"Fraudeur" Vanden Boeynants dingt naar burgemeesterschap

De wonderlijke wereld van de Belgische politiek heeft een verrassing van formaat opgeleverd. Paul Vanden Boeynants, oud-minister-president van België en volgens de Brusselse rechtbank "een onverbeterlijk fraudeur" wordt mogelijk de christendemocratische lijsttrekker voor de gemeenteraadsverkiezingen van 1988 en daardoor kandidaat voor het burgemeesterschap van Brussel-stad.

De Brusselse afdelingen van de Christelijke Volkspartij (CVP) en de Parti Social Chrétien (PSC) hebben maandag tijdens een gezamenlijke, niet openbare vergadering besloten dat Vanden Boeynants lijsttrekker en kandidaat-burgemeester moet worden. Formeel moet deze omstreden politicus, die veroordeeld is wegens valsheid in geschrifte, het gebruik ervan, het opmaken van valse jaarrekeningen, fiscale valsheid en fiscale fraude zich nog bereid verklaren met deze beslissing.

"Het mag duidelijk zijn dat hij binnenskamers het verlangen heeft geuit gekandideerd te worden. En daartoe hebben de afdelingen van PSC en CVP maandag dus besloten", vertelde P. Geeraerts, politiek secretaris van het CVP-bestuur in het arrondissement Brussel/Vilvoorde woensdag.

Dit bestuur moet de kandidatenlijsten uiteindelijk goedkeuren en is dat ook van plan. Vanden Boeynants, die volgens kenners nooit is weggeweest uit de Brusselse politiek, was gisteren niet bereikbaar. Hij is voorzitter van de Internationale Jaarbeurs van de Belgische hoofdstad.

Vanden Boeynants, die jarenlang actief is geweest in de top van de Belgische politiek - hij was enkele malen premier, partijvoorzitter en minister van Defensie - werd na een geruchtmakend proces op 25 juni 1986 veroordeeld tot een voorwaardelijk gevangenisstraf van drie jaar en een boete van 620-duizend frank (34 duizend gulden).

Volgens rechter Amores y Martinez Amore van de Correctionele rechtbank waren in het dossier "VDB" niet een maar honderden bewijzen voorhanden dat hij een onverbeterlijk fraudeur was. Ternauwernood ontsnapte deze "staatsman" aan een werkelijke celstraf. Het vonnis werd in hoger beroep ook nog eens bevestigd. Volgens Geeraerts is Vanden Boeynants ("Ik ben geen bedrieger") in Brussel-stad nog steeds ongemeen populair. Een groot deel van zijn aanhang in de hoofdstad heeft nooit geloofd in zijn schuld. Het hele proces werd door hen beschouwd als een door de Brusselse liberalen opgezette actie om voor eens en voor altijd af te rekenen met "VDB". "Ik ben er zeker van dat hij de gemeenteraadsverkiezingen in Brussel gaat winnen. Zijn tegenstanders hebben geen schijn van kans", meent politiek redacteur van De Morgen, Paul Geerts.

Op de vraag of er mogelijk morele bezwaren zijn tegen de kandidatuur van een "onverbeterlijk fraudeur" antwoordt CVP-bestuurder Geeraerts: "Best mogelijk, maar de man is nog steeds een monument in Brussel. Voor de CVP is het niet mogelijk in het franstalige Brussel kandidaten te stellen, de man moet van de PSC komen en die partij heeft niemand anders in Brussel dan Vanden Boeynants".

Hij zal het naar alle waarschijnlijkheid moet opnemen tegen Henri Simonet, in de jaren zeventig socialistisch minister van Buitenlandse Zaken, die vorig jaar de Parti Socialiste verruilde voor de Waalse, liberale PRL. Ook Simonet wil dolgraag burgemeester van Brussel worden.

Als VDB zich niet voor de rechter had moeten verantwoorden, zou hij - via een in 1982 gesloten akkoord met de Franstalige socialisten - al eerder het burgemeesterschap van Brussel-stad op zich genomen hebben. Vooruitlopend daarop bekleedde hij al het voorzitterschap van de Jaarbeurs, een functie die normaal voor de burgemeester is weggelegd. De rechter gooide toen echter roet in het eten.

Maar "VDB" heeft dat beschouwd als uitstel en zeker geen afstel. "VDB is een ras-Brusselaar, het type van een volkse figuur", zegt Geeraerts met een ondertoon van bewondering. Het risico dat hij als lijsttrekker met zon verleden een fantastisch doelwit is voor de politieke tegenstanders wimpelt hij weg. "Dat zou heel onverstandig zijn, want dan maakt men van hem een martelaar".

Bron: De Volkskrant | 3 September 1987

Neef van Zweedse premier en voormalig geheim-agent Carl Magnus Armfelt: "Palme was bang voor aanslag van CIA"

De Italiaanse regering besloot deze week een onderzoek in te stellen naar de betrokkenheid van de Amerikaanse geheime dienst, de CIA, bij de moordaanslagen op Italiaanse industriëlen, politici en rechters, in de loop van de laatste jaren gepleegd. Zij besloot hiertoe nadat een ex-agent van de CIA, Dick Brenneke, voor de televisie de geheime dienst had beschuldigd van samenwerking met de Rode Brigades. Brenneke verklaarde ook dat de CIA achter de moord op premier Olof Palme van Zweden, februari 1986, had gezeten. Die laatste beschuldiging was niet nieuw.

Eerder onderzocht de Zweedse moordbrigade eventuele bemoeienis van de WACL (World Anti Communist League) uit Taipeh. De WACL is nauw gelieerd aan de CIA en heeft over de hele wereld landelijke afdelingen. Ook in Nederland. De Nederlandse WACL-afdeling werd overigens mede-opgericht door een Amerikaan: graaf Carl Magnus Torsten Armfelt. Hij was ... CIA-agent en woonde tot twee maanden voor de dood van Palme in Zeeuws-Vlaanderen. Armfelt is een verre neef van Olof Palme en woont thans in Canada. Een neef overigens die voor de gewelddadige dood van Palme uitriep dat het tijd werd dat hij voorgoed zou verdwijnen.

