Het schrift van Brand-Witlock: ernstige twijfel over Bille's voorstelling

Iets wat mij bij herlezing van het dossier bijzonder opvalt, is het schrift dat werd gevonden in het kraakpand aan de Brand-Witlocklaan 161.

Bille stelt in zijn synthese duidelijk dat het gevonden schrift leeg was: een schrift met “feuilles quadrillées vierges”. Maar er zijn ernstige redenen om daaraan te twijfelen.

Dat is belangrijk, want het schrift was potentieel relevant bewijsmateriaal. Het werd gevonden op een adres dat werd bezocht of bewoond door personen uit het punkmilieu die in het oorspronkelijke onderzoek in beeld waren gekomen, onder wie Serge Clooth. Bovendien zochten de onderzoekers uitdrukkelijk naar een mogelijk dagboek van Christine.

In de synthese van Bille wordt de vondst gekoppeld aan PV 12.637 van 22 mei 1984. Hij schrijft:

"Découverte au 161 du Boulevard Brand Witlock d'un cahier à couverture plastifiée avec feuilles quadrillées vierges. Plusieurs feuilles ont été arrachées. Ce cahier a été présenté au père de Christine VAN HEES qui le reconnaît formellement."

Bron: Synthèse Bille, p. 46

De voorstelling is dus duidelijk: een schrift met lege ruitjesbladen, waaruit meerdere bladzijden waren gescheurd. Tegelijkertijd herkende Christines vader het schrift formeel als eigendom van zijn dochter.

Maar andere elementen in het dossier roepen ernstige vragen op over de bewering dat het schrift leeg was.

Een officieel verslag van de Rijkswacht vermeldt dat bij de voortzetting van het onderzoek in het kraakpand een geplastificeerd schrift met ruitjespapier werd gevonden, waaruit zichtbaar bladzijden waren uitgescheurd. Omdat de onderzoekers ervan overtuigd waren dat het mogelijk om het dagboek van Christine ging, legden zij het aan haar ouders voor. Haar vader verklaarde met zekerheid dat het schrift aan Christine had toebehoord en motiveerde die herkenning.

Ook Eric Van Hees verklaarde op 25 januari 1997 tegenover Bille zelf:

“De onderzoekers zochten een tweede dagboek van mijn zus.”

“Er ontbraken bladzijden in het schrift dat zij hadden gevonden.”

De cruciale vraag is dan: was dat schrift werkelijk leeg, zoals Bille het voorstelt?

Om dat te controleren heb ik rechtstreeks contact opgenomen met Fabienne Kirby, een vriendin van Christine die destijds als getuige werd gehoord.

Op 5 mei 2026 bevestigde zij mij schriftelijk dat het schrift volgens haar niet leeg was. Op mijn vraag of het een echt dagboek met teksten was of eerder een leeg schrift, antwoordde zij:

“Het was geen dagboek zoals je dat elke dag bijhoudt, maar eerder met neergekrabbelde teksten.”

Zij bevestigde daarnaast dat er bladzijden in het schrift beschreven waren. Volgens haar werd zij na de ontdekking opnieuw verhoord en kreeg zij van de politie te horen dat de laatste dagen ontbraken.

Dat is moeilijk te verenigen met Bille's voorstelling van een schrift met uitsluitend blanco ruitjesbladen.

Fabienne herinnerde zich bovendien dat zij na de vondst bijzonder indringend werd ondervraagd, juist omdat de laatste bladzijden of “laatste dagen” waren uitgescheurd. Het PV van dat specifieke verhoor heb ik in de stukken waarover ik momenteel beschik nog niet teruggevonden.

Daar komt nog iets bij.

Serge Clooth werd na de ontdekking van het schrift een belangrijke verdachte. Hij had verschillende verklaringen afgelegd, waaronder bekentenissen die hij later weer introk. Tijdens zijn verhoor van 14 januari 1985 verklaarde hij volgens Bille, “pour prouver sa sincérité”:

"Les pages du cahier de Christine VAN HEES qui a été retrouvé dans le squat du Boulevard Brand Whitlock ont été utilisées comme papier de toilette."

