Nu, ik had een familielid met een ernstige leveraandoening die niet veroorzaakt was door drankmisbruik - ze raakte geen druppel alcohol aan - maar zij kwam kort voor haar dood wel met vreemde fantasieën over haar eigen leven, waarbij ze feiten vervormde en aanlengde met fictie. Die uitspraken hadden volgens haar arts dan ook niets met Korsakoff te maken, want dat had ze niet, maar waren een bijverschijnsel van een delier, een toestand die we ook (maar dus niet alleen) bij alcoholici aantreffen en wordt veroorzaakt door een totale verzwakking en uitputting van het lichaam.
Niemand, hooguit de arts die Bonkoffsky kende (op voorwaarde dat hij hem kort voor zijn dood nog trof), kan een serieus oordeel over de betrouwbaarheid van de uitspraken vellen. Ook wij niet natuurlijk, maar zomaar aannemen dat hij de waarheid sprak, is wel erg kort door de bocht, denk ik toch.
Nog een aanvulling:
Er bestaan zeker patiënten die complexe verhalen fantaseren. Soms te gek voor woorden. Maar dat zijn dan patiënten met een psychiatrisch probleem die "neurologisch" grotendeels intact zijn.
Een patiënt met alcoholisch leverfalen kan erg in de war zijn, met of zonder Wernicke-Korsakoff syndroom er bij. Een korte, potentiëel omkeerbare verwardheid is een delirium of delier, een verwardheid van maandenlang, misschien niet meer omkeerbaar, zal men eerder een dementie noemen. Niet elke alcoholische dementie is een Wernicke-Korsakoff syndroom. NB, delirium is een veel breder begrip dan "delirium tremens" door ontwenning.
Sommige van de delirante of demente alcoholici lijden onder wanen, maar in de regel zijn dat simpele constructies: het gevoel insecten onder de huid te hebben, of het idee dat de echtgenote een mes achter de rug verborgen houdt...En naast wanen, eventueel hallucinaties. Maar verzinnen dat je bij de Bende van Nijvel was is een hele intellectuele onderneming, een graad te ingewikkeld voor dat soort patiënten. Vergelijk het met dromen: je kan dromen dat je slachtoffer bent van een bende (misschien zelfs specifiek van de Bende van Nijvel), maar je gaat niet dromen dat je lid daarvan bent - tenzij je het echt bent. En dromen bij een gezonde persoon zijn nog net iets complexer op intellectueel niveau dan wanen dat zijn.
Dus dat hij de waan had lid van de Bende van Nijvel te zijn geweest lijkt me erg onwaarschijnlijk.
En dan denk ik - maar hier kan je zeker kritiek op geven - waarom zou hij een bekentenis verzinnen als hij daar zeker niets meer mee te winnen had? Dan zou hij al zo boosaardig moeten geweest zijn van zijn broer psychologisch te willen pesten met een kwetsende namaak-bekentenis - dat gaat me wat ver. Iemand met een vergevorderd alcoholisme is in mijn ervaring te afgestompt of te egocentrisch om zich nog met dergelijke psychologische pesterijen bezig te houden, maar goed, men kan het niet uitsluiten.