Zeeuws-Vlaandere, zaterdag. Door de telefoon klinkt de stem van ex-CIA-agent Carl Magnus Torsten Armfelt vanuit Canada vrolijk. "Ja," zegt de stem, "zo nu en dan hebben we weer eens een overloper en die beweert dan plotseling zulke dingen. Ik moet erom lachen: de CIA achter de moord op Palme. Ik ken de man die dat beweert, Dick Brenneke, niet eens."

"Te gek om over te praten," voegt hij eraan toe. Echt te gek? "Nou ja, de Zweedse politie heeft na de moord natuurlijk onze Zweedse afdeling van de WACL, de World Anti Communist League doorgelicht. Er is nietsuitgekomen. Zeer ordentelijke mensen besturen daar de afdeling, politie-psycholoog professor Ake Ek, het parlementslid, professor Hagard, noem maar op ... niets op aan te merken. Ze zijn natuurlijk erg anti-communistisch, nou en? Dat is toch heel gezond?"

Graaf Carl Magnus Torsten woonde 17 jaar (van 1968 tot 1985) in Nederland, in Aardenburg, Zeeuws-Vlaanderen, zo goed als op de grens met België. Hij werd geboren in New Vork als zoon van een Zweedse ambassadeur. In de oorlog kreeg hij in Pearl Harbour zijn anti-rode bloed' toen Japan daar de oorlog tegen Amerika begon en hij daar als luchtmacht-militair getuige van was. Hij kwam in dienst van de CIA en werd mede door de angst die generaal McCarthy het Amerikaanse volk voor de communisten aanprees, door het Congres naar Europa gestuurd om de Europeanen, nu de nazi's overwonnen waren, te wijzen op het nieuwe gevaar dat van achter het ijzeren Gordijn dreigde.

Hij was één van de eersten die contacten legden met Taipeh, de hoofdstad van Taiwan, toen de daar in 1954 gerichte PACL (Pacific Anti Communist League) in 1967 werd uitgebreid tot WACL (World Anti Communist League), in de volksmond al gauw de Pakkel en de Wakkel genoemd. Hij werd secretaris-generaal van de Europese WACL en hielp daarna de afdelingen Zweden, Nederland en West-Duitsland op de been.

Bolsjewieken

Wie kende hij binnen enkele jaren niet in bolsjewieken bestrijdend Nederland? Politici: Maarten Schakel (die hem zelfs privé op een zaterdag-achternamiddag in een leeg stadhuis van Noordeloos trouwde) Ruud Lubbers, Ad Ploeg, Mateman, De Vries. Ex-verzetsstrijders: Cees van den Heuvel, Hans Teengs Gerritsen. Hoofdredacteuren, burgemeesters, columnisten, BVD-agenten.

Maar ook 'tegenstanders' van de gevestigde orde. Ex-burgemeester Lockefeer van Aardenburg: "Hij tipte mij eens, dat er in mijn gemeente twee makers van het anarchistische blad Gramschap woonden. Ik heb toen een inval in hun woning laten doen en daar ook handleidingen aangetroffen over het maken van bommen. Er werd verband gelegd met de IRA. Ik had het idee dat Armfelt ook voor de BVD werkte."

Lockefeer verder: "Hij was net zo rechts als ik, maar hij was er erg bezorgd bij. Hij was uiterst bezorgd over het lot van Europa en hij zag het gevaar alleen uit het Oosten komen. Als we over 'oosters gespuis' spraken, werd hij al bleek. Ook de toestand in Zweden, waar veel organisaties crypto-communistisch zijn, baarde hem enorm veel zorg. Hij kon Palme wel schieten, omdat Palme volgens hem 'zijn Zweden' aan de Russen verkwanselde."

Graaf Armfelt - vanwege zijn grote verdiensten voor Amerika werd hem toegestaan zijn adellijke titel te blijven voeren, ook al was hij Amerikaan - bereisde vanuit Aardenburg de wereld. Lockefeer: "Hij was altijd op stap, naar politieke congressen of naar landen achter het IJzeren Gordijn. Armfelt reisde ook regelmatig naar het land van zijn familie-wortels: Zweden." Hij noemde zich 'diplomatiek adviseur'. Getuige bij het achternamiddag-huwelijk in Noordeloos was ex-verzetsheld Cees van den Heuvel uit Leidschendam, 17 jaar lang chef opleidingen van de BVD en directeur van een achttal stichtingen die het voormalig verzet proberen te bundelen, de verhoudingen Nederland- Amerika willen verbeteren of de wereld wil waarschuwen (net zoals WACL) tegen het communistisch gevaar. Van den Heuvel had er voor gezorgd dat Armfelt in Nederland mocht komen wonen.

Cees van den Heuvel vertelt over zijn vriend Armfelt: "In opdracht van de Amerikaanse senaatscommissie voor de bestrijding van het communisme moest hij Europa politiek in kaart brengen: waar zaten de pro's en waar zaten de contra's. Hij werkte ook voor een van mijn organisaties, genaamd Interdoc, een informatiecentrum over het Russische gevaar. Hij heeft serieus geprobeerd in Holland een sterk anti-communistisch front te vormen via de methode die de communisten ook gebruikten: cellenvorming. Niet alleen in Nederland, maar ook in Zweden."

