Er is niets professioneel of goed georganiseerd aan de overval in Aalst, dus ook op dat punt hebben de experts gelijk.

De experts hebben gedaan wat iedereen zou moeten, enkel kijken naar de feiten: wat hebben de daders gedaan, hoe hebben ze dit gedaan en waarom hebben ze dat gedaan.

Als je dat doet, blijft er maar één conclusie over ...

Danièle Zucker heeft de tweede golf nooit bestudeerd, en ze durft toch stellig te zijn. Dat komt niet serieus over. En vooral, alleen beëdigde politieagenten hebben toegang tot de profileropleiding, niemand anders, dat is verboden (volgens John Douglas)... Daarom sprak de aanklager over intellectuele oplichterij.

Of het nu Zucker of de anderen zijn, ze hebben één eigenschap waar De Valckeneer geen last van had: een academische graad in de psychologie. Als die een rapport schrijven over het psychologisch profiel van de daders dan ga ik daar persoonlijk niet te licht over gaan. Zeker niet omdat meneer de PG ook niet bepaald veel gerealiseerd heeft in heel de zaak. Om nog maar te zwijgen over de nest gendarmes die blijkbaar vanaf dag 1 obstructie pleegden uit angst dat iemand extern slimmer zou kunnen zijn dan zij.

Trouwens, over Zucker: haar methodologie en conclusies werden gevalideerd door 'echte' experts en het is niet haar fout dat ze de tweede golf niet heeft kunnen bekijken. Ik meen dat ze op één gebied te ver is gegaan: door namen voor te stellen. Da's niet aan haar, dat moet politioneel nagekeken worden.

Trakteer jij dan?

Heel goede reactie, maar ik wil toch even op dit punt reageren.

Het klopt dat er in dit dossier heel wat mysteries en merkwaardige elementen zijn. Zijn dat er meer dan in andere opgeloste of onopgeloste moordzaken? Dat weet ik niet. Ik vermoed dat vrijwel elk omvangrijk onderzoek vragen en onverklaarde elementen bevat. In dit dossier vallen die wellicht meer op omdat het onderzoek jarenlang heeft gelopen, een enorme omvang heeft gekregen en een groot aantal sporen en verdachten heeft opgeleverd. Net daarom hebben de profilers zich beperkt tot de feiten waarvan met voldoende zekerheid kan worden aangenomen dat ze met de Bende van Nijvel verband houden.

Neem bijvoorbeeld die VW Golf in Strombeek. Is er enig bewijs dat die iets met de Bende van Nijvel te maken had? Nee. Dat weten we eenvoudigweg niet. In die periode werden duizenden auto’s gestolen. Het kan dus evengoed toeval zijn.

Hetzelfde geldt voor de in Antwerpen gestolen VW Golf die later in het Bois de la Houssière werd teruggevonden. Het is perfect mogelijk dat die door de Bende van Nijvel werd gestolen. We weten dat de Bende verschillende auto’s heeft gestolen en sommige daarvan heeft gestript. Waarom precies, weten we niet. Mogelijk werden onderdelen hergebruikt of diende het om sporen uit te wissen, maar zekerheid daarover hebben we niet. Maar zekerheid hebben we niet. Het kan net zo goed een andere bende zijn geweest die toevallig dezelfde plaats gebruikte om een wagen achter te laten.

We weten bovendien alleen waar de auto’s van de Bende zijn teruggevonden omdat die feiten aan de Bende worden gelinkt. We weten veel minder over de dumpplaatsen van andere autodieven uit die periode. Misschien waren het Bois de la Houssière en het Bois de Hourpes populaire locaties om gestolen voertuigen achter te laten. Misschien ook niet. We beschikken eenvoudigweg niet over die informatie.

Je kunt uiteraard eindeloos hypotheses bouwen rond zulke elementen. Was het de Bende? Zo ja, waarom? Welke betekenis heeft dat? Dat zijn interessante discussies voor een forum of een podcast. Maar voor een profiler zijn zulke onbewezen verbanden gevaarlijk.

Zodra je elementen gaat meenemen waarvan niet vaststaat dat ze met de daders verband houden, loop je het risico dat je profiel gebaseerd is op verkeerde aannames. Een profiler moet net proberen dat te vermijden. Daarom vertrekken ze van de gekende feiten: wat deden de daders, hoe gedroegen ze zich, wat zeiden ze, hoe reageerden ze onder stress en welke consistente gedragspatronen zijn er op de verschillende crime scenes terug te vinden. Dat is methodologisch veel sterker dan speculeren over mogelijke verbanden.

Een profiler werkt niet zoals een onderzoeksrechter. Zijn taak is niet om te bepalen welke feiten mogelijk met elkaar verband houden, maar om gedrag te analyseren binnen feiten die al voldoende betrouwbaar zijn. Als je onbewezen feiten toevoegt, introduceer je ruis en vergroot je de kans op een verkeerd profiel.

Stel nu dat morgen onomstotelijk bewezen wordt dat ook de Golf uit Antwerpen door de Bende werd gestolen en gestript. Zou dat het psychologisch profiel fundamenteel veranderen? Volgens mij niet. Dan weten we alleen met meer zekerheid dat de bende ook auto’s stal en stripte. Dan weten we alleen met meer zekerheid dat de bende ook auto’s stal en stripte. Dat zegt iets over hun logistiek en hun werkwijze, maar het verandert nauwelijks iets aan hun psychologisch profiel of hun persoonlijkheidskenmerken.