Heb recent de vierdelige VRT-podcast over de zaak-Dutroux bekeken en het schetst een interessant beeld van hoe de politiediensten en magistratuur zelfs in de jaren 90 nog in elkaar zaten. De laksheid en het gebrek aan expertise waarmee ernstige feiten behandeld werden, zeker in de cruciale eerste uren, de versnippering van de verschillende diensten, wat de cultuur was (slachtoffers niet serieus nemen, de bevolking als ramptoeristen behandelen die het best op afstand gehouden worden en hoe die houding zuurstof geeft aan complotdenken) en hoe beperkt de opsporingsmethodes van die tijd – voor de inburgering van straatcamera’s en gsms – waren. Als je geen getuige had die alles in detail gezien had, had je als speurder eigenlijk niets om mee te werken.

Dutroux had al in de jaren 80 een spoor van seksuele vernieling aangericht – was er ook voor veroordeeld – en toch kon zo iemand in het decennium daarna nog lang onder de rader blijven. In 1992 werd hij opnieuw betrapt, maar omdat de politie niet wist met wie ze precies te maken hadden, bleef hij eigenlijk ongemoeid. Een tip bij de rijkswacht dat hij in zijn kelder een kooi had gebouwd om ontvoerde kinderen in op te sluiten, bleef grotendeels zonder gevolg. Uiteindelijk werd hij genekt door een getuige die zijn nummerplaat gezien had. Dutroux kon jarenlang een spoor van vernieling aanrichten ondanks dat iedereen in zijn omgeving wist wie hij was en wat hij deed, meerdere handlangers had, hij ronduit vertelde over zijn kooi, hij niet zeer gedreven was in zichzelf of zijn voertuig onherkenbaar te maken tijdens feiten en een voorgeschiedenis van gelijkaardige feiten had.

Is het dan zo gek dat een overvalbende die een decennium eerder gebruikte maakte van valse nummerplaten, gestolen auto’s en vermommingen nooit gepakt werd? Niet alles hoeft een groot complot te zijn, denk ik dan. Al bij al vergde het in die dagen niet veel om lange tijd uit de greep van politie en justitie te blijven.

De kooi in zijn kelder werd door meerdere speurders over het hoofd gezien en eigenlijk pas echt gevonden toen Dutroux ze zelf ging openen. Idem met andere slachtoffers, die ondanks langdurige zoek- en graafwerken van de speurders pas gevonden werden toen hij de begraafplaatsen ter plekke zelf ging aanduiden. Moeten we dan verbaasd zijn dat een duikactie zoals die uit 1985 in Ronquières niks opgeleverd heeft? Of een achterbank over het hoofd gezien werd?

En Dutroux vertoefde in gesloten milieu’s die eigenlijk een wereld op zichzelf waren. Criminaliteit, psychologische problemen en seksuele perversie, allemaal samengeperst in een snelkoker van armoede en marginaliteit, typisch voor de gewezen industriestreken van Franstalig België. Handeltjes in schroot, gestolen rommel, drugs… Zijn handlanger, de Fransman Bernard Weinstein, werd niet eens door iemand gemist toen hij vermoord werd. Het is denk ik niet toevallig dat die streek ook opduikt bij de bendefeiten.

Je kan inderdaad niet zomaar conclusies voor het ene onderzoek doortrekken naar een andere zaak. Maar het gaat hier natuurlijk wel over dezelfde politiediensten en justitie als in de zaak over de bende van Nijvel. Als speurders midden jaren 1990 nog op veel vlakken hopeloos achter de feiten aanliepen en blunderden, dan weet je dat de situatie een decennium eerder niet veel beter was.

Er is op een gegeven moment een huiszoeking bij Dutroux, maar men vindt de kooi niet, hoewel men zelfs even kinderstemmen hoorde. Nu, ter verdediging van de speurders: de kooi was goed verstopt en ook latere speurders zouden ze niet meteen terugvinden en hadden Dutroux’ aanwijzingen nodig. Maar men is dus op zoek naar kinderen, men hoort op een gegeven moment zelfs kinderstemmen en men heeft niet zoiets van ‘we gaan hier niet weg tot we elke steen hebben omgedraaid’. Nee, men concludeert dat de stemmen van ergens anders moeten gekomen zijn (buiten of de buren) en houdt het voor bekeken. (Journaliste Caroline Van den Berghe laat in de podcast ook uitschijnen dat de speurder in kwestie niet bekend stond als het scherpste mes uit de la.)

Vergissingen en tegenslagen kunnen altijd, maar in de zaak-Dutroux lijken ze toch vooral voort te komen uit een wijdverspreide onverschilligheid/laksheid, in wat nochtans een zeer ernstige ontvoeringszaak was. Dát is wat opvalt. Idem met de ontsnapping van Dutroux: toen de zaak ontplofte en alle media erbovenop zaten, werden de daders door tientallen rijkswachters geëscorteerd, kwamen er parlementaire onderzoekscommissies, etc. Even lijkt de ernst van de zaak door te dringen, maar paar jaar later is de laksheid alweer daar en wordt Dutroux nog door amper twee rijkswachters bewaakt, waarvan er dan nog eentje wandelen ging om iets te gaan halen, waardoor hij kon ontsnappen. En oh ja, de deur was niet op slot. Oepsie.

Als ik dat allemaal zie en hoor, dan kan ik me wel iets inbeelden bij hoe bijvoorbeeld bepaalde plaatsen delict in de jaren 80 behandeld werden. En we kennen ook de verhalen uit het bende-onderzoek zelf, over Dery die bewijsmateriaal in onoverzichtelijke confituurpotten bewaarde of een PdK die hulzen in het rond zou getrapt hebben. Het gebrek aan deftige en snelle reconstructies, ooggetuigen die niet meteen (of gewoon niet) verhoord werden, enzovoor enzoverder.

Voor wat het waard is: in de podcast heeft men het op een bepaald moment ook over de vele complottheorieën en Van den Berghe laat toch duidelijk optekenen dat die onderzocht zijn en er geen bewijzen voor gevonden zijn. Ze laat ook uitschijnen dat de figuur van Nihoul voor een stuk opgeblazen is door de pers (en maakt de kanttekening dat zijn befaamde 'arm langer dan de Donau' ook moet gezien worden als opscheppen van Nihoul zelf).

Paul Marchal schrijft na 30 jaar opnieuw het verhaal van An: “Het is tijd om opnieuw DNA te onderzoeken”

30 jaar na de Witte Mars vertelt Paul Marchal opnieuw het verhaal van zijn dochter An, die in 1995 samen met Eefje Lambrecks verdween. Later bleken de 2 meisjes vermoord te zijn door Marc Dutroux.

Voor zijn nieuwe boek ‘Als je kind op een dag verdwijnt’ baseert Marchal zich op de dagboeken die hij tijdens die heftige periode bijhield. Hij wil daarmee 3 generaties uitleggen wat er toen gebeurde en waarom we ook vandaag nog waakzaam moeten zijn. (...)

Lees hier het hele artikel » Nieuws