Zo bijvoorbeeld in 1963, vlak voor het bezoek van de Russische partijleider Chroetsjov aan Palme. Parlementslid Birger Hagard (conservatief) herinnert zich Armfelts bezoek: "Ik was toen leider van de jonge conservatieven in Zweden en ik kende de Armfelts natuurlijk wel van naam, een beroemde Fins-Zweedse familie. Armfelt had een geweldig idee. We moesten een varken rood schilderen en dat los laten vlak bij Chroetsjov, als hij met Olof Palme op het bordes zou komen. We deden het, maar voor zover ik mij herinner, haalden we er nauwelijks de kranten mee."

Birger Hagard bezocht graaf Armfelt ook wel eens in Nederland: "Dan dronken we koffie in Amsterdam en bespraken de toestand in de wereld. Hij was een man van actie! Hij had toen ook net een CIA-avontuur in een Zuid-Amerikaans land achter de rug, daar was een politicus ontvoerd. En een paar maanden vóór of een paar maanden na de moord op Olof Palme heeft hij hier, in het parlementsgebouw nog koffie met me gedronken."

Cees van den Heuvel: "Dat van dat avontuur in Zuid- Amerika heeft hij mij ook wel eens verteld. Hij had de ontvoering van een dictator helpen uitvoeren. Een echte avonturier, dacht ik nog. Ja, hij was een enorm felle anticommunist, daar kon je wel eens van schrikken."

Verscheidene Nederlanders herinneren zich, dat graaf Carl Armfelt zich tot kort voor de dood van Olof Palme uitsprak voor een krachtdadige actie tegen hem. Vervolgens verdween hij op 22 december 1985 plotseling uit Aardenburg. Hij verhuisde naar Canada voor een wat rustiger levensavond... Een merkwaardige gebeurtenis bracht de Zweedse moordbrigade snel na de moord op Palme al bij de Zweedse afdeling van "Armfelts" WACL. De secretaris-generaal van de Zweedse WACL was een zekere Anders Larssen. Een Zweeds geheim agent op Cyprus, die zijn naam niet genoemd wil zien, vertelde ons daar in maar het volgende verhaal over: Larssen was geboren in de Zweedse stad Ysstad. Daar werd twintig jaar geleden een man vermoord, die ook de naam Palme droeg. En op 24 februari 1986, twee dagen voordat de Zweedse premier in Stockholm werd doodgeschoten, was Larssen de werkkamer van Palme in diens ministerie binnengedrongen. Op het prikbord achter de stoel van de premier had hij toen die krantekop van 20 jaar geleden geprikt, die luidde: "Palme Vermoord!"

Larssen werd gearresteerd, maar snel weer vrijgelaten. Het werd duidelijk, dat hij Palme namens WACL had willen waarschuwen dat er grenzen zijn aan wat een rechts mens aan links leiderschap kan verdragen. De Zweedse moordbrigade onderzocht toen in één ruk door de hele Zweedse WACL-organisatie, de zoveelste tentakel aan het moederdier Taipeh, waar de WACL als reactie op de verovering van Mao Tse Toeng vlak na de beëindiging van 'de Grote Mars' was opgericht.

Als we dat verhaal bij Larssen in Stockholm willen verifiëren, bekogelt hij ons eerst met een handvol munten vanaf drie hoog waar hij woont en schreeuwt: "Ga weg, smerige KGB-agent!" Later draait hij bij en bevestigt hij het verhaal. Hij beheerst negen talen en zit sinds mensenheugenis in de ziektewet, beweegt zich vaak in vermomming en passeert de bomen in zijn straat met de grootst mogelijke omzichtigheid. Sinds het prikbordincident in de kamer van Palme is hij geen secretaris-generaal van de Zweedse WACL meer.

Bertill Haggman, een andere Zweed uit de sfeer van de geheime dienst, woonachtig in Helsingborg, bestuurslid van de WACL-Zweden en hulprechter van beroep weet alles van het onderzoek dat de Zweedse politie naar zijn organisatie instelde. "Er is absoluut niets uitgekomen: wij hebben in onze organisatie een hekel aan mensen die zo links zijn als Palme, en daar komen wij rond voor uit, maar wij zijn niet kwaadaardig of gewelddadig. Vergis u niet, WACL was een grote zaak: Amerika, Engeland, Frankrijk, België, Nederland, Zweden, het Verre Oosten, Paraguay, Mexico, ga maar door, zowat alle beschaafde landen ter wereld hadden een — door beroepsmilitairen in Taiwan gesteunde — afdeling."

"Wij hadden vaak congressen. Ik herinner mij dat we er een hadden in Londen en een Duits militair vliegtuig pikte diverse vertegenwoordigers uit allerlei landen op. We wipten van Kopenhagen naar Dusseldorp, naar Den Haag en Brussel en tenslotte naar een militair vliegveld bij Londen. Zo serieus werden wij wel genomen. Armfelt kende ik natuurlijk ook, die had regelmatig nieuws uit het Oostblok voor ons. MI-6 (Engelse geheime dienst) Bertil Wedin, die de reis meemaakte, maakte daar nog stennis over: hij wilde niet alsnog per Luftwaffe naar Engeland vervoerd worden."

Snoepreisjes

Jarenlang organiseerde Taiwan/Taipeh wereldcongressen voor de WACL-afdelingen. In Taipeh, Tokio, Brisbane, Bangkok, Seoel, Genève, Madrid, Mexico en Saoedi-Arabië en Liechtenstein (met Otto van Habsburg en, vanzelfsprekend, de prins van Liechtenstein.) Zoals Moskou intertijd de vliegtickets naar Moskouse vergaderingen betaalde aan Europese vredesbewegingen, betaalde het Taiwanese ministerie van Buitenlandse Zaken graag de overkomst van de gedelegeerden uit de diverse landen en de huidige vertegenwoordiger van WACL in Nederland, Prosper Ego, meer bekend van zijn Oud-strijders Legioen, vertelt en passant welke Nederlandse politici meestal de snoepreisjes meemaakten: Ploeg, Mateman, De Vries, Hennekam, Van Erp en Schakel.

