of hij kan mee volgen en reageren? Je kan moeilijk gaan beweren dat hij "er niets van kent" wellicht. Sommigen zijn er al jaren van in de veronderstelling (geweest) dat Apostolos Papadopoulos er anders uit zag dan de foto welke nu op het forum staat. Philippe De Staerke kon ongetwijfeld vertellen dat dit hem niet was.

En wat doe je dan bijvoorbeeld met zogenaamde "mensen die weten waar ze mee bezig zijn" waarbij na enige tijd blijkt dat de stelling die ze met van alles en nog wat hebben trachten te bewijzen, er compleet naast zitten terwijl "de groep" dit als "juist" had aanschouwd? Ga je die dan degraderen tot "mens die niet weet waar hij mee bezig is" en van dat afgesloten deel gooien?

Wat doe je met 2 "mensen die weten waar ze mee bezig zijn" waarbij die 2 lijnrecht tegenover elkaar komen te staan waarbij de ene het compleet tegenovergestelde zegt van de andere en er maar 1 van de 2 juist kan zijn. Wie gaat dan bepalen welke van die 2 juist is? Wat doe je dan met de andere? Weet deze dan "niet waar hij mee bezig is" en moet je die dan ook van dat afgesloten deel gooien?

Volgens mij is het in praktijk moeilijker om te zetten dan in theorie. In een ideale wereld zou dit veel makkelijker zijn, maar in een ideale wereld had men ook geen feiten zoals deze toegeschreven aan de Bende van Nijvel en zou de vraag zich niet stellen.

Non semper ea sunt quae videntur

43

Over de uitspraak van Paul Ponsaers en het artikel: In het artikel staat:

Om alsnog de waarheid te achterhalen spiegelt hij zich aan de wijze waarop historici enkele jaren terug onthulden dat de moord in 1950 op Julien Lahaut het werk was van een anticommunistisch netwerk.

Paul Ponsaers weet wel wat hij zegt wellicht, maar ik denk dat je het Bende van Nijvel onderzoek en het dossier rond Julien Lahaut en de wijze waarop historici dit laatste dossier aanpakten, dat je die 2 kan vergelijken met elkaar of afspiegelen met elkaar.
Misschien bedoelt hij het niet helemaal op die manier, maar het komt wel over op die manier voor sommigen.

De situatie rond het dossier Lahaut was totaal anders dan deze rond de Bende van Nijvel. Na het afsluiten van het dossier Lahaut waren er bijvoorbeeld nog zéér cruciale gegevens boven water gekomen. In de termijn van afsluiten van dat dossier en de opdracht dit te laten onderzoeken, zat ook wel ruime tijd (wat niet noodzakelijk hoeft bij bijvoorbeeld het Bende van Nijvel-dossier). CegeSoma kreeg de opdracht tot dit onderzoek meer dan 60 jaar na het feit.

Verder is de maatschappij nog steeds merkbaar enorm gevoelig voor alles rond het onderwerp "Bende van Nijvel". Dit was toen CegeSoma de opdracht kreeg, bijlange niet zo gevoelig. Julien Lahaut was voor de meerderheid van de Belgen wellicht niet meer dan "iets voor in de geschiedenisboeken van België". Uiteraard horen de feiten rond de Bende van Nijvel ook in de geschiedenisboeken te staan, maar de feiten rond de Bende van Nijvel zijn, ondanks het laatste feit meer dan 33 jaar geleden zich afspeelde, nog steeds brandend actueel. Dit is wel duidelijk dat als iets rond de Bende van Nijvel de pers haalt, dit soms de kop is van alle krantenpagina's en het hoofdnieuws is op tv. Ik vraag me af of het de krant zou halen indien men een huiszoeking zou doen bij iemand die misschien iets te verbergen heeft rond de moord op Julien Lahaut. Ik denk het niet. Rond de Bende van Nijvel is dit wel het geval. Duidelijk nog steeds maatschappij gevoelig.

De omvang van het Bende van Nijvel-dossier is ook absoluut niet vergelijkbaar met de omvang van het dossier rond de moord op Julien Lahaut. De omvang van het Bende van Nijvel-dossier is waanzinnig groot tot in het absurde toe. CegeSoma kreeg voor het Lahaut onderzoek een financiële steun van 200.000€ en heeft er 3 jaar aan bezig geweest. De financiële steun is misschien van minder groot belang als men eindelijk tot antwoorden zou kunnen komen, maar ikzelf kan niet inschatten op welke termijn men misschien tot resultaat zou kunnen komen in het Bende van Nijvel-onderzoek.