Bron: Synthèse Bille, p. 96, résumé du PV 3623

Op dezelfde pagina vermeldt Bille vervolgens een inbeslagname uit het kraakpand:

"différentes feuilles de papier quadrillées vierges présentant des taches brunâtres pouvant être de la matière fécale"

Bron: Synthèse Bille, p. 96, dépôt n° 1300/85

We hebben dus op dezelfde pagina twee opvallende elementen:

• Clooth zegt dat bladzijden uit Christines schrift als toiletpapier zijn gebruikt;

• in hetzelfde kraakpand worden losse ruitjesbladen gevonden met bruinachtige vlekken die mogelijk ontlasting waren.

Dat bewijst niet dat die bladen daadwerkelijk uit hetzelfde schrift kwamen. Maar juist daarom zou een vergelijking tussen de losse bladen en het schrift een zeer voor de hand liggende onderzoeksverrichting zijn geweest.

In de synthese van Bille heb ik tot nu toe geen vermelding gevonden van een PV waaruit blijkt dat zo'n vergelijking ooit is uitgevoerd.

Voor mij blijft daarom vooral dit punt overeind: Bille schrijft dat het schrift leeg was. Maar er bestaan serieuze aanwijzingen dat er wel degelijk teksten in stonden en dat juist beschreven bladzijden ontbraken.

Als dat klopt, gaat het niet om een klein verschil in formulering, maar om een wezenlijk andere voorstelling van potentieel belangrijk bewijsmateriaal.

Ik vind dat toch een nogal gekunstelde lezing.

“Feuilles quadrillées vierges” betekent in normaal Frans gewoon blanco/onbeschreven ruitjesbladen. “Quadrillées” zegt dat het om ruitjespapier gaat; “vierges” dat er niets op geschreven staat.

Je kunt natuurlijk semantisch aanvoeren dat de zin niet letterlijk bewijst dat élke overgebleven bladzijde blanco was. Maar als je in een synthese schrijft dat je “een schrift met blanco ruitjesbladen” hebt gevonden waaruit enkele bladzijden zijn gescheurd, dan wek je evident de indruk dat het om een leeg schrift ging.

Ook de redenering dat de vader het alleen kon herkennen als er tekst of tekeningen in stonden, lijkt mij niet houdbaar. Hij kan het aan de kaft, beschadigingen, stickers of andere kenmerken hebben herkend. Daarvoor zouden we het oorspronkelijke PV moeten zien.

Wat ik bovendien opvallend vind, is dat precies deze voorstelling van het schrift als “leeg” later ook de interpretatie van het dossier heeft gestuurd. Zelfs ervaren amateuronderzoekers, zoals Michel Leurquin, zijn op basis van de synthese tot de conclusie gekomen dat het schrift eigenlijk niet belangrijk was, juist omdat het daar als leeg wordt voorgesteld.

Dat is niet zonder betekenis. Bille reageert bovendien zeer fel wanneer wordt gesuggereerd dat de piste van de punks nog ernstig genomen zou moeten worden.

De kernvraag blijft daarom heel eenvoudig: stonden er teksten van Christine in dat schrift?

Als het antwoord ja is, verandert dat de betekenis van de vondst fundamenteel. Een schrift van Christine met haar eigen teksten, aangetroffen in dat kraakpand, zou de bewoners en bezoekers van dat pand vanzelfsprekend veel belangrijker maken binnen het onderzoek. Dan spreken we niet meer over een willekeurig leeg schrift dat toevallig van haar was geweest, maar over een persoonlijk voorwerp van Christine dat zich bevond op een plaats die rechtstreeks verbonden was met personen die al als verdachten in beeld waren.

In dat geval is “feuilles quadrillées vierges” niet alleen een ongelukkige formulering, maar een voorstelling die de onderzoekswaarde van die vondst aanzienlijk kleiner doet lijken dan zij mogelijk werkelijk was.

In dat geval is “feuilles quadrillées vierges” niet alleen een ongelukkige formulering, maar een voorstelling die de onderzoekswaarde van die vondst aanzienlijk kleiner doet lijken dan zij mogelijk werkelijk was.

Helemaal mee eens!

Heb je al geprobeerd contact op te nemen met Aimé Bille?