De Nederlandse afdeling van WACL was in 1979 op instigatie van Armfelt opgericht door de bankier Iedema en generaal Broekmeijer, die overigens tijdens een WACL-reis in Bangkok stierf (natuurlijke dood). De laatste jaren staan de WACL-activiteiten op een laag pitje. Er hadden zich zoveel neo-nazi's en anti-semieten in de WACL-gelederen genesteld, dat 'nette mensen' volgens Ego er niets meer mee te maken wilden hebben. Voor België zat er onder meer de ex-SS'er De Beukelaar in. "En toen er een jaarcongres in Dubai werd gehouden, werd er alleen maar op Israël ingehakt."

Bertil Haggman bracht ons overigens bij de bron van het verhaal dat in vele kranten in Europa in de jaren 1984-1985 werd gepubliceerd als 'nieuw bewijs' van de verkeerde richting die Olof Palme met zijn land was ingeslagen. Dat verhaal luidde dat Palme, die net terug was van een bezoek aan Fidel Castro, een vriendschapsverdrag met de Cubaanse leider had gesloten. Een uitvloeisel van dat verdrag was, aldus al die berichten, dat Zweden 6.000 tot 8.000 Zuidamerikaanse vluchtelingen zou gaan herbergen.

Dat waren geen gewone vluchtelingen, maar Latino's die een militaire opleiding zouden moeten gaan volgen in de DDR, Rusland of Tsjechoslowakije. Zij zouden een sabotage-leger vormen om Scandinavië zonder meer te veroveren als daartoe het bevel uit Moskou zou komen. Volgens die verhalen zouden deze Latino's binnen de kortste keren trouwen met een ander leger: vrouwelijke uitzendkrachten uit het Oostblok, zodat hun aantal in één klap verdubbeld kon worden.

Haggman: "Ik heb Armfelt als eerste dit verhaal verteld, want ik had het binnen ons ministerie gehoord. Hij vroeg mij naar hotel Elsimore in Kopenhagen te komen en mijn gegevens nog eens in interviewvorm en op een bandje te herhalen. Daarna is het in talloze kranten en tijdschriften verschenen, het was het ergste dat Palme ons, Zweden, had kunnen aandoen." Het verhaal van de Latino's heeft overal in Europa grote indruk gemaakt. Politie-psycholoog Ake Ek, de huidige voorzitter van de Zweedse WACL, houdt het niet voor onmogelijk, dat verhalen als deze geleid hebben tot een sfeer waarin Palmes leven werkelijk in gevaar kwam. "Er waren veel mensen, vooral in Zweden, die Palmes bloed wel konden drinken", zegt hij tijdens een kop koffie tegenover het Stockholmse politiebureau.

Openheid

Parlementslid Birger Hagard kent het verhaal van de vluchtelingen ook, maar heeft 'altijd getwijfeld aan de waarheid' ervan. "In ons parlement is er nooit over gesproken. Wij hebben in Zweden toch een tamelijk grote openheid van regeren," zegt hij. "En bovendien: 6.000 of 7.000 vluchtelingen ineens erbij, plus al die Russische — goed getrainde — dames die zouden komen, dat was toch opgevallen? Zweden heeft veel bossen, maar om daar nou duizenden soldaten van een sabotageleger in te verstoppen, lijkt me erg moeilijk."

Graaf Carl Gustav Torsten Armfelt ging met het interview op band in ieder geval de Europese boer op en het nachtmerrie-achtige verhaal verscheen in talrijke vlugschriften en menig Europese krant. Ook volgens zijn in Stockholm wonende broer Mauritz was en is graaf Carl Armfelt een verwoed communistenvreter. Hij ziet hem regelmatig en heeft hem wel eens mee willen nemen naar hun tweede moederland, Finland, waar Mauritz als soldaat in 1944 de verschrikkelijke veldtocht tegen de Russen meemaakte. Carl moest er niet aan denken: "In Finland daar begint het land van de Bosjewieken," zei hij. "Nooit ga ik daar heen."

Mauritz, ook met de grafelijke titel, vertelt nog meer van zijn broer. Volgens hem is Carl na de oorlog niet alleen door de senaatscommissie naar Nederland gestuurd om de strijd tegen Rood in Europa op poten te zetten, maar ook door een firma in vliegveld-equipment in Washington. "Hij combineerde beide functies en je kon hem, volgens Mauritz, gerust een Amerikaanse spion noemen. Hij verzamelde militaire gegevens en verkocht die aan degenen die ze wilden hebben. Hij had geld nodig: drie of vier keer getrouwd en die vrouwen waren niet allemaal rijk."

Mauritz: "Ik heb er wel eens met hem over gesproken: hij kende alle militaire vliegvelden van Europa en in het bijzonder die van achter het IJzeren Gordijn. Hij was zelfs in Hongarije toen daar in 1958 de Russen binnenvielen en heeft toen voor zijn leven moeten rennen." Door de telefoon bevestigt graaf Carl dat hij vanuit Nederland 'vele reizen' naar landen achter het IJzeren Gordijn maakte. "Ik heb 25 jaar lang contact gehad met ondergrondse groepen daar," zegt hij. "Als secretaris-generaal van de Europese WACL-organisatie had ik mijn handen vol. En nu nog is alles geen koek en ei. Er zijn nog zóveel communisten die proberen hun posities te behouden."

Aanslag

Terug naar de beschuldiging van de CIA-agent Dick Brenneke voor de Italiaanse televisie: "Ik geloof wél dat Palme banger is geweest voor een aanslag uit CIA-kringen dan door de KGB. Tenslotte had hij in de jaren zestig al die Vietnam-deserteurs feestelijk in Zweden binnengehaald. Maar onze dienst wast haar handen in onschuld, vanzelfsprekend." Weer moet hij lachen. Nu om de vraag of de Zweedse politie ook hem heeft betrokken bij haar onderzoek in de zaak van de Palme-moord. "Natuurlijk niet," zegt hij, "verbeeld je, ik, de verre neef van Palme!?"