Het is ook niet makkelijk om te bepalen wie in staat is om dit monsterdossier aan te pakken. Een jaar geleden kwam Peter van Koppen in de media waarin deze liet uitschijnen in staat te zijn om dit dossier op te lossen. Ik kan mijn scepticisme daar over moeilijk verbergen. Hij zei:

"Waarschijnlijk zijn we 2 jaar bezig met 6 wetenschappelijke medewerkers, 2 administratieve medewerkers en een grote groep studenten die aan deelprojecten meewerken."

Mijn reactie: I don't think so. Misschien bedoelde hij dat hij met 6 medewerkers en 2 administratieven en een groep studenten in staat was om een afgedrukt exemplaar van "het dossier" voor hemzelf en zijn 6 medewerkers en 2 administratieven... van Charleroi tot in Nederland te transporteren. Dan zou dit me wel een realistische doelstelling zijn. Als deze Nederlander om kosten te besparen eventjes om het dossier zou rijden met zijn aanhangwagen tot aan het maximaal toegelaten gewicht... dan zou hij meer dan 100x heen en terug moeten rijden. smile

Gelukkig voor hem hoeft dat allemaal niet te gebeuren want het dossier is gedigitaliseerd ondertussen. Hij moet er dan wel rekening mee houden dat als hij het zou nodig vinden om een gedrukt exemplaar aan zijn medewerkers en hemzelf te geven, dan kan hij dit dan zelf afdrukken. Indien hij over een standaard kopieermachine zou beschikken welke je bijvoorbeeld in copycenters en grotere bedrijven of scholen kan terug vinden (en dus tamelijk snelle afrukken maakt), zou hij meer dan 3 jaar nodig hebben indien hij deze tijdens de werkuren zou laten kopiëren.

Uiteraard zou dat niet op die manier gebeuren, dat weet ik wel. Ik wil enkel maar aantonen dat ik het vermoeden heb dat sommigen niet echt goed beseffen hoe groot dit dossier wel is.

Dan vertrouw ik de CegeSoma al wat meer op gebied van inschattingen.

Rudi Van Doorslaer die betrokken was in het onderzoek bij Lahaut door CegeSoma is ongetwijfeld een bekwaam professor. In een artikel rond de hypothetische vraag tot onderzoek van het Bendedossier kwam het bij mij wel over (maar mogelijks heb ik dat verkeerd geïnterpreteerd) alsof men dan het dossier vanuit één bepaalde invalshoek met een op voorhand bepaalde richting naar daders of motief zou aanpakken. In dat geval zou het resultaat misschien eerder "alles of niets" zijn, ik weet het niet.

Behalve enkele praktische en wettelijke zaken zijn er nog wel wat zaken waar ik aan denk zoals bijvoorbeeld:

Ook al zou men het dossier sluiten en mogelijke daders compleet buiten de mogelijkheid tot vervolging stellen... Houden deze historici/wetenschappers er rekening mee dat er mogelijks wel nog daders of medeplichtigen of opdrachtgevers in leven zijn en er tot op vandaag misschien wel tot zware criminele feiten in staat zijn waar ze als individu niet tegen opgewassen zijn?

De speurders in het speurdersteam zijn mensen die werkzaam zijn bij de federale politie en die een opleiding hebben gehad waar het aspect rond "contact" met een potentiële crimineel niet in ontbreekt. Wellicht hebben de meesten reeds relevante ervaringen met het "spreken met potentiële daders en er onderzoek rond uitvoeren" en kunnen deze misschien beter dan een historici inschatten wanneer je uw eigen in gevaar brengt en hoe daar op te reageren. Dat ex-bendespeurder Eddy Vos de goedkeuring vroeg en kreeg om een vuurwapen te mogen dragen buiten z'n werkuren en dus tijdens zijn vrije tijd, dat is niet voor niets...

Ik wil niet paranoia gaan doen, maar 't lopen wel serieus wat geschifte personen rond. Dat de personen welke bendefeiten hebben gepleegd serieus geschift en gevaarlijk waren, daar zullen er me weinigen over tegenspreken. Of deze nog in leven zijn, dat weet ik uiteraard niet.

