Het proces van de eeuw

In dezelfde zaal van het imposante Brusselse justitiepaleis waar maanden voordien de bende van wijlen Patrick Haemers is veroordeeld, staan de gewezen rijkswachters Madani Bouhouche, Robert Beijer, Christian Amory en de 'journalist' René Chang terecht voor het Hof van Assisen. Een beschuldigde ontbreekt op het appél, Jean-François Buslik, een vriend van Bouhouche.

Nadat de voorzitter Pierre Maffei op de eerste dag diens afwezigheid had opgemerkt, liet hij een bevelschrift aan de ingang van de rechtszaal ophangen. Buslik werd daarin met nadruk aangemaand om zich binnen de tien dagen bij het gerecht aan te bieden. Zo niet verliest hij gedurende de duur van het proces zijn rechten als Belgisch staatsburger. Buslik heeft geen rechten als Belgisch staatsburger. Hij is een Amerikaan. Bouhouche en Beijer zijn de hoofdbeklaagden.

Ze moeten zich verantwoorden voor een indrukwekkende reeks misdaden: de bomaanslag op een voertuig van de rijkswacht, de aanslag op rijkswachtkolonel Vernaillen, de diefstal van wapens van het Speciaal Interventie Esquadron, de moord op Francis Zwarts, de diefstal van een grote hoeveelheid wapens bij Juan Mendez, de moord op Mendez en de moord op een Libanees zakenman Suleiman in Antwerpen.

Tijdens het onderzoek is eveneens aan het licht gekomen dat het tweetal zijn diensten heeft aangeboden aan minister van Staat Paul Vanden Boeynants, wiens gerechtelijke dossiers ze op het justitiepaleis wilde stelen en aan de voormalige socialistische minister van Justitie Philippe Moureaux, aan wie ze geheime politieke fiches van de rijkswacht wilde verklappen. Ook bestonden er plannen om wapenexpert Claude Dery te vermoorden.

Daders » Bouhouche & Beijer

Voor de uitvoering van het vuile werk kon de Amerikaanse overheid beroep doen op een speciale dienst, het Office of Policy Coordination (OPC). Deze dienst, door insiders het 'dirty tricks departement' genoemd, werd op 1 september 1948 opgericht en kende een zelfstandig bestaan tot 1 augustus 1952. Op deze datum werd het OPC overgedragen aan de CIA en omgedoopt tot Clandestine Service (CS).

Een van de belangrijkste kenmerken van het OPC-CS was dat de Amerikaanse regering steeds haar betrokkenheid kon ontkennen, 'plausible denial', bij belangrijke en soms gevaarlijke clandestiene operaties tegen het internationale communisme. Bovendien konden voortaan allerlei buitenlandse acties worden gevoerd zonder dat er officiële Amerikaanse diensten of diplomaten bij betrokken waren, waardoor er vooraf geen goedkeuring aan het parlement moest worden gevraagd. Meteen werden ook alle andere mogelijke controles door de Senaat omzeild.

Motief » Strategie van de Spanning

Een week graven in het Bois de la Houssière leverde geen lijk op, wel een versterkt geloof dat de 'killer' van de Bende van Nijvel op 9 november 1985 werd neergekogeld door de politie en achteraf uit zijn lijden verlost door zijn kornuiten. Wat moet je je daarbij voorstellen, de twee resterende Bende-leden in hun Golf GTI met hun bloedende leider achterin? Deze tekst is een reconstructie van die laatste vlucht.

"Gelukt!"

'Wij, eerste vaststeller, hebben met onze riotgun één maal gevuurd in de richting van de man op de hoek van de uitgang van de parking van Delhaize. Agent Nevens Eddy heeft met zijn dienstwapen Smith & Wesson één maal gevuurd in de richting van dezelfde persoon die terug op de parking liep. Vervolgens is er een donkere wagen van de parking komen gereden. Achter het voertuig, waarvan de achterdeur openstond, liep één van de daders met een riotgun. Op deze dader werd door agent Arijs Jean-Marie één keer gevuurd met zijn dienstpistool FN 7,65 mm. De dader is achteraan in het voertuig gesprongen. De wagen is in grote snelheid vertrokken via de Geraardsbergsestraat. Agent Nevens Eddy heeft nog drie keer gevuurd - vier keer, blijkt later - op het vluchtend voertuig. Agent Arijs Jean-Marie heeft eveneens één maal gevuurd op het voertuig.'

Vlot is het taalgebruik niet echt, maar wat wil je. Het is zaterdag 9 november 1985, 23.05 uur, ruim vier uur na de feiten, wanneer de acht nog natrillende agenten van de politie in Aalst op het commissariaat het laatste van vier vellen uit hun schrijfmachine laten rollen. Dit is het eerste officiële verslag van het drama dat de carnavalsstad die avond trof. Acht doden, zes gewonden. In het ziekenhuis vecht een jongen van negen voor zijn leven. Nooit eerder sloeg de Bende van Nijvel zo driest toe. Het verslag leert ons dat de 'killer' door niet één maar twee agenten is beschoten. Vijf kogels. Op de open achterklep van een Golf GTI. Wat speelde er zich af in die GTI? Als de nieuwste hypothese van de Cel Waals-Brabant de juiste is, moeten we denken aan een tafereel waarbij 'de oude' en 'de reus' vooraan "gelukt!" roepen naar de man achterin. Aan een tafereel waarbij van achterin geen antwoord komt, hooguit wat gekreun. "Tja, en naar de dokter konden ze moeilijk gaan", oppert CWB-onderzoeksleider Eddy Vos.

Na Aalst zou de Bende nooit meer toeslaan. Simpel, meent Vos: omdat Eddy Nevens raak trof. De hypothese werd iets meer dan dat na de vondst, vorige week in het Bois de la Houssière, van twee kogelkoppen en -hulzen. Exact op de plaats die twee getuigen vorig jaar - rijkelijk laat - aanwezen in het bos in 's Gravenbrakel."

"Zij beweren dat ze daar in de nacht van 9 op 10 november 1985 rond 00.30 een Golf GTI opmerkten. Daarnaast: twee mannen en een levenloos lichaam op de grond. De in het bos gevonden munitie lijkt afkomstig van een 'Ingram 9 mm court', een nogal zeldzaam type machinegeweer waarvan de Bende er op 30 september 1982 één stal bij wapenhandel Dekaise. Mensen die in Aalst aan de dood ontsnapten beschreven achteraf het machinegeweer dat ze op de rug van de 'reus' zagen bengelen. Dat deed de speurders toen al vermoeden dat het die Ingram van bij Dekaise kan zijn geweest. "De vondst van de munitie doet ons denken aan een executie", zegt Vos. "De leider uit zijn lijden verlost. En elders begraven."

Feiten » Aalst