Bron: De Telegraaf | 28 Juli 1990

Europeans 'netted' in Tehran deals

Belgian and Swedish newspapers yesterday gave detailled reports of shady deals with Iran for US and European weapons and ammunition.

In its main front-page story, Belgium’s leading French-language daily, Le Soir, reported that after a skillful doctoring of customs’ certificates more than 3.000 mainly-US, anti-tank missiles had passed through Brussels international airport to Tehran between 1983 and 1985.

According to Le Soir, the consignment was disguised by a careful separation of West German and US components and by the use of transit forms which masked the final destination.

The revelations are the latest in a series of articles in Belgian publications which have implicated the country in the arms-for-Iran scandal and sought to highlight Belgium’s close links with the secretive world of international arms dealing.

Le Soir said that French companies had shipped 450.000 150mm shells to Iran through the North Sea port of Zeebrugge during the same period, despite Paris’s strong support for Iraq in the Gulf War.

A Belgian arms company, PRB, and a Swedish arms firm, Bofors, had been involved in similar exports from the northern French airfield of Lille, taking advantage of lax border controls to falsify export licenses, it added. Both companies have denied any involvement in such deals.

In December, the Foreign Minister, Mr. Leo Tindemans, ordered an inquiry into press reports which said Belgian arms had reached Iran regularly since the start of the Gulf conflict.

The result of the inquiry have yet to be published, but a recent series of leaks have suggested widespread use of Belgian ports and airports for illegal arms sales, facilitated by Belgium’s proximity to borders with three other European countries.

The chairman of one of Belgium’s largest banks, Banque Brussels Lambert, yesterday angrily denied an article in the New York Times which said it was involved along with other European banks in furnishing funds for arms shipments to Iran.

A Belgian weekly current affairs magazine Le Via Express, yesterday published photostats of what it said was a contract between the Maltese subsidiary of a Belgian company, Asco-Malta, and Tehran in 1983 for the sale of French tanks and ammunition.

The contract, signed by the Iranian Transport Minister, Mr. Mehdi Kashani, was worth $13 million and was handled through Bank Melli Iran, London. A spokesman for Asco-Belgium said his company had no knowledge of any such deals through its Maltese subsidiary.

In Stockholm, a spokesman for Bofors dismissed press reports that 70 planeloads of ammunition were exported to Iran last year from northern France by the company as "quite fantastic".

The daily, Sydsvenska Dagbladet, quoted a Belgian customs report as describing the company as being part of a "cartel" of arms suppliers t Iran.

Bron: The Guardian | 7 februari 1987

Hieronder het volledige artikel:

Appels voor de godfather

Het archief van zakenadvocaat Alfons Puelinckx dat in 1995 bij een huiszoeking ontdekt werd, levert een schat aan informatie over de smeergeldoperaties van de internationale wapenhandelaar Dirk Ykelenstam. Maar de aanwijzingen over de rol van ‘godfather’ Vanden Boeynants die erin opduiken, zijn nooit verder onderzocht.

Wapenhandel is van nature een geheimzinnige branche. Door een speling van het lot  kan het gebeuren dat er onverwacht toch een lichtstraaltje valt op praktijken die per definitie in volstrekte duisternis plaatsvinden. Op zo’n moment wordt de gewone sterveling een blik gegund in een onbekend en bevreemdend universum. Een dergelijk gelukkig toeval deed zich voor op 12 september 1995, tijdens een huiszoeking in het kantoor van de Brusselse zakenadvocaat Alfons Puelinckx.

Extravagante grillen

Puelinckx had zorgvuldig het archief bewaard van Dirk Ykelenstam, een internationale wapenhandelaar van Nederlandse afkomst die vooral in de Arabische wereld actief was. Als Puelinckx over Ykelenstam begon te praten, verschenen er pretlichtjes in de ogen van de doorgaans kille en berekende zakenadvocaat. “Ykelenstam leidde een spectaculair leven”, vertelde Puelinckx, “hij leefde aan tweehonderd kilometer per uur, zijn kaars brandde langs twee kanten tegelijk. Geen wonder dat hij zo jong gestorven is.” Ykelenstam, die 39 jaar oud werd, overleed op 19 december 1981 in Brussel.

De advocaat kon boeiende verhalen vertellen over uitstapjes met privévliegtuigen, ontmoetingen met wondermooie vrouwen, de extravagante grillen van Ykelenstam, kortom over de glamour en glitter van de internationale jetset, het fabelachtige sprookje van duizend-en-één-nacht waarvan Puelinckx via zijn vriendschap met Ykelenstam heeft mogen proeven. Maar die vriendschap lag ook mee aan de basis van zijn ondergang, want via Ykelenstam kwam de Brusselse advocaat in contact met zowat alle hoofdrolspelers in het Agusta/Dassault-schandaal en werd hij zelf medeplichtig aan illegale omkooppraktijken. Daarvoor werd Puelinckx eind 1998 trouwens veroordeeld door het Hof van Cassatie.

Begaafde zakenman

Puelinckx had Ykelenstam in 1970 leren kennen via Paribas-bankier Eric Swaelen, een broer van Frank Swaelen, CVP-politicus, voormalig minister van Defensie en gewezen senaatsvoorzitter. Het was de vroegere topman van Paribas, wijlen Maurits Naessens, die Ykelenstam had geïntroduceerd bij Swaelen. “Naessens meende dat Ykelenstam de meest begaafde zakenman was die hij ooit had ontmoet”, verklaarde Puelinckx aan het gerecht. “Ykelenstam was toen 29 jaar, hij had universitaire studies gedaan en was internationaal vice-president van Sheraton-ITT International. Hij had alle Sheraton-hotels in het Midden-Oosten gebouwd en kende de grote politieke en zakelijke milieus ginder.” De Amerikaanse multinational ITT onderhield in die periode uitstekende contacten met de CIA, de Amerikaanse geheime dienst.