Ik denk niet dat de onderzoekers van CegeSoma die enkele jaren geleden het dossier van Julien Lahaut bestudeerden, zichzelf bloot stelden aan een wereld waarin mogelijks nog levende en serieus geschrifte betrokkenen rondliepen. Deze vraag of opmerking zal toen niet van toepassing geweest zijn.

Non semper ea sunt quae videntur

44

Wat betreft een apart forum voor "mensen die weten waarmee ze bezig zijn". Effe mijn mening: Laten zoals het momenteel is! Iedereen op zich kan beslissen wat relevant is of niet. Sommige lees ik diagonaal wegens niet ter zake. Andere lees ik aandachtig, slaag de gegeven info op in gedachte en volg het verloop. Moet toch kunnen zonder al de rompslomp erbij!

45

FreCR wrote:

Over de uitspraak van Paul Ponsaers en het artikel:

Rudi Van Doorslaer die betrokken was in het onderzoek bij Lahaut door CegeSoma is ongetwijfeld een bekwaam professor. In een artikel rond de hypothetische vraag tot onderzoek van het Bendedossier kwam het bij mij wel over (maar mogelijks heb ik dat verkeerd geïnterpreteerd) alsof men dan het dossier vanuit één bepaalde invalshoek met een op voorhand bepaalde richting naar daders of motief zou aanpakken. In dat geval zou het resultaat misschien eerder "alles of niets" zijn, ik weet het niet.

De reden waarom de historici van het Lahaut-dossier zelf de link leggen naar het dossier Bende van Nijvel heeft niet meteen te maken met de manier waarop ze de daders van de moord op Lahaut hebben gevonden. Het gaat erom dat ze een beschermingsnetwerk hebben blootgelegd dat het onderzoek naar de moord in het honderd liet draaien. Heel wat mensen en instanties die tot dit beschermingsnetwerk - dat een aardig loopje nam met de scheiding der machten - behoorden waren begin jaren '80 nog steeds zeer invloedrijk en machtig. Je vind er hiervan trouwens een aantal met naam en toenaam op het forum.

Eén van hun hypotheses is dat hetzelfde netwerk actief is geweest in de obstructie van het Bendedossier, omdat de werkwijze op het eerste zicht zeer gelijkaardig is. Die hypothese zou dus zeker een uitgangspunt zijn. Het lijkt mij uiteraard wel verkeerd om daar alleen al je middelen op in te zetten.

Als student geschiedenis ben ik in de jaren '90 voor een groot stuk 'gevormd' in het CegeSoma. Daar heb ik in ieder geval geleerd dat de 'historische waarheid' meestal een complex geheel is van allerlei factoren die op elkaar inspelen, gekoppeld aan de tijdsgeest. Een genuanceerd beeld dus. Ik heb veel vertrouwen in die mensen!

46

Koen_H wrote:

Eén van hun hypotheses is dat hetzelfde netwerk actief is geweest in de obstructie van het Bendedossier, omdat de werkwijze op het eerste zicht zeer gelijkaardig is. Die hypothese zou dus zeker een uitgangspunt zijn. Het lijkt mij uiteraard wel verkeerd om daar alleen al je middelen op in te zetten.

In dat opzicht zouden ze bij CegeSoma beter een onderzoek/studie doen naar de reden waarom het onderzoek een gigantische warboel is geworden en wat allemaal de redenen zijn waarom het compleet in de vernieling is gereden. Daarbij moeten ze in de eerste plaats diegenen die in het onderzoek betrokken waren spreken (speurders, magistraten, ...).

Volgens mij zijn er tamelijk wat obstructies gebeurd die zéker niet te wijten zijn aan een of andere "hogere macht" en die gemaakt zijn door personen die helemaal niets met de Bende van Nijvel te maken hebben.

Het bendedossier is op bepaalde momenten volgens mij mogelijks "grondig misbruikt" door mensen die er niets mee te maken hebben en geen enkel voordeel (maar ook geen nadeel) door hadden dat het dossier een nog grotere warboel werd dan het al was, maar wel wisten dat dit het gevolg ging zijn van hun misbruik. Er zullen hier wel mensen begrijpen wat ik bedoel. Indien het onlogisch is voor sommigen, zal ik wel eens wat voorbeeldjes geven binnenkort.