“Er was een geschil gerezen tussen zijn werkgever en Ykelenstam”, verklaarde Puelinckx, “en het is omwille van dat geschil dat zijn bankier van Paribas hem naar mij heeft gestuurd. Ik heb dat probleem met een minnelijke schikking kunnen oplossen. Ykelenstam had een diepe indruk op mij gemaakt en ik zag in hem een mogelijkheid om naam te maken in het Midden-Oosten, waar hij iedereen kende. Hij was ook getrouwd met een Arabische, wat hem introducties opleverde die andere Westerlingen niet zouden gekregen hebben. Ik werd zijn juridische raadgever, ik stelde zijn contracten op, iets wat me ongemeen boeide omwille van het verschil in mentaliteit en de noodzaak om het koraniek recht, de sharia, te bestuderen. Het klopt dat Ykelenstam zich bezighield met wapenopdrachten en het is ook juist dat dit zeker niet zijn enige activiteit was. Ik wil nog onderlijnen dat Ykelenstam zeer discreet was over zijn zaken en me alleen raadpleegde wanneer hij een ernstig probleem had.”

Codelijst

Het door Puelinckx bewaarde archief bleek een goudmijn. De speurders van het Hoog Comité van Toezicht, de toenmalige anticorruptiedienst, ontdekten een schat aan informatie over de occulte transacties van Ykelenstam. Tussen zijn nagelaten papieren vonden de speurders bijvoorbeeld een netjes getypte lijst van geheime codes die door Ykelenstam en zijn partners in de wapenhandel werden gebruikt.

“Blockmachines” bleek het codewoord te zijn voor Hughes-helikopters die onder licentie door Agusta werden gemaakt in Italië en “small paller” betekende een helikopter Agusta Bell 212. Pantservoertuigen van het type OF 40 werden volgens de lijst aangeduid als “big batching plants” en gevechtsvliegtuigen Mirage en Alfa Jet van Dassault kregen de codenaam “gammas”. Met “screws” werd dan weer in Nederland vervaardigde munitie bedoeld. De Belgische munitiefabrikant PRB, toen nog een onderdeel van de Generale Maatschappij, had de schuilnaam “telexmachine” . “Apples” stond voor Amerikaanse dollars, “chicken” voor Britse ponden, “pears” voor Duitse marken en “grapes” voor Franse franken. Elke letter van het alfabet kon volgens de lijst worden vervangen door een welbepaalde andere letter, wat ingewijden in staat stelde om onder elkaar volledig in geheimschrift opgestelde boodschappen uit te wisselen.

Schoonvader en schoonzoon

Nogal verontrustend waren de codes “father in law” (schoonvader), waarmee een zekere “Pol” werd aangeduid, “son in law” (schoonzoon), de schuilnaam van ene  “Ph.Ch.”. Commissaris Michel Sacotte van het Hoog Comité van Toezicht analyseerde het archief van Ykelenstam en kwam in zijn proces-verbaal van 5 januari 1996 tot ondubbelzinnige conclusies: “Son in  law, alias Ph.Ch.”, schreef Sacotte, “kan duidelijk geïdentificeerd worden als Philippe Chauveau. Rekening houdend met het voorgaande kunnen verschillende elementen ertoe bijdragen de toenmalige Belgische minister van Landsverdediging Paul Vanden Boeynants te identificeren als de ‘father in law’.” De stelling van Sacotte werd ondersteund door talrijke aanwijzingen. Er was niet alleen de voornaam ‘Pol’, maar ook de keuze van de codes die overeenstemden met de bestaande familierelatie tussen VDB en Chauveau, de ene is immers de schoonvader van de andere. De Franse zakenman Chauveau trouwde in 1969 met Monique Vanden Boeynants, een dochter van de politicus. Bijkomende bewijzen vond Sacotte in een reeks documenten uit het Ykelenstam-archief die rechtstreeks verwezen naar VdB.

Desgevraagd hield Puelinckx zich van de domme. “Ik heb mij ook wel afgevraagd wie die personen zijn”, verklaarde hij aan het Hoog Comité van Toezicht. “Onderzoeksrechter Prignon (die Puelinckx eerder over hetzelfde onderwerp aan de tand had gevoeld, GT) heeft gezegd dat hij daar persoonlijk een aantal ideeën over had, die me aan het denken hebben gezet, maar ik kan u niet bevestigen wie de personen zijn die achter die codes schuilgaan. U noemt mij de naam van Chauveau. Ik heb hem via mijn associé-adocaat De Scheemaecker leren kennen, die hem aan mij had voorgesteld als een uitstekend fiscaal expert. Ik heb nooit enig contact gehad met Chauveau of zijn schoonvader over de zaken van Ykelenstam.” Er waren redenen om te geloven dat Puelinckx hier een loopje nam met de waarheid. Onderzoek van de telefoonrekeningen van de Brusselse advocaat had immers aangetoond dat Chauveau voortdurend in contact stond met Puelinckx, ook na de eerste huiszoeking en de ondervragingen van de advocaat door het gerecht in het kader van het Agusta/Dassault-onderzoek.