Non semper ea sunt quae videntur

Pure hypothese. Stel dat een groot aantal moorden die toegeschreven werden aan de Bende gepleegd zijn om een aantal mensen het zwijgen op te leggen en als verwittiging naar anderen toe. Stel dat die mensen getuige waren van beestigheden waarbij mensen van het hof aanwezig waren of erger nog mee deden. Stel dat er aan het hof één of andere smeerlap zat die niet vies was van bovenstaande maar bovendien enorme grote sommen zwart geld op zijn rekening had komende van drugsgelden. Fantaseer er desnoods zelf nog wat viezigheid bij.

Welke historicus zou deze hypothetische waarheid mogen neerschrijven? (Gesteld dat deze ontaarde xxx nog in leven was.)

De waarheid heeft zijn rechten.

Omdat sommige forumleden de Bende Van Nijvel-leden typeren door het eten van Merguez-worsten of door te pleiten dat ze hun plaats van delict in de Gouden Gids zochten, hier een integraal redelijk recent interview met een integer journalist, professor Rechtssocioloog Paul Ponsaers…


'De Bende is als een litteken. Het doet elke keer weer pijn' interview. Rechtssocioloog en oud-journalist Paul Ponsaers pleit voor een waarheidscommissie over de Bende van Nijvel

Uit De Morgen -op 19 januari 2019, te vinden op pagina 72

Hij volgde de zaak destijds als misdaadjournalist voor de krant De Morgen en gaf later mee vorm aan de grote politiehervorming. En nu schreef Paul Ponsaers (67) een nieuw boek over de Bende met grote B.'Jonge mensen hebben geen flauw benul in wat voor tijd het zich afspeelde. Dit is echt criminele archeologie.' Douglas De Coninck

'Ik was in Aalst, die avond. Niemand heeft het mij daar gezegd, dat hoefde ook niet. Je voelde het. Dit was vér buiten het normale. Je kon het lezen in de gezichten van al die mensen. Dit was een terroristische raid."

Hij steekt een sigaret op.

Paul Ponsaers was in de jaren 80 misdaadjournalist voor De Morgen. Hij ging later rechtssociologie doceren in Amsterdam. Bij de Algemene Politiesteundienst (APSD) lag hij mee aan de basis van wat we vandaag kennen als de politiehervorming.

"Ik moest de gemeentepolitie, de gerechtelijke politie en de rijkswacht ertoe brengen dat ze informatie zouden uitwisselen, wat in die tijd compleet nieuw was. Voor de leidinggevenden was het de eerste keer dat ze met een 'burger', zoals ze mij noemden, rond de tafel zaten. Fons Van Rie (rechercheur bij de naar de Bende speurende cel-Delta uit Dendermonde, DDC) was daar. Ik had de Bende allang achter mij gelaten. Dacht ik. Hij niet. Het speelde nog heel erg."

U publiceerde in 1988 al samen met Gilbert Dupont het boek De Bende. Op 2dehands.be vraagt men er tot 85 euro voor.

Paul Ponsaers: "Eigenaardig genoeg is er sindsdien nauwelijks kennis bijgekomen. Het onderzoek staat nog min of meer waar het toen stond. Ergens zit er nog iets in het collectieve geheugen dat wordt getriggerd. Een litteken. Het doet iedere keer weer pijn als iemand het aanraakt. Ik merk het bij mezelf. Je kunt het niet achter je laten.

"Mensen die denken dat mijn nieuwe boek de daders zal ontmaskeren, kunnen het beter niet kopen. Ik wilde iets schrijven voor de lezer die de berichtgeving van het afgelopen jaar tracht te volgen. Mensen kennen het verhaal in grote lijnen wel, maar niet de historische context. Jonge mensen hebben ook geen flauw benul in wat voor tijd men leefde. Mobiele telefoons bestonden nog niet. Internet was er nog niet. Dit is criminele archeologie."

U benoemt aan het begin van het boek de peetvader die volgens u het terrein heeft geëffend voor de Bende van Nijvel: oud-premier Paul Vanden Boeynants.

"Ik zeg niet dat Vanden Boeynants aanleiding heeft gegeven tot de Bende of dat ze het gevolg is van zijn persoonlijke actieve wil, maar dit is wel het aquarium waarin het extreemrechtse terrorisme van die tijd tot stand is gekomen. Rond Vanden Boeynants is een organisatie ontstaan als het Front de la Jeunesse. Dat was een terreurgroep, zonder meer."

Zij hebben de redactie van het linkse weekblad Pour in brand gestoken.

"Ja, en het was een serieuze brandstichting. En dat is maar één moment in het verbijsterende schouwspel rond Vanden Boeynants."

Een beetje Charlie Hebdo in 1981, zij het zonder dodelijke slachtoffers.

"Ze hebben ook gemoord, het was allesbehalve onschuldig. Men heeft over het motief van de brandstichting gespeculeerd. Dat Pour in het bezit was gekomen van het dossier-Pinon over seksfuiven met notabelen, terwijl ik eerder denk aan hun onthullingen over extreemrechtse trainingskampen in de Ardennen. Zij schreven ook over WNP-leider Paul Latinus (Westland New Post WNP, extreemrechtse inlichtingendienst, ddc), die op een ministerieel kabinet van de christen-democratische PSC terecht was gekomen. De partij van Vanden Boeynants."

Oud WNP'er Michel Libert zegt dat hij alles wat hij destijds deed als een daad van verzet tegen het rode gevaar zag. Hij zag zich als een verzetsman, zeker niet als een terrorist.

"Dat zegt al veel. Die mannen pleegden een dubbele rituele moord, gingen geheime telexen stelen bij de NAVO, en altijd weer 'in opdracht'. Veel van die groepjes zijn begin jaren 80 gefragmenteerd, er zijn interne kampen ontstaan.

Vergeet niet dat er écht plannen zijn geweest voor een staatsgreep, en dat de rijkswachttop eerder mak reageerde toen bekend raakte dat eigen mensen daarmee bezig waren geweest. Men negeerde het, men verplaatste intern enkele figuren. Je had een figuur als Francis Dossogne, de latere leider van het Front de la Jeunesse. Hij was de aanstoker die binnen de rijkswacht een extreemrechtse cel wilde oprichten.

"Eerst is men bezig een structuur op te zetten vanuit de overtuiging dat we worden bedreigd door een inval van de Sovjet-Unie, en na een tijdje word je als politieman gesanctioneerd voor de opdrachten die je buiten je uren hebt uitgevoerd. Ik zie in de Bende van Nijvel de hand van mensen met veel rancune. Ze voelen zich misbruikt, te kort gedaan. Na Westland New Post had je rijkswachters Madani Bouhouche en Robert Beijer, van wie je je achteraf toch afvraagt: hoe was dát mogelijk?"

Dat politiemensen gelijktijdig gangsters waren?

"Dat niet alleen. De enorme logistieke infrastructuur die die twee hebben uitgebouwd tijdens hun lidmaatschap van de rijkswacht, en daarna: garageboxen, wapens, huurflats, zendmasten voor radioverbindingen... Als je dat dan afweegt tegen die paar feiten waarvoor ze zijn veroordeeld, dan wordt de omvang van die infrastructuur op geen enkele manier verantwoord. Van tal van garageboxen die zij huurden, is nooit achterhaald waarvoor ze dienden. Dat moet een fortuin hebben gekost. Iemand moet dat toch hebben betaald?"

Bouhouche en Beijer bekenden na de verjaring de spectaculaire wapenroof bij de Groep Diane, en de moordpoging op hun eigen baas Herman Vernaillen. Ze zeiden: 'Wij wilden de rijkswacht raken in haar hart.'

"Die twee passen perfect in het plaatje, maar zo zijn er nog. Het politieke motief wordt een persoonlijk motief. Als je dat met elkaar matcht, krijg je iets heel explosiefs."

Beijer woont nu in het Thaise Pattaya.

"Vluchten deden ze allemaal, toch? Jean-Philippe Van Engeland (brandstichter bij 'Pour', DDC), onze gevangenisdirecteur Jean Bultot, de extreemrechtse rijkswachter Martial Lekeu, Jean-François Buslik(kompaan van Bouhouche en Beijer, DDC) en nog een hele reeks anderen. Zo'n Bultot, die sloeg op de vlucht en schreeuwde vanuit Paraguay zijn onschuld uit. Maar als je onschuldig bent, ga je dan vluchten? Al deze figuren werden ook op geen enkele manier actief opgespoord. Zo'n Buslik, die was op een assisenproces bij verstek veroordeeld voor moord, werd in 1999 in Florida ontdekt door Belgische media, maar werd op een nieuw proces vrijgesproken. Hoe kan dat?"