Nepfirma’s

Aan de hand van de gevonden documenten konden de speurders ook de andere partners van Ykelenstam identificeren. Tot deze selecte club behoorde Mamoun Kassab Bashi, de zakenman van Syrische afkomst die na het overlijden van Ykelenstam de leiding over het netwerk overnam. “Ik heb Bashi leren kennen via Ykelenstam”, verklaarde Puelinckx aan het gerecht. “Dat gebeurde in een klein restaurant bij de Zavel, in 1979 of 1980. Hij heeft me Bashi voorgesteld als zijnde een zakenman die goede connecties had in Saoedi-Arabië en in de Verenigde Arabische Emiraten. Bashi kende daar inderdaad iedereen.”  In 1989 vroeg en kreeg Puelinckx van Bashi toestemming om diens Panamese nepfirma Kasma Overseas en de Zwitserse Kater- en Kattin-rekeningen te gebruiken om het smeergeld van Agusta en Dassault naar de Belgische socialistische partijen te versassen. De Syriër werd voor zijn aandeel in de omkopingszaak gedagvaard door het Hof van Cassatie, maar overleed kort voor de start van het Agusta-proces bij een verkeersongeval in Genève.

Een ander lid van de groep rond Ykelenstam was Saaed Sultan Ali Darmaki, de intussen eveneens overleden minister van Protocol van de Verenigde Arabische Emiraten. Ykelenstam en zijn partners beschikten over een cluster van Belgische en buitenlandse vennootschappen, overwegend brievenbusfirma’s in belastingparadijzen. Ze hadden ook anonieme bankrekeningen in Zwitserland en andere offshorelanden. De hele structuur was speciaal ontworpen voor het discreet ontvangen en doorsluizen van smeergelden.

De associatie diende vooral als tussenpersoon bij de verkoop van wapentuig aan landen in het Midden-Oosten en Afrika, en in omgekeerde richting voor de verkoop van petroleum aan Europa en de VS. In de jaren tachtig had de groep herhaaldelijk zijn diensten verleend, mits betaling van commissies, aan de firma’s Dassault en Agusta. Voor die transacties werkte de groep-Ykelenstam samen met dezelfde personen die later de smeergeldconstructies voor de SP en de PS zouden organiseren, zoals bijvoorbeeld Agusta-directeur Enrico Guerra en de Zwitserse bankier Hans Doswald van ABN-Amro in Zürich.

Dollars voor VDB

Commissaris Sacotte verwees in zijn eerder genoemd proces-verbaal naar een klasseermap met de titel ‘Darmaki-Ykelenstam’, waarin een visitekaartje van de voorzitter van de PSC werd ontdekt. In handschrift stond op het kaartje de vermelding “Alpha Jet” , een vliegtuigtype van de Franse groep Dassault, en een berekening die sterk leek op een verdeling van commissies. Sacotte merkte op dat Vanden Boeynants van eind 1979, na zijn ontslag als minister van Defensie, tot eind 1981 voorzitter is geweest van de PSC.

Een ander handgeschreven document toonde de verdeling van commissies die Agusta en Dassault moesten betalen aan Darmaki-Ykelenstam Joint Venture, één van de brievenbusfirma’s van de groep. “Wat de door Dassault verschuldigde commissies betreft”, noteerde Sacotte, “stellen we vast dat op een commissie van 665.000 dollar (650.000 euro) die aan Darmaki-Ykelenstam verschuldigd is, deze laatste 250.000 dollar (240.000 euro) aan VDB zal teruggeven.”

Godfather

Waarom zou de Belgische politicus Vanden Boeynants in hemelsnaam commissies ontvangen op wapenverkopen van Franse en Italiaanse bedrijven aan landen in het Midden-Oosten, contracten waarmee hij op het eerste gezicht niets te maken had? Ook op deze vraag verschafte het archief van Ykelenstam een antwoord. VDB leverde immers cruciale informatie aan het Ykelenstam-netwerk. Sacotte noteerde dat “talrijke in het Ykelenstam-archief gevonden conversation notes  (nota’s van gesprekken) verwijzen naar informatie die ontvangen werd van een bron die Godfather werd genoemd”.

De commissaris citeerde twee dergelijke nota’s “die melding maken van inlichtingen die afkomstig zijn van Godfather, over gesprekken met de Franse president Valéry Giscard d’Estaing en sjeik Zahid, president van de Verenigde Arabische Emiraten, waarvan het verloop zeer gunstig was om het Gamma-project (de codenaam voor de verkoop van Alpha Jets aan Abu Dhabi, GT) concreet vorm te geven.” Elke nieuwe bestelling in het orderboekje had per slot van rekening ook gunstige gevolgen voor Sabca, de Belgische dochteronderneming van de Franse groep Dassault.

Speciale relatie

In één van zijn handgeschreven nota’s verwees Ykelenstam zelfs naar zijn “speciale relatie”  met VDB. “De commissies liggen tegenwoordiger veel lager”, stond in in die nota van januari 1980. “Door mijn speciale relatie met Vanden Boeynants is hij bereid iets met mij te doen.” Die speciale relatie had blijkbaar alles te maken met smeergelden voor  wapentransacties. Dat blijkt ook uit een brief die Ykelenstam op 4 april 1979 naar minister van Defensie Vanden Boeynants verstuurde.

“In de eerste plaats wil ik u bedanken voor de ontvangst die u aan sjeik Butti Maktoum Juma Al Maktoum hebt bereid”, schreef Ykelenstam. Sjeik Maktoum was de topman van de militaire veiligheidsdienst in Dubai en kreeg een officiële ontvangst door minister Vanden Boeynants, zoals uit de brief blijkt, en dit op vraag van de Nederlandse lobbyist. “Sjeik Maktoum was ten zeerste onder de indruk van zijn bezoek aan België”, ging Ykelenstam verder, “met name van zijn persoonlijk gesprek met u, alsmede zijn bezoek aan Leopoldsburg en de lunch waarvoor u hem, alsmede een aantal Belgische industriëlen, had uitgenodigd op uw ministerie.” In één adem verwees Ykelenstam naar “de hulp die uw ministerie heeft verleend in het vroege stadium voor de zaak Dubai “. Wat de zaak Dubai precies inhield, werd niet uitgelegd in de brief maar allicht ging het om de verkoop van Dassault-vliegtuigen aan Dubai, één van de deelstaten van de Verenigde Arabische Emiraten.