De generatie gerechtsjournalisten die in de jaren 90 aan de slag ging, werd tureluurs van al die theorieën en intriges. Niemand kon nog volgen, en misschien gold dat ook een beetje voor justitie. De Muur was gevallen, bovendien.

"Het einde van de Bende valt daarmee samen, ja. Er was geen Sovjet-gevaar meer. Dat is opvallend. Sommigen zeggen dat de zogenaamde reus in Aalst is neergeschoten door een politieman, en dat daar de verklaring ligt. Ik betwijfel sterk of er maar één reus was."

Justitieminister Koen Geens kondigde begin vorig jaar aan dat het proces tegen de Bende van Nijvel over drie jaar van start gaat.

"Dat siert hem, dat hij daar nog in gelooft. Ik wil er ook niet schamper over doen, maar sinds Christiaan Bonkoffsky zijn we alweer een dik jaar verder. Ik zie het niet gebeuren. De kennis verwatert. Vorig jaar kwam Jef Vermassen met de onthulling dat de rijkswacht in Aalst op 9 november 1985 enkele minuten voor de komst van de Bende de bewaking had opgeheven. Ik dacht: wacht eens even..."

U hebt dat samen met Walter De Bock zelf geschreven in De Morgen van 11 november 1985, de maandag erna.

"Inderdaad. Ik ben het voor de zekerheid zelfs nog gaan nakijken. Onwaarschijnlijk toch?"

Het verschil is wel dat de rijkswachters van toen moesten zwijgen. Vandaag zijn zij oude mannetjes die misschien willen vertellen van wie de orders kwamen.

"Oké, maar je moet een beetje ernstig blijven met wat je naar voren schuift als een nieuw gegeven. Daar, bij Vermassen, is eigenlijk het idee gegroeid voor dit boek. Er zijn al heel goede boeken over de Bende verschenen, in de eerste plaats Beetgenomen van Hilde Geens. Het vergt wel een hoop incrowd-kennis. Ik wilde een boek schrijven voor mensen die die periode niet hebben meegemaakt.

"Ik probeer te vertrekken vanuit een heel simpele vaststelling: elke normale misdaadbende is erop uit te vermijden dat het ene misdrijf in verband wordt gebracht met het andere. Dat is een eenvoudige, evidente regel uit het milieu. Een wapen waarmee één keer is geschoten, is 'verbrand'. Hier zie je knal het omgekeerde. Bij de vondst van de Bende-wapens in Ronquières in november 1986 werden in verschillende zakken alle materiële sporen samengebracht: kogelhulzen, stukjes van kogelvrije vesten die in 1983 waren gestolen in Temse, de babykoffer en de cheques van de Delhaize in Aalst, wapens die waren gestolen in 1982. Bewijsstukken waren zelfs in stukjes gezaagd en minutieus verdeeld over die zakken."

Nu zegt het federaal parket dat die zakken maar een paar dagen in het water hebben gelegen, dat de boel is gemanipuleerd.

"Tja, zij zeggen dat daar wetenschappelijk bewijs voor is."

Kijk even naar de door het parket zelf ooit verspreide foto van de babykoffer. Die zou maar drie dagen in het water hebben gelegen?

"Ik ga ervan uit dat als men zegt dat het wetenschappelijk onderzocht is, dat ook zo is. Dit gezegd zijnde, twijfel ik geen seconde aan de oprechtheid van de mensen in Dendermonde."

Toch raar, niet?

"Ongeacht of de zakken daar nu in november 1985 of een jaar later zijn gedropt, is de essentiële vraag: waarom stak de Bende dat materiaal samen? Waarom zoveel moeite om de eigen misdrijven te signeren? Je moet de realiteit proberen te lezen: men wil het doen voorkomen dat het gaat om één bende met één en hetzelfde objectief. De film van Stijn Coninx is prachtig, maar hij versterkt het beeld van een bende die warenhuizen overvalt, terwijl deze mensen veel meer deden dan dat. Nachtelijke diefstallen, soms gewoon bij een kruidenier, zoals in Maubeuge. Gerichte diefstallen van wapentuig. Fysieke liquidaties.

"Ik vergelijk de vondst in Ronquières met de parels aan één snoer. Men zegt: 'Dat zijn wij.' Waarom? Toch niet om het justitie gemakkelijker te maken? Vergeet niet dat er soms wel behoorlijk wat buit is. Soms werd er heel militair, getraind opgetreden, soms heel amateuristisch. Na de moord op Jacques Van Camp in herbergAu Trois Canards gingen de daders eerst nog uitgebreid tafelen voor ze wegvluchtten. Men wilde het doen voorkomen als één bende, terwijl het er volgens mij meerdere waren. Bekijk gewoon de fysionomie van al die mensen op al die robotfoto's. Dat zijn heel verschillende types.

"Ik ging er vroeger ook altijd van uit dat ze militair geschoold moesten zijn. We leidden dat af uit het spervuur, zoals de Bende dat in 1983 deed bij de overval in Nijvel. Mensen die daar meer van afweten dan ik leggen me uit dat het juist heel stom was, wat ze daar deden. Dat het weinig scheelde of ze hadden elkaar dood geschoten. Het blijft buitenissig, een gradatie van geweld die je anders nooit zag, of toch hoogst uitzonderlijk. Bij de bende-Haemers, misschien. Die gingen ook erg driest te keer."

De bende-Haemers kan voor u hooguit een sub-Bende zijn geweest, een eenmalig ingehuurd commando?

"Er is ergens op een of ander niveau toch een vorm van organisatie. Het lijkt op een terreurorganisatie met aparte uitvoerende cellen. Volgens mij is er slechts een heel beperkt aantal mensen die het hele verhaal kennen, en enkel op het niveau van de organisatie. De premie die Delhaize uitloofde (250.000 euro, DDC) was groter dan de totale buit van de Bende. Waarom is er dan geen enkele onder de uitvoerders die iets heeft gelost?"

Omdat hij, door die wapenvondst, meteen verantwoordelijk zou worden gehouden voor 28 moorden?

"Dat zou een aannemelijke uitleg kunnen zijn. Ik was vroeger als journalist heilig overtuigd van de 'strategie van de spanning'. Ik geloof er intussen steeds minder in. De klassieke ingrediënten van die strategie, zoals we die in Italië hebben gezien, is desinformatie, mensen tegen elkaar opzetten.

"Er is nog een mogelijkheid: het ene misdrijf kan bedoeld zijn om een alibi te verschaffen voor het andere. Ik volgde voor De Morgen het proces tegen de Bende van de Borinage (een groepje zigeuners uit Bergen die door een assisenhof werden vrijgesproken omdat er was geknoeid met de bewijsvoering, DDC). Die mannen zaten al vast toen de Bende in 1985 aan haar tweede golf begon. Misschien waren de Borains ook zo'n sub-Bende. Ik heb me er gek over gepiekerd. Er zit een boodschap achter de zakken in Ronquières."

U pleit er aan het eind van het boek voor om het onderzoek uit handen te nemen van justitie en historici aan het werk te zetten.

"Het is allang geen gerechtelijk dossier meer. Geef het aan historici, zoals de moorden op Julien Lahaut en Patrice Lumumba. Ik heb met een boel ex-speurders en ex-magistraten gesproken. Wat me trof is hoe hard er bij elk van hen een rotsvaste overtuiging is van het eigen grote gelijk. Dat is gevaarlijk. Het blijft een stellingenoorlog, en zo kom je geen stap verder. Als je het à la Lahaut of Lumumba - twee jarenlange criminele enigma's die uiteindelijk toch zijn opgehelderd - wilt doen, moet je dekking krijgen van het parlement. Dat kan beslissen dat de dossiers worden vrijgegeven. Het is tijd voor een waarheidscommissie, lijkt mij. Die kan haar eigen experts aanstellen, zoals bij Lahaut. Je laat die hun werk doen, je komt tot een educated guess. En je laat dat publiceren. Dan pas krijg je een catharsis."

Nu zit het onderzoek bij het federaal parket.

"Da's het gekke. Ik heb die hele hervorming mee tot stand zien komen. Die was absoluut noodzakelijk. Je zou het je niet kunnen voorstellen dat iemand die klok ooit zou willen terugdraaien. Het is allemaal hierdoor gekomen: het federaal parket, de eengemaakte politie. Het enige wat steekt, is dat we die daders nog altijd niet hebben. Want daar was het toch allemaal om te doen?"

Hoe ziet u het verder evolueren?

"(zucht) Wat denkte gij?"