Maar het belangrijkste onderwerp van de brief was een poging van Ykelenstam om de Italiaanse firma Oto Melare naar voor te schuiven als mogelijke leverancier van meer dan duizend M 113-pantservoertuigen voor het Belgische leger, een zeer omstreden legeraankoop die uiteindelijk door VDB aan de firma Asco van Roger Boas werd gegund. Oto Melare was, net als helikopterconstructeur Agusta, een dochterbedrijf van de Italiaanse overheidsholding EFIM.

Ykelenstam kon in zijn brief melden dat hij over dit onderwerp diezelfde ochtend een lang gesprek had gehad met kolonel Jacques Lefebvre, de toenmalige kabinetschef van VDB. (Lefebvre pleegde later zelfmoord, toen zijn naam opdook in het smeergeldonderzoek rond Agusta en Dassault.) De Nederlander bleek goed op de hoogte van de gevoeligheden en hield terdege rekening met de speciale voorkeur van de defensieminister voor de firma Asco. “Indien u bereid zou zijn om EFIM een definitieve aanbieding te laten uitwerken”, schreef Ykelenstam, “zal ik onmiddellijk contact opnemen met bedrijven zoals Asco, Cockerill en eventuele andere Belgische ondernemingen om na te gaan in hoeverre een samenwerking mogelijk is.”

Puelinckx ontkent

Puelinckx kon de speurders op dit heikele terrein helaas geen stap verder helpen. “Bij mijn weten heeft Vanden Boeynants absoluut niets te maken met de zaken van Agusta of Dassault, hier of in het Midden-Oosten”, verklaarde hij tijdens een ondervraging. “Persoonlijk heb ik nooit zaken gedaan met Vanden Boeynants, en ik heb hem zelfs nooit ontmoet. Bij de lezing van dit document (dat de initialen van VDB koppelt aan een commissie van 250.000 dollar van Dassault, GT) stel ik vast dat het blijkbaar gaat over een scenario om commissies die betrekking hebben op het Midden-Oosten te verdelen, omdat dit uit de tijd van Ykelenstam de enige contacten kunnen geweest zijn die konden bestaan tussen Agusta en Dassault enerzijds en Ykelenstam en Bashi anderzijds.”

Waren de activiteiten van de Darmaki-Ykelenstam Joint Venture dan niet te vergelijken met beïnvloedingstechnieken of corruptie?, probeerden de speurders tijdens de verhoren van Puelinckx aan de weet te komen. Waarom was er anders het gebruik van codetaal nodig om dossiers aan te duiden die door de joint venture werden behandeld? “Daarover zou ik u geen enkele informatie kunnen geven”, repliceerde de advocaat. “Men heeft mij daarover nooit gesproken en ik heb er nooit vragen over gesteld. Wat de codetaal betreft, daar weet ik totaal niets van. Ik heb bij het overlijden van Ykelenstam vernomen dat er codes bestonden, toen ik ze in zijn dossiers opmerkte. Ik heb er trouwens nooit een verklaring voor willen vinden. Toen Bashi de activiteit van de joint venture alleen verder zette, heeft hij bij mijn weten de codes niet langer gebruikt zoals Ykelenstam, omdat Bashi niets op papier zette en niets van informatica kende, dit in tegenstelling tot Ykelenstam.”

Geen gevolg

Maar zijn de technieken die werden aangewend bij de betaling van het smeergeld door Agusta en Dassault in het kader van de Belgische contracten voor de helikopters en de elektronische afweersystemen voor de F16’s toch niet dezelfde als die destijds door de joint venture werden gebruikt? En is het niet opvallend dat voor de Zwitserse bankrekeningen gelijkaardige pseudoniemen zoals Kater, Kattin, Blind en Mounting werden gekozen? “Het is heel goed mogelijk dat Bashi ‘geschoold’ werd bij het overlijden van Ykelenstam en dat hij dezelfde methodes heeft gebruikt als deze laatste”, gaf Puelinckx toe. Maar dat betekende volgens hem nog niet dat de smeergeldconstructie die werd opgezet voor de socialistische partijen ook de PSC had bediend. Want, zo merkte Puelinckx blijkbaar met kennis van zaken op: “De PSC had noch Bashi, noch mij nodig om in contact te komen met Dassault, een onderneming die het Belgische politieke milieu beter kende dan ik, en eerder dan ik. Dergelijke relaties bestonden duidelijk niet tussen de SP en Agusta, want Guerra was zeer gelukkig toen hij vernam dat ik een fondseninzamelaar van de SP kende, met name Luc Wallyn. Ik benadruk nogmaals dat ik niets te maken heb met de PSC en zijn vertegenwoordigers.”

Het potentieel explosieve proces-verbaal van commissaris Sacotte over de rol Vanden Boeynants in de smeergeldoperaties van Ykelenstam, onderbouwd met tientallen documenten uit het bij Puelinckx ontdekte archief, was in eerste instantie bestemd voor de Luikse onderzoeksrechter Jean-Louis Prignon, die samen met zijn collega Véronique Ancia de leiding had over het Agusta/Dassault-strafonderzoek. Vanzelfsprekend kreeg ook raadsheer Francis Fischer van het Hof van Cassatie, bevoegd voor het luik van het onderzoek dat te maken had met ministers en gewezen ministers, een kopie van het proces-verbaal. Op 23 januari 1996 stuurde Fischer het bewuste document door naar zijn baas Jacques Velu, procureur-generaal bij het Hof van Cassatie. “Dit wordt u meegedeeld voor de gedragingen die betrekking hebben op de heer Paul Vanden Boeynants, toen deze minister van Defensie was”, schreef Fischer in zijn begeleidende brief. Voor zover bekend heeft het gerecht met deze gegevens niets gedaan.

Bron: Apache | Georges Timmerman | 27 mei 2010